Reklama

Muzyka radością serca

Z dr Elżbietą Szczurko – adiunktem Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz nauczycielem przedmiotów ogólnomuzycznych w Zespole Szkół Muzycznych im. Karola Szymanowskiego w Toruniu – rozmawia Helena Maniakowska

Niedziela Ogólnopolska 11/2015, str. 28-29

Helena Maniakowska

HELENA MANIAKOWSKA: – Znana jest Pani słuchaczom Radia Maryja z niedzielnych audycji „Fascynacje muzyczne” oraz wielbicielom muzyki klasycznej z prowadzenia koncertów. Skąd to umiłowanie muzyki?

DR ELŻBIETA SZCZURKO: – Zawdzięczam je moim rodzicom i atmosferze domu rodzinnego. Mój tata jest zawodowym muzykiem, a mama, choć nie kształciła się w dziedzinie muzyki, jest obdarzona pięknym głosem, pochodzi zresztą z rodziny, w której pielęgnowane było domowe muzykowanie. Wzrastałam więc razem z młodszą siostrą Ireną w otoczeniu muzyki, która nas od najmłodszych lat fascynowała. To sprawiło, że podjęłyśmy naukę gry na fortepianie w szkole muzycznej. Bardzo często występowałyśmy na popisach szkolnych, m.in. grając na cztery ręce. W szkole średniej kontynuowałam naukę fortepianu, uczyłam się także w klasie śpiewu solowego. Miałam szczęście kształcić się u znakomitych pedagogów: pianistek Róży Mierzwy i Marii Krzyżanowskiej oraz śpiewaków Wiesława Grajkowskiego i Anny Marcoń-Zając. Pod koniec szkoły średniej nauczyciele zachęcali mnie, abym podjęła studia wokalne. Nigdy nie zapomnę, kiedy po egzaminie dyplomowym, który zakończyłam arią Małgorzaty z opery „Faust” Charles’a Gounoda, podszedł do mnie Sergiusz Konter, emerytowany pedagog (pianista, kompozytor), i wręczając mi bukiet 25 róż, powiedział: „Twoja Małgorzata żyła!”. To był najpiękniejszy komplement. Rzeczywiście myślałam o śpiewie, ale ostatecznie wybrałam Wydział Kompozycji i Teorii Muzyki. Nadal jednak śpiewałam w chórach, także w zespole muzyki dawnej. Mogę nawet pochwalić się płytą nagraną gościnnie z zespołem „Collegium Vocale” z Bydgoszczy, która w kategorii muzyki dawnej otrzymała statuetkę Fryderyka.

– Zajmuje się Pani historią i teorią muzyki XX wieku. Czy muzyka współczesna może radować serce, tak jak to czyni muzyka klasyczna z Chopinem, van Beethovenem czy Mozartem, którzy należą do kanonu wybitnych kompozytorów?

– Radość rozumiana jako postawa duchowa wynika z upodobania człowieka w prawdzie, dobru, pięknie i innych pokrewnych ideałach. Raduje nas to, co wprowadza ład i harmonię, czyli ma atrybuty klasycznie pojętego piękna. Myślę, że w muzyce współczesnej są dzieła wielkie, zobowiązane wobec wspomnianych kategorii, które mogą nas radować, wzruszać czy pobudzać do metafizycznej refleksji. Ostatnio takie właśnie odczucia towarzyszyły mi, kiedy słuchałam np. „Kyrie”, jednego z ostatnich dzieł Henryka Mikołaja Góreckiego. Warto jednak zauważyć, że w dzisiejszym świecie sztuka zdaje się odwracać od piękna, a w imię tzw. twórczej wolności szuka innych wartości lub w ogóle odrzuca wartości pozytywne. A przecież, jak pisze Władysław Stróżewski, to wartości decydują, że coś jest arcydziełem, arcydzieło zaś jest „miejscem piękna”. Warto w tym miejscu przypomnieć też słowa Jana Pawła II, który w Liście do artystów podkreślił, że piękno jest „powołaniem artysty”, jest ono też „widzialnością dobra”, tak jak dobro jest „metafizycznym warunkiem piękna”. Przypominam sobie ostatnią Pasterkę z udziałem naszego Ojca Świętego w 2004 r. Dane mi było wtedy być w Bazylice św. Piotra w Rzymie i odczytać jedno z wezwań w ramach modlitwy powszechnej – myślę, że słowa te są kluczem do problemu, który rozważamy: „Za artystów rozmiłowanych w pięknie, dla którego pracują: by byli sługami prawdy, zawsze i wszędzie godni swoich ideałów, niosąc radość sercu człowieka naszych czasów”.

– By głosić prawdę, trzeba być wolnym. Czy czas komunizmu, czas cenzury, nie zachwiał twórczej wolności kompozytorów?

– W materialistycznej koncepcji sztuki odrzucono istnienie osobowego Boga i transcendentne pochodzenie piękna, wykluczono więc pojmowanie sztuki jako obrazu wieczności. Według ideologii komunizmu, artysta jest przedmiotem, a nie podmiotem, który myśli i tworzy, dostrzega w swych dziełach pewien odblask misterium stworzenia. Jeśli człowieka odziera się z jego podmiotowości, to nie może być mowy o wolności, ale raczej o zniewoleniu. Taką pułapką okazała się zachodnia awangarda, której po II wojnie światowej uległo wielu młodych polskich twórców. Krzysztof Penderecki, kiedyś jeden z czołowych przedstawicieli awangardy, dokonując po latach rozrachunku z tą estetyką, wyznał, że pilną potrzebą współczesnego świata jest nawrót do chrześcijańskich wartości i „jak najszybsze odbudowanie zniszczonej przez kataklizmy XX wieku metafizycznej przestrzeni człowieka”. Przywołując jako kontynuację prometejskich oczekiwań ubóstwienia człowieka powstałe w XIX stuleciu idee – filozofię mocy i nadczłowieka Fryderyka Nietzschego oraz sformułowaną przez Karola Marksa filozofię „wyzwolenia i samotworzenia ludzkości”, Penderecki zwrócił uwagę, że każda próba odejścia od Boga, a zwłaszcza zuchwała wola dorównania Mu, kończy się straszliwym i żałosnym upadkiem.

– Czy można użyć określeń „kłamstwo” i „prawda” w odniesieniu do twórczości muzycznej?

– Przed takim właśnie dylematem stawali np. polscy kompozytorzy zniewalani dyktaturą realizmu socjalistycznego. Niektórzy jej ulegali, pisywali więc pieśni masowe i kantaty na cześć Stalina, inni komponowali „do szuflady”, jeszcze inni wybierali emigrację. Roman Palester, jeden z czołowych kompozytorów emigracyjnych, którego muzyka przez wiele lat była w Polsce „źle obecna”, przyznał, że jedynym wielkim plusem tworzenia poza krajem ojczystym było to, że nie trzeba było kłamać i oszukiwać. Zacytuję jego słowa: „Można znieść do czasu niewolę czy brak swobody i niezawisłości, ale to, co wydaje się najtrudniejsze do zniesienia, to właśnie owo podeptanie elementarnej godności ludzkiej, konieczność ciągłego oklaskiwania swojej niewoli i apoteozowania własnych gnębicieli”. Podobną postawę przyjął Antoni Szałowski, przedstawiciel polskiego neoklasycyzmu, któremu poświęciłam moją rozprawę doktorską. Do Paryża wyjechał na początku lat 30., aby kształcić się u słynnej pedagog Nadii Boulanger. Po wojnie, znając sytuację w Polsce, zdecydował się na pozostanie na obczyźnie, choć za swoją wolność płacił nieraz cenę ewangelicznego ubóstwa.

– Czy kompozytorzy, chcąc komponować zgodnie z własnym talentem i wizją twórczą, nie skazują się na samotność – mimo że przecież większość z nich pragnie być utrwalona dla pokoleń?...

– Kiedy przyjrzymy się losom kompozytorów, zauważymy, że nawet ci najwięksi, których muzykę dzisiaj podziwiamy, nie od razu znajdowali zrozumienie u słuchaczy. Nie każde dzieło van Beethovena jemu współcześni przyjmowali z entuzjazmem. Ze sprzecznymi opiniami spotykała się także muzyka Chopina. Podczas gdy jego wspaniałe koncertowe etiudy Robert Schumann nazwał dziełami prawdziwie poetyckimi, Ludwig Rellstab przestrzegał pianistów o zdrowych palcach przed ich wykonywaniem, jeśli nie ma w pobliżu chirurga. Te silące się na dowcip złośliwości są dzisiaj przywoływane, oczywiście, jako anegdotyczne kuriozum. Myślę, że problem recepcji sztuki wiąże się z kwestią osobowości i wielkości artysty, pozostającej poza zasięgiem przyjętych norm, do których jesteśmy jako odbiorcy przyzwyczajeni. Z pewnością nie jest powinnością artysty uleganie modzie ani schlebianie gustom publiczności, twórca nie powinien jednak zapominać o odbiorcy dzieła sztuki. Pamiętam jedną z wypowiedzi Zbigniewa Bargielskiego, profesora kompozycji bydgoskiej Akademii Muzycznej, który zauważył, że niektórzy dzisiejsi twórcy, upajając się możliwością najróżniejszych kombinacji dźwiękowych, tracą z pola widzenia odbiorcę swojej muzyki. Koncentrują się na rozwiązywaniu technicznych problemów i zapominają, że celem tworzenia jest powołanie do istnienia dzieła sztuki. Witold Lutosławski, jeden z najbardziej uznanych kompozytorów XX wieku, niejednokrotnie podkreślał, że nie zależało mu nigdy na „zjednywaniu” słuchaczy, ale na „odnajdywaniu” tych, którzy w najgłębszych pokładach duszy czuli tak, jak on. Miejmy nadzieję, że muzyka, która powstaje dzisiaj, będzie utrwalona dla przyszłych pokoleń ze względu na swoją prawdziwą wartość, ta zaś nigdy nie zależy od społecznej akceptacji.

– Muzyka raduje, leczy – wszak stosuje się muzykoterapię. Czy może być też niszcząca?

– Według naukowców zajmujących się muzykoterapią, niezwykle dobroczynny wpływ na nasze zdrowie psychiczne i fizyczne ma muzyka klasyczna. Wymieniane są zwłaszcza dzieła Bacha, Vivaldiego czy Mozarta, których słuchanie uśmierza ból, poprawia pamięć, wspomaga leczenie. Zauważmy, że pozytywny wpływ ma muzyka, która zachwyca doskonałością formy i treści, w której czynniki obiektywny i subiektywny są idealnie zharmonizowane. Jeśli te proporcje są zaburzone, skutek jest odwrotny. Tak dzieje się choćby w przypadku podgatunku muzyki rockowej, jakim jest haevy metal. Ten rodzaj muzyki, jak pisał kiedyś kard. Joseph Ratzinger, niszczy indywidualizm i osobowość człowieka. Muzyka staje się przeżyciem ekstatycznym, uwolnieniem od swojego świadomego jestestwa, podobnie jak w narkomanii. Skutkiem takiego działania może być rozpad duchowy istoty ludzkiej w sensie osobowościowym, intelektualnym czy moralnym.

– Jak więc zachęcić, zwłaszcza młodych ludzi, do słuchania dobrej muzyki?

– Wrażliwość człowieka na piękno trzeba budować od pierwszych chwil jego życia. Przywołam bardzo ciekawą wypowiedź Jordiego Savalla, jednego z najwybitniejszych współczesnych gambitów (grających na violi da gamba – przyp. red.), który napisał: „Pierwszego dnia po narodzinach, kiedy matka rozmawia z dzieckiem, nie rozumie ono samych słów, ale pojmuje ich muzykę. Pierwsza rzecz, którą odbiera, to sposób, w jaki matka śpiewa słowo, i w ten sposób odczuwa jej miłość. Te same słowa można zaśpiewać inaczej. Dlatego nasza wrażliwość jest tak różnie ukształtowana, w zależności od tego, jak śpiewali nasi rodzice”. I tak dochodzimy do kluczowego słowa, którym jest miłość. Jeśli czujemy się obdarowani miłością Stwórcy, jeśli potrafimy odwzajemnić miłość naszych rodziców wobec drugiego człowieka, będziemy poszukiwać piękna, a nie brzydoty, dążyć do prawdy, a nie fałszu, znajdować upodobanie w dobru, a nie złu. Wówczas odnajdziemy też radość w obcowaniu z tymi dziełami sztuki, które będą zdolne przenosić nasze dusze od świata zmysłowego i duchowego tego istnienia w rzeczywistość wieczną.

2015-03-10 16:25

Ocena: 0 -1

Reklama

Wybrane dla Ciebie

„Utopia tęczowej rewolucji” . Bezpłatna broszura Centrum Życia i Rodziny

2020-08-13 19:25

[ TEMATY ]

LGBT

Centrum Życia i Rodziny

tęczowa rewolucja

broszura

Magdalena Wojtak/Niedziela

Centrum Życia i Rodziny wydało bezpłatną broszurę „Utopia tęczowej rewolucji. 10 pytań i 100 argumentów”. Publikacja obala główne tezy i manipulacje aktywistów LGBT

- Jest odpowiedzią na to, co w ostatnich dniach widzieliśmy na ulicach polskich miast, a szczególnie w Warszawie. Tęczowa homoagresja, agresja aktywistów LGBT dała się poznać od najgorszej strony. W związku z tym Centrum Życia i Rodziny przygotowało publikację, w której przypomina o założeniach ideologii LGBT, a także ideologii gender. Obalamy w niej również niektóre najbardziej popularne tezy, jakie pojawiają się w języku zwolenników ideologii LGBT - powiedział podczas prezentacji publikacji Paweł Ozdoba, prezes Centrum Życia i Rodziny. Organizacja przygotowała także film „To nic takiego” ujawniający metody wprowadzania do polskich szkół demoralizującej seksedukacji.

Autorzy broszury zauważają, że zwolennicy ideologii gender oraz LGBT podważają najbardziej podstawowe wartości i cechy takie jak rodzina, małżeństwo, macierzyństwo czy płeć. Przestrzegają także przed próbą zmiany definicji małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzn i kontestowaniem przez działaczy LGBT  polskiego porządku prawnego. Broszura odpowiada na pytania dotyczące tego m.in. dokąd zaprowadzi nas tęczowa rewolucja, w jaki sposób odpowiadać na tezy i manipulacje aktywistów LGBT, a także co jest największym zagrożeniem dla ładu społecznego i prawnego. - Konfrontujemy hasła tęczowej rewolucji z faktami, danymi, statystykami i badaniami naukowymi - tłumaczy autorka broszury i członek Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich Agnieszka Marianowicz-Szczygieł.

W publikacji zmierzono się z popularnymi sloganami i tezami rozpowszechnianymi przez środowiska i organizacje promujące ruch LGBT. Z broszury dowiemy się m.in. dlaczego ideologia LGBT oraz gender są groźne dla społeczeństwa; czym w rzeczywistości jest płeć społeczno-kulturowa; czy polskie prawo wystarczająco chroni rodzinę, a także niebezpieczna jest edukacja seksualna oraz w jaki sposób uporać się z językowymi manipulacjami ideologów LGBT.

Zwrócono także uwagę, że wbrew wieloletnim działaniom mającym na celu przekonywanie opinii publicznej, że osoby LGBT są prześladowane i nie mają wystarczających praw i swobód obywatelskich, rzeczywistość jest zgoła inna.

Autorzy wskazują, że wbrew fałszywym informacjom, osoby LGBT mają własne media, zakładają swoje organizacje, ich czynności erotyczne nie są prawnie zakazane, a także mogą dziedziczyć po sobie na mocy testamentu. Mają również prawo do dostępu do dokumentacji medycznej partnera. Wskazują, że ich postulaty stają się jedynie nośnymi hasłami, którymi można sprawnie manipulować, a osoby LGBT przedstawiać jako środowisko dyskryminowane i pozbawione praw.

Publikację „Utopia tęczowej rewolucji 10 pytań i 100 argumentów” bezpłatnie można pobrać na stronie internetowej www.teczowautopia.pl. Można ją także zamówić w formie papierowej,. Centrum Życia i Rodziny planuje przesłać broszurę posłom i senatorom, a także kuratoriom oświaty.

CZYTAJ DALEJ

Wniebowzięcie czy Zaśnięcie NMP? [FELIETON: Między Wschodem a Zachodem #2]

2020-08-15 00:53

www.pasat-charter.pl

Cerkiew pw. Zwiastowania NMP wyspy Tinos

Dziś odbędą się uroczystości związane ze świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. I tak jak nam to Święto „od zawsze” kojarzy się z pielgrzymkami na Jasną Górę i świętowaniem kolejnej rocznicy Cudu nad Wisłą, to dzisiaj opiszę, jak to wielkie święto maryjne jest obchodzone w Grecji, w której większość mieszkańców jest wyznania prawosławnego = ortodoksyjnego (nie mylić z kościołem grekokatolickim, który dawniej był nazywany unickim). Niestety, mało kto wie, że i Grecy wiążą swoją najnowszą historię i odzyskanie Niepodległości po 400 (sic!) latach otomańskiej niewoli ze wsparciem z Nieba. Rocznica ich powstania narodowego z 1821 r., które przyniosło im upragnioną niepodległość, jest co roku obchodzona 25 marca, w święto Zwiastowania NMP. Co roku zaś 15 sierpnia cała Grecja kieruje swoją uwagę na uroczystości na wyspie Tinos, którą śmiało możemy nazwać grecką Częstochową.

Poniżej opisuje najbardziej charakterystyczne ciekawostki z obchodów tego Święta. Zanim zacznę, pragnę zaznaczyć, że mój artykuł polega na przedstawieniu m.in. podejścia do kwestii tego maryjnego święta. Kwestie eschatologiczne oraz doktrynalne należy zostawić teologom, którzy mają o wiele większą wiedzę ode mnie.

Zacznę od nazwy święta, ponieważ ona nieco różni się od naszej. W Cerkwi Prawosławnej mówimy bowiem o Zaśnięciu NMP. Nasi wschodni bracia w wierze są zdania, że Maryja nie tyle umarła, lecz zasnęła, potem zmartwychwstała i została zabrana do nieba. Czyli mniej więcej powtórzyła dzieło swojego Syna, a naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Jak możemy też przeczytać na stronie prawoslawie.pl: Matka Boża nie zwyciężyła śmierci własnymi siłami, została zbudzona ze Swego Zaśnięcia przez Chrystusa. Bogurodzica stanowi prawzór zmartwychwstania całego stworzenia. Dalej jest napisane: o zaśnięciu Bogurodzicy Chrystus przybył w chwale otoczony aniołami i Świętymi, by przyjąć Jej duszę. Było to niejako zapowiedzią Jego drugiego Przyjścia na świat – paruzji. Natomiast u nas, zgodnie z konstytucją apostolską Munificentissimus Deus Ojca Świętego Piusa XII wynika, że Bogurodzica zasnęła i została zabrana wraz z ciałem i duszą do nieba. Jednakże w tym dokumencie papieskim nie jest wprost napisane, czy Maryja umarła jako człowiek, czy też zasnęła i została zabrana do wiecznej chwały jako “żywa”. Myślę, że prawdę poznamy dopiero na końcu świata.

Chciałbym teraz przybliżyć Wam jedno miejsce w Grecji, które w sposób szczególny przeżywa uroczystość Wniebowzięcia/Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Jest nią wyspa Tinos położona na morzu Egejskim w archipelagu Cyklady. Osobiście ją nazywam grecką Częstochową. Dlaczego? Na wyspach cykladzkich mieszkają głównie Grecy wyznania rzymskokatolickiego (jest to wynikiem długiej okupacji Cyklad przez katolicką Wenecję). 15 sierpnia w Grecji jest nazywane Δεκαπενταύγουστος czyli piętnasty sierpnia. Druga nazwa to wspomniane Κοίμηση της Θεωτόκου czyli Zaśnięcie Bogurodzicy. Co ciekawego jest na tej wyspie? Jest to cerkiew i znajdująca się tam ikona Matki Bożej. Legenda mówi, że świątynia została założona po tym, jak jednej z sióstr mieszkających w klasztorze przyśniła się Maryja i wskazała jej miejsce, gdzie jest ukryta ikona. Po jej odnalezieniu, uznano ten sen za objawienie, dlatego świątynia została zbudowana pod wezwaniem Παναγίας Ευάγγελιστριας (wym. Panajias Ewangelistrias) co tłumacząc na język polski znaczy Zwiastowania NMP.

Kolejna legenda głosi, że za pośrednictwem tej ikony miały miejsca liczne cuda. Jeden z nich mówi o załodze statku z ΧΧ. wieku, prawdopodobnie jego początku. Miejscem docelowym statku miała być Hiszpania, jednak, kiedy załoga przebywała niedaleko Tinos, pogoda zaczęła im nie sprzyjać. Mocne wichry, w dodatku statek był ciągle zalewany. Jakby tego brakowało, okazało się, że w statku jest duża dziura. Zrozpaczeni marynarze zanieśli błagania do Matki Bożej o ratunek i wtedy stała się rzecz niesłychana. Wichry ustały, a duża ryba zaklinowała się w dziurze, uniemożliwiając tym samym dalszy wlew wody. Statek spokojnie dotarł do portu. W ramach dziękczynienia obdarowali świątyni mały srebrny stateczek, który widnieje przy wejściu do niej.

Innym znanym cudem jest zatopienie greckiego krążownika „Elli” przez Włochów 15 sierpnia 1940 roku (Włosi jako pierwsi z państw Osi zaatakowali Grecję, za oficjalną datę wybuchu wojny włosko-greckiej uznaje się 28 października 1940 roku). Na pokładzie krążownika oraz na nadbrzeżu było wielu pątników, ale nikt nie ucierpiał!! Ten fakt uznano za kolejny cud i miał on dodać otuchy Grekom w nadchodzącej wojnie, że czuwa nad nimi Matka Boża.

Ponadto, każdego roku odbywa się procesja ikony z portu do cerkwi. Niestety, w tym roku z racji wiadomych, nie dojdzie ona do skutku. Jednakże podczas całej tej procesji, wierni często wyjdą naprzeciw tej ikonie, uklękną i chcą by obraz Maryi przeszedł nad nimi. Wierzą bowiem, że poprzez to uniżenie uproszą od Bogurodzicy wiele łask dla siebie i dla swojej rodziny. Zdarzają się i tacy, którzy całą trasę pokonają na kolanach. To, moim zdaniem, jest przykład pokory i uznania niższości wobec mocy Bożej. A jak głosi jedna z znanych katolickich pieśni: Przed obliczem Pana uniżmy się / Pan sam wywyższy nas.

To tylko kilka z przykładów cudów, które mają miejsce za wstawiennictwem Matki Bożej z Tinos. Oczywiście, do każdego “cudu” należy podchodzić ostrożnie, szczególnie że w historii było już wiele kontrowersyjnych “uzdrowień”, niemniej jednak jest zdania, że na pewno część z tych niewyjaśnionych okoliczności z Tinos jest autentyczna. Pamiętajmy, że chrześcijaństwo opiera się nie tylko na ratio, czyli rozumie, ale również na fides, czyli wierze. Zatem nie bądźmy jak niektórzy, którzy chcieliby mieć wszystko udokumentowane na nagraniu.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję