W poniedziałek 2 października w stolicy Włoch odbyło się uroczyste zakończenie prac konserwatorskich.

W uroczystości wzięła z udział ambasador RP we Włoszech Anna Maria Anders, włoska konserwator Susanna Sarmati, a także przedstawiciele Instytutu Polonika, duchowni oraz reprezentanci polskiej i włoskiej młodzieży.

Rzeźba przedstawiająca Mikołaja Kopernika, znajdująca się na dziedzińcu Domu Generalnego Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego w Rzymie, wyszła spod dłuta Tomasza Oskara Sosnowskiego, pochodzącego z Wołynia polskiego rzeźbiarza, uczestnika powstania listopadowego, który od 1848 r. aż do końca swojego życia w 1886 r. pozostał w Rzymie.

Prace konserwatorskie i restauratorskie pomnika prowadził od połowy lipca br. zespół specjalistów pod kierunkiem włoskiej konserwator Susanny Sarmati. Zakres prac uwzględniał oczyszczanie figury, wzmocnienie kamienia a także rekonstrukcję palców oraz astrolabium. Dodatkowo uczytelnione zostały inskrypcje.

Pomnik Mikołaja Kopernika wykonany został w 1873 r. z okazji 400. rocznicy urodzin astronoma. Do jego wykonania użyto marmuru kararyjskiego. Monument o wymiarach 210x95x70 cm jest sygnowany. Na pomniku możemy odczytać trzy łacińskie inskrypcje: jedna na ściance frontowej podstawy: NICOLAVS COPERNICVS POLONVS/NATVS AN. MCCCCLXXIII TORVNI CASIMIRO IV JAGELLONIDE REGNANTE OBIIT AN. MDXLIII, druga na książce spoczywającej na filarze: DE REVOLVTIONIBVS ORBITVM COELESTIVM 1543 oraz trzecia na zwisającym z filara rulonie: SOL STAT TERRA MOVETVR.

Pomnik pozostał w pracowni Tomasza Oskara Sosnowskiego do 1883 r. Następnie, po wystawieniu na Międzynarodowej Wystawie Sztuk Pięknych w Rzymie, został podarowany księżom zmartwychwstańcom i umieszczony przez nich w kościele Papieskiego Kolegium Polskiego przy via dei Maroniti. Po wybudowaniu w latach 1887-1889 nowego kościoła i klasztoru dla zgromadzenia przy via S. Sebastianello, pomnik stanął na dziedzińcu przed elewacją frontową kościoła i głównym wejściem do klasztoru i znajduje się tam do dziś.

- Najważniejsze było oczyszczenie pomnika, który od ponad 150 lat nie był odświeżany - mówi Piotr Ługowski, szef Programu Ochrona w Instytucie Polonika. - To pierwsza poważna konserwacja figury. Ważnym elementem prac była również częściowa rekonstrukcja prawej ręki astronoma. Ze względu na dobry stan zachowania rzeźby, główne prace udało nam się zakończyć w planowanym terminie. Cieszy nas to, tym bardziej że rok 2023 został ustanowiony przez Senat RP rokiem Mikołaja Kopernika - dodał.

Prace finansował Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”.

Instytut Polonika obecnie przygotowuje publikację naukową poświęconą twórczości i życiu Tomasza Oskara Sosnowskiego. Książka autorstwa prof. Lechosława Lameńskiego ukaże się na przełomie 2024/2025 roku w serii wydawniczej „Studia i Materiały”.

Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą "Polonika" jest wyspecjalizowaną państwową instytucją kultury powołaną w 2017 r. przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Piotra Glińskiego. Instytut prowadzi projekty o charakterze konserwatorskim, naukowo-badawczym, edukacyjnym i popularyzatorskim. Dzięki nim zachowywane są materialne świadectwa naszych dziejów i przywracana jest pamięć o ważnych dla współczesnych Polaków osobach oraz istotnych faktach historycznych.