Reklama

Niedziela Wrocławska

Dzień Judaizmu we Wrocławiu

W wigilię Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan rozpoczęły się obchody 25. Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce. We Wrocławiu dzień ten był obchodzony po raz 20. Wydarzenie przyjęło formę obchodów dwudniowych.

Archiwum organizatorów

Podczas sympozjum w Domu Edyty Stein

Podczas sympozjum w Domu Edyty Stein

Obchody rozpoczęły się wykładem dr Anny Siemieniec z Domu Edyty Stein i Tamary Włodarczyk z Towarzystwa Kulturalno-Społecznego Żydów w Polsce pt. „Pamiętnik Eriki Tworoger – siostrzenicy Edyty Stein”.

– Wykład, który właśnie rozpoczniemy, otwiera cykl dzisiejszych spotkań, które potrwają do wieczora. Spotykamy się w Domu Edyty Stein, ważnym dla Wrocławia miejscu a wykład, który inauguruje Dzień Judaizmu w Kościele katolickim wpisuje się w obchody Roku Edyty Stein, które będą miały miejsce w 2022 r. w naszym mieście. W Domu Edyty Stein obchodziliśmy w ubiegłym roku równie ważne wydarzenie – cztery okrągłe rocznice urodzin kobiet, które tutaj mieszkały. Wspominaliśmy 130. rocznicę urodzin Edyty Stein, 140. rocznicę urodzin jej siostry Elfriede Tworoger, 110. rocznicę urodzin siostrzenicy Edyty Stein Eriki Tworoger, o której pamiętniku będziemy dzisiaj rozmawiać, i 100. rocznicę urodzin drugiej siostrzenicy – Susanne Batzdorf – mówiła na rozpoczęcie dr Anna Siemieniec.

Przypomniała, że z powodu tych jubileuszów w Domu Edyty Stein gościli potomkowie jej rodziny. A dzięki tym spotkaniom i całorocznej współpracy można było otworzyć nową część wystawy stałej, w której niewątpliwie najważniejsze miejsce zajmuje pamiętnik Eriki Tworoger.

– Dzisiaj z Tamarą Włodarczyk chcemy rozmawiać o pamiętniku Eriki Tworoger. Jest to wyjątkowa rzecz, wyjątkowy eksponat, który został podarowany przez syna Eriki Shlomo Kovalskiego. Jest to oryginalny pamiętnik, do którego malutka Erika w 1919 r. zaczęła zbierać wpisy osób, otaczających ją w życiu codziennym – najbliższych z rodziny, koleżanek ze szkolnej ławki i nauczycieli. Chcemy szerzej mówić o tym pamiętniku, który zawiera oryginalne rękopisy – mówiła Anna Siemieniec, podkreślając, że nigdy dotąd w Domu Edyty Stein nie można było tych oryginałów rękopisów zobaczyć. Stało się to dzięki temu darowi.

Reklama

Anna Siemieniec przypomniała historię współpracy ze Shlomo Kovalskim, powstanie katalogu „Z Breslau do Jerozolimy” i nowej części wystawy, jak również ubiegłoroczne październikowe spotkanie z tej okazji. Dalszą część wykładu stanowiła historia pamiętnika Eriki i jego zawartość. Prelegentka podkreśliła, że pamięć o Edycie jest bardzo przeniknięta pamięcią o bliskich z jej kręgu rodzinnego.

– Dzisiaj spotykamy się w pokoju Eriki na tle mapy, na której zaznaczone są punkty, do których emigrowali członkowie rodziny Steinów, albo byli deportowani. Przeplatając historię pamiętnika, chcemy opowiedzieć o losach samej Eriki, siostrzenicy Edyty Stein – mówiła Anna Siemieniec.

Przypomniała, że Erika Tworoger była córką Afriede Tworoger, starszej siostry Edyty Stein. Alfriede, mimo sprzeciwu rodziny, wyszła za mąż za wdowca Salo Tworogera, który z pierwszego małżeństwa miał już dwójkę nastoletnich dzieci. Małżeństwo przetrwało ok. półtora roku. Alfriede w 1911 r. wraz z siedmiomiesięczną córką Eriką powróciła do Breslau. Erika nie miała kontaktu z ojcem. Była wychowywana przez matkę, babcię, ciotki.

- Wychowywała się, można powiedzieć, pod okiem Edyty Stein. Jest takie piękne wspomnienie, kiedy Edyta w salonie przygotowywała się do wykładów a mała Erika siedziała przy niej. Edyta jej na to pozwalała, a Erika chłonęła tę atmosferę ciotki, zafascynowanej nauką, wiele czasu poświęcającej na czytanie książek, ale też na ciekawe rozmowy – opowiadała Anna Siemieniec.

Erika dojrzewając w cieniu ciotki, była nią zainspirowana. Podjęła też drogę edukacji. Skończyła tę samą szkołę, którą skończyły Edyta, Elfriede i Susanne - Victoriaschule. Zdobyła też gruntowne wykształcenie żydowskie, tak że po zgłębieniu tradycji żydowskich postanowiła przyjąć żydowskie imię Channah. Po tzw. nocy kryształowej Erika z matką próbowały emigrować, niestety, tylko Erika dostała szansę wyjazdu do Palestyny. Był to dla niej dramat, ponieważ w Breslau zostawiła matkę.

Reklama

– Urodziła się w Niemczech, zdobyła wykształcenie, znała języki, była kobietą, która w pewnym momencie musiała przerwać tę drogę rozwoju osobistego i wyjechać z miejsca, w którym czuła się bezpiecznie. W obcym kraju musiała wejść w społeczność, która nie do końca ją akceptowała. Dla ortodoksyjnych Żydów bardzo ważne było bowiem pochodzenie, a Erika była sama w Palestynie, bez matki, ojca zaś nie znała. W jej stylu życiu widać też było ten styl, jaki prowadziła w Breslau – mówiła Anna Siemieniec.

W Jerozolimie podjęła studia pielęgniarskie w Shaarei Tsedek Hospital. W 1944 r. wyszła za mąż za ortodoksyjnego Żyda Itzhaka Cohena, z którym w 1945 r. doczekała się syna Shlomo. Zmarła w 1961 r. w Jerozolimie.

– W tym miejscu, w Domu Edyty Stein, Erika żyła przez 28 lat otoczona najbliższą rodziną i miłością i jako 8-letnia dziewczynka zaczęła zbierać wpisy do pamiętnika. Zaczęła je zbierać w 1919 r. natomiast ostatni wpis, który tutaj odnajdujemy, jest z roku 1931. Pamiętnik wyjechał z Breslau w 1939 r. razem z Eriką do Jerozolimy i w tych burzliwych losach życia Eriki był pieczołowicie zabezpieczany. Pamiętnik jest bardzo dobrze zachowany, myślę, że w tej podróży życia był dla Eriki ważną rzeczą i pamiątką, ponieważ zawierał wpisy tych, których zostawiła, którzy się rozjechali i w czasie wojny stracili życie. Był symboliczną więzią z najbliższymi – mówiła Anna Siemieniec.

Pamiętnik wyjechał z synem Eriki Shlomo do Monachium, później do Berlina a po 82 latach wrócił do Domu Edyty Stein. Na wystawie otwarty był na wpisie matki Eriki Elfriede Tworoger, obecnie został symbolicznie otwarty na wpisie Edyty Stein w roku jej poświęconym.

Podczas wykładu omówionych zostało kilka wpisów do pamiętnika wraz z historią życia wpisujących się osób. Pierwszym był wpis Róży Stein z fragmentem Tory: „będziesz miłował bliźniego swego, jak siebie samego”; kolejny to wpis ciotki Erny z sentencją Goethego i matki Elfriede oraz wpis Edyty Stein.

Reklama

– Pamiętnik Eriki Tworoger chciałam potraktować jako pretekst do opowieści o historii wrocławskich żydów, do opowieści o losach żydów w okresie dwudziestolecia międzywojennego i dojścia nazistów do władzy oraz czasów późniejszych – mówiła Tamara Włodarczyk. Przedstawiła rozwój społeczności żydowskiej we Wrocławiu z uwzględnieniem historii bliskich Edyty Stein – rodzin Bibersteinów, Gordonów, Tworogerów.

Kolejnym punktem obchodów było sympozjum „25 lat w Polsce, 20 lat we Wrocławiu. Dzień Judaizmu w Kościele katolickim – podsumowanie i perspektywy”. Udział w sympozjum wzięli: o. Marcin Sylwan Wirkowski, reprezentant paulinów w Dzielnicy Wzajemnego Szacunku Czterech Wyznań; Jerzy Kichler, były przewodniczący Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Polsce; Boaz Pash, rabin; dr Anna Siemieniec, współorganizatorka Dnia Judaizmu w Kościele katolickim we Wrocławiu; Stanisław Rybarczyk, przewodniczący Zarządu Fundacji Dzielnica Wzajemnego Szacunku Czterech Wyznań, dyrygent chóru synagogi „Pod Białym Bocianem”. Konferencję prowadził Łukasz Ligorowski, współorganizator Dnia Judaizmu w Kościele katolickim we Wrocławiu. Sympozjum było podsumowaniem inicjatywy, zarówno w kontekście ogólnopolskich jak i lokalnych obchodów.

Najważniejszym elementem 25. Dnia Judaizmu w Kościele katolickim we Wrocławiu była wspólna Liturgia słowa Bożego „Moje myśli nie są myślami waszymi” (Iz 55,8) z komentarzem żydowskim i chrześcijańskim, ze śpiewem kantora Eleazara Mizrachi, której przewodniczył o. Marcin Sylwan Wirkowski, paulin.

Koncert pieśni żydowskich Eleazara Mizrachi zakończył pierwszy dzień obchodów. Wybrzmiały żydowskie pieśni modlitewne, pochwalne i dziękczynne, używane przy modlitwach w synagodze.

Drugi dzień obchodów obejmował spacer z przewodnikiem po żydowskim Wrocławiu

2022-01-18 19:46

Ocena: +3 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Co naprawdę świętujemy?

W Boże Narodzenie warto odpowiedzieć sobie na kilka ważnych pytań: Dlaczego Syn Boży stał się człowiekiem? Po co nastąpiło Wcielenie? Po co żłóbek i kolędy?
Po co przygotowania i karp, i choinki?

W wyznaniu wiary mówimy: „On to dla nas, ludzi, i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy”. Jezus przychodzi do człowieka, staje się człowiekiem dla nas i dla naszego zbawienia, abyśmy mieli uczestnictwo w życiu Bożym. Słowo stało się ciałem, aby nas zbawić, to znaczy, aby nas zjednoczyć z Bogiem, aby dać nam możliwość zamieszkania z Nim w wieczności, co więcej – abyśmy mogli lepiej wniknąć w Bożą miłość.

CZYTAJ DALEJ

Modlitwa św. Jana Pawła II o pokój

Boże ojców naszych, wielki i miłosierny! Panie życia i pokoju, Ojcze wszystkich ludzi. Twoją wolą jest pokój, a nie udręczenie. Potęp wojny i obal pychę gwałtowników. Wysłałeś Syna swego Jezusa Chrystusa, aby głosił pokój bliskim i dalekim i zjednoczył w jedną rodzinę ludzi wszystkich ras i pokoleń.

CZYTAJ DALEJ

Bydgoszcz: „Strumień łaski” - V Forum Charyzmatyczne

2022-05-27 21:00

[ TEMATY ]

abp Grzegorz Ryś

Bydgoszcz

Archidieceja Łódzka

Julia Saganiak

27 maja rozpoczęło się dwudniowe V Forum Charyzmatyczne w Bydgoszczy, którego gośćmi są: abp Grzegorz Ryś, ks. Krzysztof Kralka, o. Pedro Morais oraz Karol Sobczyk.

Spotkanie rozpoczęło się zawiązaniem wspólnoty, a następnie odbyła się Msza św. pod przewodnictwem metropolity łódzkiego. Podczas homilii abp Ryś wyjaśniał uczestnikom forum, że logika Ewangelii odwraca ziemski porządek i zaprasza do tego, abyśmy stali się Paschalnymi uczniami Chrystusa, którzy za sprawą miłości przemieniają smutek w radość. - Błogosławieństwa są w taki sposób napisane, że nas prowadzą do przeżycia odwrócenia porządku w świecie. Właśnie w ten sposób, że to, co wydaje się smutkiem, dla nas jest radością. To, co się wydaje życiem, my postrzegamy jako coś, co może zabijać. I odwrotnie - to, co w świecie uważane jest za rezygnację z życia, za coś, co zabija, my postrzegamy jako moment narodzin. Jest tak, że spotkanie z Bogiem, którego poznajemy w Jezusie Chrystusie, prowadzi nas rzeczywiście do odwrócenia porządku - tłumaczył abp Grzegorz Ryś.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję