Reklama

Brewiarz - skąd ta modlitwa i czy także dla świeckich?

Czy także świeccy katolicy mogą odmawiać Brewiarz, zwany także Liturgią Godzin? Skąd wziął się zwyczaj tej modlitwy i dlaczego nazywa się ją modlitwą Kościoła?

Bożena Sztajner/Niedziela

W ciągu wieków różnie nazywano oficjalną i publiczną modlitwę Kościoła: najczęściej „brewiarz”, rzadziej officium divinum (służba Boża). Nazwy te występują jeszcze w Konstytucji o liturgii, ogłoszonej przez Sobór Watykański II. Nie wyrażają one jednak w sposób dostateczny istotnego sensu tej modlitwy.

Nazwa officium divinum jest zbyt ogólna, za szeroka, obejmuje bowiem różne celebracje liturgiczne. Wyraża też obligatoryjny (obowiązkowy) charakter tej modlitwy. Natomiast nazwa „brewiarz” przypomina to, co stało się z officium divinum w XIII wieku. Wtedy bowiem skrócono je dla potrzeb podróżujących, aby mogli wypełnić indywidualnie obowiązek odmówienia nakazanej modlitwy. Z czasem „brewiarzem” zaczęto nazywać całą księgę zawierającą liturgiczną modlitwę Kościoła.

Najlepsze określenie dla tej modlitwy to „Liturgia Godzin”. Nazwa ta jest nowa, ale coraz bardziej się przyjmuje. Jest najlepsza dla wyrażenia istoty tej modlitwy. Wskazuje bowiem na to, że chodzi tu o prawdziwą czynność liturgiczną i eklezjalną, należącą do całego Ludu Bożego. Ponadto już w samej nazwie ukazany jest specyficzny cel tej modlitwy, którym jest uświęcenie dnia i nocy, aby ludzie tą modlitwą wielbili Boga i uświęcali siebie.

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa na wspólną modlitwę w różnych porach dnia i nocy gromadziła się cała gmina (organizującego się) Kościoła. Mówią o tym w wielu miejscach Dzieje Apostolskie (2, 15; 10, 9; 3, 1; 10, 3; 30). Pochodzący z II wieku ważny dokument Didache, czyli Nauka dwunastu Apostołów, zaleca wiernym, aby trzy razy dziennie odmawiali Ojcze nasz. Pod koniec III wieku św. Cyprian świadczy o praktyce porannej i wieczornej modlitwy: poranną modlitwą czcimy zmartwychwstanie Chrystusa, natomiast wieczorem błagamy o przyjście Chrystusa (De oratione dominica, 35 nn.).

W połowie III wieku Tertulian wspomina o uświęconym prawem zwyczaju modlitw zanoszonych do Boga z nastaniem światła i nocy (De oratione, 25). Kolejnym świadectwem potwierdzającym udział wiernych świeckich we wspólnych modlitwach jest pochodzący z IV wieku Dziennik podróży pątniczki Egerii do Ziemi Świętej. Z opisu nabożeństw liturgicznych odprawianych w Jerozolimie dowiadujemy się, że wierni gromadzili się na modlitwę rano, w południe i po południu, a nawet w nocy (Pielgrzymka do miejsc świętych, 24).

Reklama

Z upływem czasu tego rodzaju wspólne modlitwy, ubogacone psalmami i czytaniami urywków Pisma Świętego przybrały nazwę określonych godzin modlitewnych i zostały nakazane do odmawiania kapłanom z racji przyjęcia święceń kapłańskich i osobom zakonnym po złożonych ślubach. W ten sposób liturgia uświęcenia czasu stała się w zasadzie modlitwą osób duchownych i zakonnych. Tylko dwie godziny zachowały charakter publiczny i wspólny: godzina poranna, którą jest Jutrznia, i godzina wieczorna, którą są Nieszpory. Zawsze były takie osoby świeckie, można powiedzieć - uprzywilejowane, które odmawiały brewiarz lub oparty na nim skrót w postaci officium parvum (małe oficjum), ale czyniły to spontanicznie i dobrowolnie.

Sobór Watykański II w nawiązaniu do praktyki odmawiania przez pierwszych chrześcijan modlitw w określonych porach dnia i nocy w Konstytucji o liturgii przypomniał, że „brewiarz jest głosem Kościoła, czyli całego Mistycznego Ciała, które publicznie wielbi Boga” (por. KL 98) i zachęcił świeckich, „aby odmawiali brewiarz czy to z kapłanami, czy na swoich zebraniach, czy nawet indywidualnie” (KL 100). Dlatego Ogólne Wprowadzenie do Liturgii Godzin podkreśla, że Liturgia Godzin jest „publiczną i wspólną modlitwą Ludu Bożego i zalicza się do pierwszorzędnych funkcji Kościoła” (OWLG 1).

Podstawą uprawniającą wszystkich wiernych do sprawowania Liturgii Godzin jest udział w kapłaństwie Chrystusa, w którym „uczestniczy całe Ciało Kościoła”, tak że „ochrzczeni przez odrodzenie i namaszczenie Duchem Świętym są poświęceni jako dom duchowy i stają się zdolni do sprawowania kultu”, którego jedną z form jest liturgia uświęcenia czasu (por. OWLG 7; KL 14; KDK 9-10). W oparciu o tę właśnie podstawę zaleca się, aby Liturgię Godzin, która jest - jak głosi podtytuł polskiego wydania - „codzienną modlitwą Ludu Bożego”, odmawiali wierni świeccy, a więc także ci, którzy na mocy prawa nie są do niej zobowiązani (por. Paweł VI, Laudis canticum, w: Liturgia Godzin t. I, 1973, s. 12).

Aby Liturgia Godzin mogła być rzeczywiście księgą publicznej i oficjalnej modlitwy całego Kościoła, została odnowiona co do układu, treści i języka, tak że mogą ją odmawiać nie tylko kapłani, zakonnicy i zakonnice, ale także świeccy. Nowe dokumenty dotyczące odnowy tej modlitwy w sposób szczególny zachęcają świeckich do odmawiania Jutrzni i Nieszporów. Są one bowiem „bardziej niż inne godziny przeznaczone do odprawiania z ludem, mając odpowiednio dobrane psalmy” (OWLG 127). Należą też tak w Kościele wschodnim, jak i zachodnim do najstarszych modlitw dziennych, początkowo nawet jedynych odmawianych poza klasztorami przez wiernych świeckich.

2022-01-25 09:27

Ocena: +11 -2

Reklama

Wybrane dla Ciebie

#TrzymajSięMaryi! - początek wielkiej inicjatywy maryjnej

Dookoła za dużo niepewności, stresu i bólu, aby stać bezczynnie i patrzeć na to z boku. Czas zacząć działać, bo do stracenia nie ma go już wiele. Nie chcemy być w tym sami. Dlatego w naszej akcji majowej polecamy Ci tylko jedno: TrzyMaj się Maryi! - wtedy wszystko będzie dobrze.

„Zróbcie wszystko cokolwiek Wam powie”. Maryja zawsze wie, co jest dla nas najlepsze. Będąc z Nią, nasza relacja z Bogiem rozkwitnie jak majowe konwalie i magnolie. Matka Boża to najlepszy towarzysz naszej duchowej drogi, o czymś zaświadczają całe rzesze świętych. Trzymając się Maryi - jesteśmy bezpieczni.

CZYTAJ DALEJ

Alicja z krainy dobra

Niedziela Ogólnopolska 51/2019, str. 52-54

[ TEMATY ]

miłosierdzie

wolontariat

Klaudia Zielińska

Nie lubi mówić o sobie. Unika udzielania wywiadów. Ratuje ludzi od śmierci, głodu, cierpienia i chorób. Misjonarka w Kenii i Tanzanii. Nazywana przez bliskich „Aniołem Afryki” lub „Matką Teresą z Polski”.

Krzysztof Tadej: Trzy lata temu w wywiadzie dla tygodnika Niedziela powiedziała Siostra m.in.: „Kiedyś pojechałam do jednej z wiosek. Witałam się z ludźmi i nagle usłyszałem dziwny pisk. Spytałam: «Co to takiego?». Wskazano mi jeden z domów. Wczołgałam się, bo nie było drzwi. Zobaczyłam dziecko leżące na liściach od banana. Piszczało z bólu. W jego uchu zagnieździły się robaki i wyjadały błonę bębenkową. Obok leżała matka i nie miała siły wstać. Umierała z głodu. Udało się uratować dziecko i matkę w ostatniej chwili”. Opowiadała Siostra również o innych dramatycznych sytuacjach w kenijskiej miejscowości Laare. Czy od tego czasu sytuacja się poprawiła?

CZYTAJ DALEJ

Bydgoszcz: „Strumień łaski” - V Forum Charyzmatyczne

2022-05-27 21:00

[ TEMATY ]

abp Grzegorz Ryś

Bydgoszcz

Archidieceja Łódzka

Julia Saganiak

27 maja rozpoczęło się dwudniowe V Forum Charyzmatyczne w Bydgoszczy, którego gośćmi są: abp Grzegorz Ryś, ks. Krzysztof Kralka, o. Pedro Morais oraz Karol Sobczyk.

Spotkanie rozpoczęło się zawiązaniem wspólnoty, a następnie odbyła się Msza św. pod przewodnictwem metropolity łódzkiego. Podczas homilii abp Ryś wyjaśniał uczestnikom forum, że logika Ewangelii odwraca ziemski porządek i zaprasza do tego, abyśmy stali się Paschalnymi uczniami Chrystusa, którzy za sprawą miłości przemieniają smutek w radość. - Błogosławieństwa są w taki sposób napisane, że nas prowadzą do przeżycia odwrócenia porządku w świecie. Właśnie w ten sposób, że to, co wydaje się smutkiem, dla nas jest radością. To, co się wydaje życiem, my postrzegamy jako coś, co może zabijać. I odwrotnie - to, co w świecie uważane jest za rezygnację z życia, za coś, co zabija, my postrzegamy jako moment narodzin. Jest tak, że spotkanie z Bogiem, którego poznajemy w Jezusie Chrystusie, prowadzi nas rzeczywiście do odwrócenia porządku - tłumaczył abp Grzegorz Ryś.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję