Porady prawnika
Poręczam za oskarżonego
(E)
Ostatnio zajmowaliśmy się prawem karnym - oskarżycielem posiłkowym i prywatnym. Dziś o poręczeniu za oskarżonego (do czasu wniesienia aktu oskarżenia do sądu jest on tylko podejrzanym). Jeśli zachodzi podejrzenie, że oskarżony będzie utrudniał postępowanie przed sądem, należy temu zapobiec. Kodeks postępowania karnego przewiduje w takiej sytuacji możliwość zastosowania tymczasowego aresztowania - jest to zawsze ostateczność - lub poręczenia za oskarżonego. Może to być poręczenie majątkowe, społeczne lub osoby godnej zaufania. Decyzję o wyrażeniu zgody na poręczenie wydaje prokurator lub sąd - jeśli uznają, że i tak nie zabezpiecza ono prawidłowego toku postępowania, mogą nie wydać zgody. Z poręczeniem majątkowym najczęściej spotykamy się wtedy, gdy wobec oskarżonego zastosowano tymczasowe aresztowanie. Wówczas może on lub inna osoba złożyć poręczenie w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki i opuścić areszt. O wysokości poręczenia decyduje sąd lub prokurator, a przy podejmowaniu tej decyzji muszą wziąć pod uwagę charakter popełnionego czynu, sytuację materialną oskarżonego i osoby, która składa poręczenie, oraz wysokość wyrządzonej przez oskarżonego szkody. Osoba składająca poręczenie obiecuje, że oskarżony nie będzie utrudniał postępowania i stawi się na każde wezwanie. Gwarantuje to słowem i złożonym majątkiem. Ma więc obowiązek poinformować sąd lub prokuratora o zamiarach oskarżonego, gdyby ten zamierzał np. ukryć się. Jeśli oskarżony zawiedzie, poręczyciel wcale nie musi odzyskać majątku - sąd może orzec jego przepadek na rzecz skarbu państwa. Poręczyciel może odwołać poręczenie, ale jest ono skuteczne dopiero wtedy, gdy znajdzie się inny poręczyciel lub zostanie zastosowany inny środek zapobiegawczy. Z poręczeniem majątkowym mamy do czynienia przy liście żelaznym - wydanie go można uzależnić od poręczenia majątkowego. (List żelazny jest pismem wydanym przez sąd na wniosek oskarżonego przebywającego za granicą; oskarżony w zamian za pozostanie na wolności - odpowiada z wolnej stopy i zobowiązuje się stawić w sądzie w wyznaczonym terminie. List żelazny można odwołać, gdy oskarżony zawiedzie, zaś przedmiot poręczenia ulega przepadkowi). Innego rodzaju poręczeniem jest poręczenie społeczne. Polega ono na zapewnieniu organu prowadzącego postępowanie, że oskarżony czy podejrzany stawi się na każde wezwanie i nie będzie sprawiał kłopotu. Takiego poręczenia może udzielić: - kierownictwo zakładu pracy, szkoły lub uczelni; - zespół, w którym oskarżony pracuje lub się uczy; - organizacja społeczna, której oskarżony jest członkiem; - zespół żołnierski za pośrednictwem dowódcy, jeśli oskarżony jest żołnierzem. We wniosku o poręczenie instytucja musi wskazać osobę, która będzie wykonywać obowiązki poręczyciela, bowiem osoba ta musi złożyć stosowną obietnicę. Trzecim rodzajem poręczenia jest poręczenie osoby godnej zaufania. W przypadku dwóch ostatnich poręczeń, jeśli oskarżony złamie złożoną przez poręczyciela obietnicę, sąd może poręczyciela ukarać karą pieniężną do wysokości najniższego miesięcznego wynagrodzenia oraz powiadomić o zaniedbaniu jego zwierzchników.
Niedziela Ogólnopolska 14/2004
E-mail:
Adres: ul. 3 Maja 12, 42-200 Częstochowa
Tel.: +48 (34) 365 19 17