Przyznam się szczerze: na końcu uroniłam łzę. Książka ta bowiem faktycznie głęboko wzrusza. Kończący album tekst, autorstwa młodego człowieka, studenta, podnosi bardzo poziom emocji odbiorcy. Są to osobiste refleksje Adama Sosnowskiego, wnuka powstańca warszawskiego, którymi dzieli się z nami po zwiedzeniu stołecznego Muzeum Powstania.
Akcja całej książki umieszczona jest w tym niebywale nowoczesnym, sugestywnie zaaranżowanym Muzeum. W posłowiu czytamy: „Przekroczyłem próg i natychmiast zostałem odcięty od świata zewnętrznego. Wszedłem do budynku i zostałem wprost obezwładniony. Drzwi zatrzasnęły się za mną, a ja w tym samym momencie pozostawiłem za sobą nie tylko dzienne światło, ale i nieistotną codzienność”.
Wewnątrz Muzeum Powstania Warszawskiego znalazł się z aparatem fotograficznym sam mistrz - Adam Bujak i dzięki niemu otrzymaliśmy relację adekwatną do dramatu dokumentowanych tam wydarzeń. On nie kroczy po olbrzymich halach ekspozycyjnych (budynek elektrowni tramwajowej z początku XX wieku), on - takie odnosimy wrażenie - fotografuje na ulicach Warszawy w czasie tych pamiętnych sierpniowych i wrześniowych dni 1944 r. walczących młodych Polaków. Widzi ich odwagę, determinację, widzi też ich tragiczną śmierć. Obserwuje także, jak płonie Warszawa, jak powoli zamienia się w jedną wielką ruinę. Patrząc na zdjęcia, zdaje nam się nawet, że słyszymy wybuchy pocisków.
Fotografie Adama Bujaka zostały bardzo umiejętnie skomponowane w jedną całość z kilkunastoma przejmującymi zdjęciami archiwalnymi autorstwa m.in. słynnego sportowca i żołnierza AK Eugeniusza Lokajskiego. To trudny zabieg graficzny, jeśli chce się uniknąć dysonansu plastycznego - tym razem w pełni udany. Grafika jest dziełem bardzo doświadczonego w tym zakresie (blisko 100 projektów albumów!) Leszka Sosnowskiego. Zarówno układ stron, jak i z umiarem zastosowane czarne tła budują dramatyczny nastrój oraz integrują różnorodne treściowo i technicznie zdjęcia. „Opuszczeni Bohaterowie” przypominają klimatem bestsellerową pozycję Białego Kruka „Auschwitz. Rezydencja śmierci”, którą również Bujak i Sosnowski przygotowywali z wykorzystaniem zdjęć archiwalnych. Ileż to już wspaniałych albumów dostarczył nam ten duet…
Szczególnie interesującym tekstem wprowadza nas w temat uczestnik powstańczych walk, wybitny znawca tego okresu - prof. Władysław Bartoszewski. Jego przekaz tchnie autentyzmem, napisany został z typową dla autora werwą. Bartoszewski koncentruje się na analizie wielkiego wysiłku zbrojnego Armii Krajowej, jakim było Powstanie; dokonuje oceny sił wroga, bilansuje zyski i straty, mówi o następstwach i znaczeniu Powstania, ocenia sojuszników, którzy, jak wiadomo, totalnie zawiedli.
Chciałabym tu zastanowić się nad tytułem: „Opuszczeni Bohaterowie”. Nie są to słowa dobrane przypadkowo lub dla marketingowego efektu. Książka Białego Kruka nie jest tylko relacją o Powstaniu Warszawskim, przypomnieniem i utrwaleniem jego przebiegu, znaczenia i symboliki. Autorzy i wydawca podjęli też próbę ukazania dramatycznego zrywu żołnierzy Armii Krajowej oraz warszawskiego ludu na tle ówczesnych i późniejszych losów całej Europy. Odpowiadają też tym wszystkim, którzy głosili, że Powstanie nie miało sensu. Sensu nie miało nie pomagać walczącej Warszawie - o czym szybko miała się przekonać Europa. Autorzy i wydawca wyrażają swe intencje już na samym wstępie albumu, w dedykacji: „Pamięci tysięcy znanych i bezimiennych uczestników Powstania Warszawskiego, walecznych obrońców wolności i sprawiedliwej Polski, bohaterów opuszczonych przez sojuszników w największej potrzebie”.
Znamienne jest kończące sekwencję fotograficzną zestawienie zdjęć: radosnych przywódców dzielących świat w Jałcie (Churchill, Stalin, Roosevelt) i drewnianego krzyża przepasanego biało-czerwoną wstążką na powstańczym polowym grobie.
Album jest także wielkim darem dla Muzeum Powstania Warszawskiego. Ktokolwiek obejrzy „Opuszczonych Bohaterów” - w Polsce, w Ameryce czy jeszcze dalej - na pewno zapragnie do tego Muzeum pojechać. To jeszcze jeden dowód na to, że bohaterstwo i ofiara nie były daremne.

UWAGA: RABAT 10% DLA CZYTELNIKÓW „NIEDZIELI”
„Opuszczeni Bohaterowie Powstania Warszawskiego”, tekst: prof. Władysław Bartoszewski, fotografie: Adam Bujak oraz zdjęcia archiwalne, osobne wersje językowe: polska, angielska, niemiecka. 128 stron, format 235x290 mm, oprawa twarda, lakierowana. Cena detaliczna 69 zł. Przy zamówieniach do 100 zł doliczamy koszty wysyłki w wysokości 12 zł.
Biały Kruk, ul. Szwedzka 38, 30-324 Kraków, tel. (0-12) 260-32-90, (0-12) 260-34-50, handlowy@bialykruk.pl www.bialykruk.pl