Reklama

„Mierzenie” religijności

Ks. Antoni Tatara
Niedziela Ogólnopolska 22/2010, str. 26

Czy da się policzyć wiernych, którzy chodzą na niedzielne Msze św. i przystępują do Komunii św.? Ależ tak. Czyni to już od trzydziestu lat Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego (ISKK), któremu często również „Niedziela” zleca konkretne badania

Przywołany Instytut nie tak dawno ogłosił ciekawe zestawienia dotyczące niedzielnych praktyk religijnych, o których pisaliśmy już w poprzednim numerze („Religijność w liczbach”, str. 9). Dotyczyły one przede wszystkim tzw. dominicantes (wiernych chodzący na niedzielne Eucharystie) i tzw. communicantes (przystępujących do Komunii św.) na przestrzeni kilkudziesięciu lat (zob. wykres powyżej). Procent tych pierwszych, niestety, nieznacznie maleje, tych drugich zaś - wzrasta. Czy ta tendencja się utrzyma? Trudno powiedzieć (szczegółowe dane zob. http://www.iskk.ecclesia.org.pl).

Liczenie wiernych

Od 1979 r. regularnie w jednym dniu (jest to wybrana niedziela października lub listopada) we wszystkich parafiach w Polsce liczy się wiernych. Dane te są pieczołowicie dokumentowane, by potem mogły posłużyć jako dodatkowy materiał, dzięki któremu można badać polską religijność katolicką. Oczywiście, wiary nie da się przedstawić w statystycznych słupkach. Niemniej jednak są pewne wskaźniki, które sporo o niej mówią. Najważniejsze z nich to bez wątpienia obecność na niedzielnej Mszy św. i przystępowanie podczas niej do Komunii św. (przywołane już dominicantes i communicantes). Pozwalają one na stawianie bardzo konkretnych pytań czy hipotez, które potem sprawdza się w szczegółowych badaniach socjologicznych. Innymi słowy, materiał ten z jednej strony uzupełnia badania religijności, a z drugiej - do nich inspiruje.
Na pewno religijności nie da się „zmierzyć”. Jest tak, ponieważ jest ona czymś dynamicznym i ma charakter procesu. Stąd też trzeba być bardzo ostrożnym w wydawaniu jednoznacznych wyroków.

Reklama

Kilka słów o historii

Początki ISKK sięgają roku 1972. Właśnie wtedy ówczesny Zakład Socjologii Religii (ZSR) rozpoczął pełne badania ankietowe (socjograficzne). Założycielem i do dziś kierującym pracami ISKK jest ks. prof. Witold Zdaniewicz, pallotyn (zob. krótki biogram obok). Na stałe współpracują z nim badacze na co dzień pracujący na KUL-u, UKSW i innych uczelniach. Opracowują oni raporty statystyczne dotyczące Kościoła katolickiego. Przygotowują m.in. spisy duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego czy wykazy parafii w Polsce.
W 1993 r. wspomniany ZSR zostaje przekształcony właśnie w ISKK. Wtedy też w Sekretariacie Episkopatu Polski podpisano porozumienie między ISKK a Głównym Urzędem Statystycznym w sprawie statystyki. W 1994 r. Sekretariat Episkopatu Polski oficjalnie zleca Instytutowi prowadzenie badań statystycznych i socjologicznych.
Warto wymienić kilka inicjatyw, w których ISKK wziął udział bądź był ich pomysłodawcą. Najważniejsze z nich to: uczestnictwo w międzynarodowym programie badawczym Aufbruch - „Nowa sytuacja Kościoła w Europie Środkowej i Wschodniej w posttotalitarnych demokratycznych społeczeństwach”, stworzenie Ośrodka Sondaży Społecznych „Opinia”, raport na temat wizji Kościoła w świadomości społecznej Polaków z 2004 r., powołanie Zespołu ds. Statystycznych Badań Sektora Trzeciego (SBST), który przygotował metodologię badania i od 2008 r. prowadzi (razem z GUS-em) badanie tzw. kościelnego segmentu sektora III w Polsce (grupy, wspólnoty, ruchy religijne, które działają na różnych poziomach organizacji Kościoła; ta statystyka ma być włączona do statystyki ONZ-etu oraz Eurostatu).
ISKK założył Wyższą Szkołę Nauk Społecznych im. ks. Józefa Majki w Warszawie. Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu zatwierdziło ją w sierpniu 2002 r.
W ciągu niemal czterech dekad istnienia ISKK skupił wokół siebie znaczących socjologów i badaczy. Dlatego też powstała w polskiej socjologii nowa szkoła: lubelsko-warszawska szkoła socjologii religii (więcej nt. zob. http://www.iskk.pl/images/stories/Instytut/dane/lubelskowarszawska_szkola.pdf).

Ks. prof. Witold Zdaniewicz jest założycielem i dyrektorem Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego, który do roku 1993 funkcjonował pod nazwą: Zakład Socjologii Religii. Ks. Zdaniewicz jest profesorem, doktorem habilitowanym nauk humanistycznych w zakresie socjologii religii. Urodził się 11 grudnia 1928 r. Wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego Księży Pallotynów, by w 1950 r. złożyć śluby wieczyste, a dwa lata później przyjął w Ołtarzewie święcenia kapłańskie z rąk bp. Wacława Majewskiego. Kolejne stopnie naukowe zdobywał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (w zakresie filozofii - magisterium w 1956 r., a doktorat w 1958 r., by w 1975 r. napisać habilitację z socjologii religii). Ks. Zdaniewicz w 1989 r. otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Jest inicjatorem wielu badań i współredaktorem wielu publikacji dotyczących statystyki Kościoła katolickiego.

USA: batalia o tożsamość szkół katolickich

2019-07-21 20:22

vaticannews / Indianapolis (KAI)

Osoba żyjąca w homoseksualnym związku nie może być częścią kadry mającej formować młodzież w katolickich szkołach. Zatrudnianie człowieka postępującego niezgodnie z nauką Kościoła o małżeństwie, godzi w katolicką tożsamość. Stanowisko to wyraziła archidiecezja Indianapolis w Stanach Zjednoczonych, na której czele stoi abp Charles C. Thompson.

ontrastwerkstatt/fotolia.com

Działania ordynariusza archidiecezji spotkały się z krytyką również w środowiskach katolickich. Jak podają ostatnie statystyki Centrum Badawczego Pew, ponad 60 proc. osób uważających się za katolików, popiera tzw. małżeństwa jednopłciowe. „Prawda nie jest determinowana opinią większości” – powiedział abp Thompson. „Kościół od 2 tys. lat naucza, że małżeństwo z natury jest zaplanowane przez Boga jako związek jednej kobiety i jednego mężczyzny” – dodał hierarcha.

Medialnego impetu nabrała natomiast sprawa Laytona Payne-Elliotta, który po 13 latach pracy został zwolniony z katedralnego liceum. Pozwał on archidiecezję za dyskryminację i ingerencję w kontrakt nauczycielski. Z kolei jego partner, z którym wziął cywilny ślub, wbrew woli biskupa, zachował posadę nauczyciela w innej katolickiej szkole. Prowadzona przez jezuitów Brebeuf Preparatory School, według abp Thompsona, utraciła tym samym swój katolicki status. Władze szkoły uważają jednak taki stan rzeczy za nieuprawniony i zerwały formalną współpracę z archidiecezją.

Archidiecezja Indianapolis od dwóch lat wymaga, aby w kontraktach nauczycielskich znajdował się zapis, że osoby podejmujące pracę w placówce katolickiej są zobowiązane do zachowywania nauczania Kościoła. Na terenie archidiecezji jest prawie 70 szkół, w których w zakończonym niedawno roku szkolnym uczyło się 23 tys. uczniów. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych stwierdził, że organizacje religijne dla swoich nauczycieli, doradców zawodowych i innych pracowników, mają prawo definiować jakie postępowanie jest nieakaceptowalne i przeciwne temu, co mówi ich religia.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

USA: Netflix stracił na aborcyjnym szantażu

2019-07-22 18:40

Vaticannews.com

Netfilix stracił w minionym kwartale 126 tys. subskrybentów w USA. Obrońcy życia wiążą te wyniki z bojkotem amerykańskiego giganta show biznesu, po tym, jak podjął się on bezpardonowej walki o aborcję w stanie Georgia.

W minionym kwartale Netflix odnotował najgorsze wyniki w swej historii. Po raz pierwszy od ośmiu lat ubyło mu subskrybentów, podczas gdy prognozy przewidywały wzrost o 352 tys.

Warto pamiętać, że pod koniec maja do bojkotu Netflixa wezwali obrońcy życia. Amerykańska firma szantażowała bowiem władze stanu Georgia, który przyjął nowe antyaborcyjne prawo. Ogranicza ono aborcję do momentu, w którym wykrywalne jest bicie serca dziecka, czyli do ok. 6 tygodnia ciąży. Netflix zapowiedział, że jeśli prawo wejdzie w życie, to zaprzestanie tam swoich produkcji i wycofa inwestycje. Przemysł filmowy ma tymczasem wielkie znaczenie dla stanu Georgia. Zatrudnia on 92 tys. osób.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem