Reklama

Młodzi dla środowiska

Odkrywamy Jasną Górę (6)

Królewska ikonografia Obrazu

O. Jan Stanisław Rudziński OSPPE
Niedziela Ogólnopolska 19/2002

Od ponad sześciuset lat Jasnogórska Bogurodzica otaczana jest nieprzerwanym, żarliwym kultem, w którym nierozerwalnie splata się cześć i miłość dla Maryi z dostojeństwem królewskiego majestatu, jakim otacza się Ją jako Królową Polski, władczynię i orędowniczkę narodu. Dzieje Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej od momentu pojawienia się na Jasnej Górze aż do czasów współczesnych nierozerwalnie splatają się z losami Polski. Cudowny Wizerunek Jasnogórskiej Bogurodzicy od początku powstania Sanktuarium uznany został za relikwię Królestwa Polskiego, otoczony powszechnym kultem tak przez władców, jak i wszystkie stany, od stuleci stanowi jeden z elementów świadomości narodowej. Warto więc w kilku kolejnych odcinkach przedstawić jego symbolikę i ewangeliczne przesłanie, a także, co czynimy obecnie - symbolikę korony, jej głęboką wymowę ideową, która - zakorzeniona w Piśmie św. - uzupełnia ikonografię Wizerunku.
Niemal od początku Wizerunek Matki Bożej Jasnogórskiej obdarzano tytułem Królowej Narodu. Już w drugiej połowie XVI wieku Grzegorz z Sambora sławił Ją po raz pierwszy jako Królową Polski i Polaków. Król Polski Jan Kazimierz, składając śluby we Lwowie, w których zobowiązał się do gruntownej odnowy moralnej narodu, nazwał Matkę Bożą Patronką i Królową Polski. Koronacja papieskimi koronami, 8 września 1717 r., bardzo mocno przyczyniła się do ugruntowania tego tytułu Maryi. Owa koronacja była jak gdyby podsumowaniem kultu i czci, jaką otaczano Jej Wizerunek na Jasnej Górze. Już bowiem wcześniej zawieszano na nim korony, których fundatorami byli królowie. Należy tutaj wspomnieć ozdobienie Obrazu koronami i srebrnymi złoconymi blachami na polecenie króla Władysława Jagiełły po restauracji sprofanowanego Wizerunku w 1430 r. Dwa wieki później, przed 1642 r., król Władysław IV przekazał dwie nowe korony. Zatem zewnętrzne przejawy kultu decydowały o ogólnym wyglądzie Obrazu. Jest to świadectwo wiary w królewską godność Maryi oraz w Jej przemożne wstawiennictwo.


Korona jako symbol królewskości Maryi posiada w ikonografii chrześcijańskiej bardzo stare tradycje. Sam akt koronacji, szczególnie w niebiosach, staje się, zwłaszcza w Europie Północnej, jednym z czołowych tematów średniowiecznych portali i ołtarzy. Wcześniej korona, przedstawiana najczęściej w formie diademu, pojawia się w wyobrażeniach Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a zwłaszcza w monumentalnych, rzeźbiarskich grupach Matki Bożej Tronującej. Z pewnym opóźnieniem motyw korony na głowie Maryi, przedstawianej jako Matka z Dzieckiem na ręku, pojawia się w malarstwie tablicowym zachodnim, podczas gdy w ikonach znajdujemy go jeszcze później, być może na skutek inspiracji łacińskiej. Podkreślenie symbolicznej roli korony znajduje szczególny wyraz u starych mistrzów niderlandzkich, gdzie korona unoszona jest nad głową Maryi przez aniołów. Rozpowszechnienie tego motywu ma, oczywiście, głęboki sens teologiczny. Od średniowiecza znane jest też ozdabianie obrazów srebrnymi blachami, ale geneza tego zwyczaju jest pochodzenia wschodniego i ma znaczenie o wiele bardziej mistyczne i arealistyczne w porównaniu z zachodnim sposobem dekoracji.
Cudowny Obraz Matki Bo|ej Jasnogórskiej, umieszczony w hebanowo-srebrnej nastawie oBtarzowej ufundowanej przez kanclerza koronnego Jerzego OssoliDskiego, jest bogato udekorowany. WBa[nie owe dekoracje maj podkre[la królewsk godno[ Maryi. Obecnie na skroniach Maryi i Dziecitka znajduj si korony podarowane przez papie|a [w. Piusa X. Pod wzgldem jubilerskim jest to wyrób zBotniczy o bardzo wysokiej warto[ci artystycznej. Obydwie korony reprezentuj typ koron otwartych, zwieDczonych stylizowanymi sterczynami, w przypadku korony Matki Bo|ej - gwiazdami, w koronie Dziecitka za[ - rubinami ujtymi w kolist dekoracj. Korpus obu koron zdobi stylizowana dekoracja o motywach akantu, w[ród niej znajduj si gBówki anioBków. PeBnoplastycznie wyobra|one anioBki, wykonane z emalii, podtrzymuj z obu stron ka| d z koron. Korony podzielone s na trzy poziome strefy oddzielone od siebie sznurem kamieni szlachetnych. Nie mniejsza ni| artystyczna jest ideowa warto[ koron, co wyra|a si tak w doborze materiaBu, jak i jego symbolice. ZBoto, czy zBoty kolor, zawsze byB symbolem nieba. ZBote tBa mozaik, zwBaszcza w sztuce bizantyjskiej, wskazuj na niebieski |ywioB czystego [wiatBa, w którym mieszka Bóg ze swoimi [ witymi. Powinno si ich przedstawia nie w otoczeniu ziemskim, lecz we wBa[ciwym im [wiecie. W symbolice biblijnej zBoto wyra|a nie tylko co[ kosztownego, ale te| symbolizuje to, co jest najcenniejsze. Najcz[ ciej jest symbolem mdro[ci, której ustpuj nawet skarby. Dekoruj ce korony brylanty i rubiny podkre[laj dodatkowo t symbolik. Diament, surowiec do wykonywania brylantów, dziki swej rzadko[ci, niezwykBej twardo[ci i z powodu wspaniaBego blasku, jest najbardziej drogocennym spo[ród kamieni szlachetnych - regina gemmarum. Znany i ceniony od staro|ytno[ci jako ozdoba korony cesarskiej, byB symbolem odwagi, staBo[ci i niezwyci|ono[ci. MiaB, jak zreszt wszystkie inne kamienie szlachetne, znaczenie apotropaiczne - noszono go dla obrony przed wszelkim nieszcz[ciem i wszystkimi zakusami zBa. Symbolik t nale| y odnie[ do Chrystusa, który jest "prawdziwym Diamentem", bo uni| yB si w cierpieniu a| do [mierci. W [redniowieczu poeci opiewali diament jako symbol wierno[ci. Siedem rubinów wieDczcych koron Dziecitka symbolizuje doskonaBo[ Zbawczej Ofiary Chrystusa, dodatkowo podkre[lonej przez dekorowany brylantami krzy|, który niby Crux gemmata umieszczony jest w centrum korony. ZwieDczona gwiazdami korona Matki Bo|ej jest plastycznym odzwierciedleniem apokaliptycznej "Niewiasty obleczonej w sBoDce, majcej ksi|yc pod stopami, na której gBowie korona z gwiazd dwunastu" (por. Ap 12, 1). Liczba dwana[cie ma tutaj znaczenie symboliczne: numerus electionis - liczba wybraDstwa. Ogólna symbolika gwiazd jest wyrazem my[li Bo|ej, wedBug której stworzone | ycie koncentruje si ku Bogu i dopeBnia przeznaczenia otrzymanego od Boga. Najbardziej istotna tre[ biblijnej symboliki gwiazd zasadza si na odniesieniu jej do Chrystusa. W Ksidze Liczb Balaam mówi o Mesjaszu: "Widz go, lecz jeszcze nie teraz, dostrzegam go, ale nie z bliska: wschodzi Gwiazda z Jakuba, a z Izraela podnosi si berBo" (Lb 24, 17). Wizja ta jest tak|e zapowiedzi królestwa Chrystusowego, poniewa| na Wschodzie oddawano królowi nale|ny hoBd, nazywajc go " SBoDcem", "Gwiazd" albo "Wschodem SBoDca". Gdy nadeszBa peBnia czasu, trzem Mdrcom ze Wschodu, szukajcym nowo narodzonego Króla |ydowskiego, ukazaBa si niezwykBa gwiazda - osobliwe i wywoBane przez Boga zjawisko astronomiczne. Najja[niej w[ród wybranych [wieci Maryja, Matka Aaski Bo|ej, Gwiazda Poranna, która poprzedza wschód Chrystusa-SBoDca i wydaje Go na [wiat. Pewna [redniowieczna sekwencja wyra|a t my[l nastpujco: "Nowa Gwiazdo, porodziBa[ Syna: SBoDce". Hymn wieczorny Ave Maris Stella pozdrawia Maryj jako "Gwiazd Morza", która wskazuje drog, i niosc otuch, [wieci nad falami [wiata. Zw. Bernard z Clairvaux rozwija ten obraz w homilii na [wito Zwiastowania Naj[witszej Maryi Panny, mówic: "Gdy zerw si wichry pokus, gdy wpadniesz w rafy nieszcz[ , spójrz na gwiazd, wzywaj Maryj!"

Panamska sesja zdjęciowa młodej pary z Trzebini

2019-01-17 21:41

Joanna Adamik/archidiecezja krakowska

Łukasz Muzyka/archidiecezja krakowska

Dziś Martyna i Jakub z Trzebini, którzy wstąpili w związek małżeński podczas dni w diecezjach w ramach ŚDM w Panamie, otrzymali niezwykły prezent od mieszkańców Monagrillo goszczących pielgrzymów z archidiecezji krakowskiej. Para, która poznała się, zakochała podczas ŚDM w Krakowie a właśnie przypieczętowała swoją miłość ślubem, wpisała się na trwałe w historię panamskiego miasta. Ślub był nadzywczaj uroczysty a na weselu bawili się razem krakowscy młodzi pielgrzymi i mieszkańcy gościnnej miejscowości. Nazajutrz młode małżeństwo dostało w prezencie od mieszkańców sesję zdjęciową w tradycyjnych weselnych strojach panamskich. Udało nam się zrobić pierwsze fotografie, które prezentujemy.

Zobacz zdjęcia: Panamska sesja zdjęciowa młodej pary
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 1/2 2019

Noworoczne spotkanie

2019-01-18 11:05

Józef Parzybut

Na progu Nowego Roku w niedzielne popołudnie 13-go stycznia spotkali się przedstawiciele Akcji Katolickiej i Kręgu Biblijnego. Było to spotkanie opłatkowe, które rozpoczął wikariusz czarnożylski ks. Łukasz Wojtan od przeczytania fragmentu Ewangelii o narodzeniu Jezusa.

Józef Parzybut

Po tym głos zabrał proboszcz ks. Marek Jelonek, by po krótkim wprowadzeniu w rozpoczynający się rok złożyć życzenia. Te życzenia wypływające prosto z serca kierowane były zarówno do wszyskich zebranych jak i do każdego z osobna. Proboszcz życzył obecnym dużo zdrowia, błogosławieństwa Bożego, miłości w rodzinach, życzliwości na co dzień, wytrwałości oraz aby za rok znów spotkać się w tym samym gronie.

Liderzy tutejszych stowarzyszeń z wzajemnością kierowali życzenia o podobnej treści do obecnych na spotkaniu kapłanów oraz między sobą łamiąc się przy tym opłatkiem. Po świątecznym posiłku był czas na wspólne rozmowy oraz dzielenie się własnymi problemami oraz wspomnieniami. Snuto także plany na przyszłość. Wreszcie nadszedł czas na śpiewanie kolęd. Śpiewano nie tyko znane i lubiane,ale także dawniejsze trochę już zapomniane utwory. Bo to przecież polskie, najpiękniejsze w świecie kolędy, zawsze ubogacają nam czas okresu Bożego Narodzenia.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem