Reklama

Niedziela Wrocławska

Kościół w Brzegu odsłania swoje tajemnice

O naukowej fascynacji kościołem pw. św. Mikołaja w Brzegu, przypadkowym odkryciu średniowiecznego fresku w zakrystii i kolejnych wystrojach tej niezwykłej świątyni opowiada dr Romuald Nowak, mieszkaniec Brzegu, kierownik Muzeum „Panorama Racławicka” we Wrocławiu.

Archiwum prywatne

Romuald Nowak: Jest to mój kościół parafialny, wszedłem do niego pierwszy raz w 1967 r. tuż po odbudowie ze zniszczeń II wojny światowej, byłem w III klasie Szkoły Podstawowej. Jego niezwykle wysokie sklepienie zrobiło na mnie piorunujące wrażenie, to jedna z najwyższych naw w średniowiecznych bazylikach śląskich. Po odbudowie otrzymał wystrój w duchu Le Corbusiera – do zabytkowego wnętrza wprowadzono nowoczesne elementy, m.in. ambonę i chrzcielnicę o kubistycznych formach. Takie nowatorskie połączenie ludziom się spodobało.

Marek Perzyński: Jaki los spotkał przedwojenne wyposażenie kościoła?

Reklama

Romuald Nowak: W większości spłonęło w czasie bombardowania Brzegu przez Sowietów pomiędzy 2 a 6 lutym 1945 r., ale jest też wersja, że Sowieci kościół podpalili. Spłonęły drewniane empory i prospekt organowy Michaela Englera młodszego, z wyjątkiem jego wystroju ornamentalnego i figuralnego oraz piszczałek, które dzięki konserwatorowi prowincji dolnośląskiej Grundmannowi zdeponowane zostały w składnicy muzealnej w Kamieńcu Ząbkowickim. Sam instrument, niestety, spłonął. Wystrój prospektu znajduje się obecnie w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu, natomiast część piszczałek wmontowano w organy sali koncertowej wrocławskiego radia, a reszta uległa rozproszeniu.

Marek Perzyński: Co jeszcze przetrwało z wyposażenia kościoła?

Romuald Nowak: Elementy kamienne, m.in. epitafia brzeskich mieszczan. Prof. Zlat, którego książka o Brzegu była długo głównym źródłem wiedzy o Brzegu, pisze o tych epitafiach lakonicznie. Nie od razu się nimi zająłem, pracę magisterską napisałem bowiem o freskach Willmanna w jadalni pałacu opata klasztoru lubiąskiego, a w Muzeum Narodowym we Wrocławiu zająłem się rzeźbą. Te epitafia mnie jednak intrygowały, zacząłem docierać do zdjęć i opisów, inskrypcje na epitafiach otworzyły przede mną świat przedwojennych mieszczan brzeskich.

Reklama

Marek Perzyński: Kim byli?

Romuald Nowak: Na przykład garbarzami, jak bracia Giertch, których upamiętniono w kościele wspólnym epitafium. Jeden z nich spisał pamiętniki o współczesnym sobie XVII-wiecznym Brzegu, sporo miejsca poświęcił księżnej Dorocie Sybilli, żonie księcia piastowskiego Jana Krystiana. To jego zainteresowanie jest zrozumiałe, była jego księżną, kochał ją. Pamiętniki Giertcha to bezcenne źródło informacji o Piastach śląskich rządzących Brzegiem. Inną osobą zasłużoną dla Brzegu był burmistrz Schmidt, rządził Brzegiem nieprzerwanie przez 58 lat, aż do śmierci w 1658 r. Niestety, jego epitafium nie przetrwało, było wykonane z drewna, spłonęło w 1945 r. Ale wiemy, jak wyglądało, bo zachowała się jego doskonałej jakości fotografia.

Marek Perzyński: Ludzie, których upamiętniono epitafiami, znaleźli w kościele św. Mikołaja miejsce wiecznego spoczynku. Czy ich pochówki przetrwały?

Romuald Nowak: Niestety, nie. Podczas powojennej odbudowy kościoła, do której przystąpiono dopiero w 1963 r., szczątki wydobyto spod posadzki i przeniesiono na cmentarz ewangelicki, który też nie przetrwał, gdyż po 15 latach został zniwelowany. Wzniesiono na tym terenie szpital. W kościele wylano nową posadzkę.

Marek Perzyński: Kto mógł liczyć na zaszczyt pochówku w kościele św. Mikołaja?

Romuald Nowak: Była to brzeska fara, więc chowano w niej zasłużonych dla miasta mieszczan, ale także pastorów - w latach 1518 -1945 była to świątynia protestancka. Pierwsze kazanie protestanckie wygłoszono w niej już w 1518 r., nowej religii sprzyjali Piastowie legnicko-brzescy. Ale pod posadzką kościoła spoczywali też rycerze zakonni joannici, do których świątynia ta początkowo należała.

Marek Perzyński: Kościół św. Mikołaja jest nie tylko pamiątką odległej przeszłości, jego wystrój odzwierciedla też puls współczesnego Brzegu. W bocznej nawie przykuwa wzrok wspaniały witraż przedstawiający panoramę Lwowa i cudowny wizerunek Matki Bożej z lwowskiej katedry łacińskiej...

Romuald Nowak: Wielu z tych, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia Lwowa po 1945 r., osiadło w Brzegu i jego okolicach. Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich jest w Brzegu bardzo aktywne i to jego członkowie ten witraż ufundowali. Z kolei w nawie głównej witraż przedstawia św. Mikołaja, patrona kościoła, a w nawie południowej witraż upamiętnia 46. Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny, który odbył się w 1997 r. we Wrocławiu z udziałem św. Jana Pawła II. Witraże te zaczęto montować w 1994 r., stanowią jeden z elementów nowego wystroju kościoła, do którego zmiany przystąpiono w latach 90. minionego wieku.

Marek Perzyński: Kościół św. Mikołaja znajduje się na słynnym Szlaku Polichromii Brzeskich. Fresk znajduje się w zakrystii, ponoć odkryty został przypadkiem.

Romuald Nowak: Tak, w latach 60. XX w. podczas wizyty krakowskich konserwatorów jeden z nich oparł się o ścianę, odpadł kawałek tynku i ukazał się fragment średniowiecznego malowidła. Jest cenne, przedstawia Mszę św. Grzegorza, Męczeństwo 11 tys. Męczenników oraz – po stronie prawej – św. Wawrzyńca i św. Mikołaja. Fresk zatynkowano zapewne wtedy, gdy przed ścianą, na której się znajduje, postanowiono ustawić dawny ołtarz główny, jeszcze gotycki, przekształcony w 1572 r. Otóż gdy kościół przejęli protestanci, otrzymał nową ikonograficzną renesansową obudowę. Ale w poł. XVIII w. postanowili zastąpić go innym, gdyż nie przystawał wspaniałością do nowych barokowych organów Englera. Nowy ołtarz, dwukondygnacyjny, był typowy dla Śląska. Niestety, i stary, i nowy ołtarz spłonęły w 1945 r.

2022-01-18 17:38

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Watykan: niebawem dwóch nowych świętych

2022-05-21 15:13

[ TEMATY ]

Watykan

święci

Monika Książek

Podczas audiencji dla prefekta Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych kard. Marcello Semeraro Papież zatwierdził również pozytywne głosy sesji zwyczajnej kardynałów i biskupów w sprawie kanonizacji błogosławionego Jana Chrzciciela Scalabriniego biskupa Piacenzy, założyciela Zgromadzenia Misjonarzy św. Karola i Zgromadzenia Sióstr Misjonarek św. Karola Boromeusza, (8. 07. 1839 – 1. 06. 1905) oraz postanowił zwołać konsystorz, który obejmie również kanonizację bł. Artemidesa Zatti (12.10.1880- 15.03.1951) – poinformowało Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej.

Jan Chrzciciel Scalabrini został beatyfikowany 9 listopada 1997 przez św. Jana Pawła. Bp Scalabrini przez 30 lat był biskupem Piacenzy we Włoszech, znany jest ze swej troski o włoskich emigrantów. Założył zgromadzenia misyjne służące emigrantom: Misjonarzy i Misjonarek św. Karola. Urodził się 6 lipca 1839 r. w Fino Mornasco, małej wiosce na północy Włoch, nieopodal Como. Był trzecim spośród ośmiorga dzieci. Troje z jego rodzeństwa musiało wyemigrować, a rozstania z nimi wywarły silny wpływ na jego osobowość. Po ukończeniu szkoły średniej, wstąpił do seminarium i przyjął święcenia kapłańskie w wieku 24 lat. Został profesorem, następnie zaś rektorem seminarium. W 1870 objął probostwo parafii w Como, gdzie wkrótce założył przedszkole i redagował katechizmy: dla dzieci oraz dla głuchoniemych.

CZYTAJ DALEJ

Jasna Góra: z udziałem tysięcy wiernych trwa Czuwanie Odnowy w Duchu Świętym

2022-05-21 12:58

BPJG

Modlitwa o nową Pięćdziesiątnicę czyli nowy powiew Ducha Świętego, który da przebudzenie wierzącym trwa na Jasnej Górze. Z udziałem tysięcy pielgrzymów od rana odbywa się 26. Ogólnopolskie Czuwanie Odnowy w Duchu Świętym. Jest modlitwa uwielbienia i dziękczynienia. Są konferencje i świadectwa, skupione w tym roku wokół hasła: „Posłanie” i refleksji jak ewangelizować czyli nieść Chrystusa słowem i przykładem życia.

Po pandemicznej przerwie plac przed Szczytem wypełniony jest niemal po brzegi. Przybyły dziesiątki zorganizowanych grup i indywidualni wierni. Pani Katarzyna przyjechała aż z Augustowa, by, jak mówi, nabrać nowych sił od Ducha Świętego na codzienność, na działanie, na to, by mówić innym o Jezusie, który jest Królem jej serca.

CZYTAJ DALEJ

Prezydent Duda spotkał się w Kijowie z prezydentem Zełenskim

2022-05-22 12:49

KPRP

Prezydent Andrzej Duda spotkał się w Kijowie z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim - podała Kancelaria Prezydenta na Twitterze. Wcześniej polski przywódca wygłosił orędzie przed Radą Najwyższą Ukrainy.

Andrzejowi Dudzie towarzyszą m.in. szef prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej Jakub Kumoch oraz szef BBN Paweł Soloch.

CZYTAJ DALEJ
Przejdź teraz
REKLAMA: Artykuł wyświetli się za 15 sekund

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję