Wystawa jest pokłosiem obchodzonej niedawno rocznicy 900-lecia diecezji lubuskiej, a jej inspiratorem był historyk, pedagog i działacz społeczny śp. Zbigniew Czarnuch. Ekspozycję, która prezentuje dziedzictwo - architekturę i kulturę dawnej diecezji, można oglądać w kościele parafialnym pw. św. Jakuba Apostoła, gdzie proboszczem jest ks. kan. Piotr Grabowski.

Zadania organizacji wystawy podjęło się Muzeum Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. - Świadomość o istnieniu biskupstwa lubuskiego, zapomnianego w ciągu wieków, odrodziła się w ramach obchodzonego jubileuszu 900-lecia założenia diecezji. Tutaj, w tym pięknym kościele, w maju 2024 r. z udziałem gości z Niemiec, odbyło się uroczyste nabożeństwo, które było bardzo wyjątkowym wydarzeniem. Przypuszczalnie dla wielu mieszkańców miasta i regionu to był moment pierwszego świadomego zetknięcia się z historią tej diecezji. Podobnie jest po stronie niemieckiej. Na tym tle nasza wystawa nabiera szczególnego znaczenia - powiedziała kurator wystawy dr Agnieszka Lindenhayn-Fiedorowicz z Muzeum Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.

Wystawę "Sztuka i Architektura Biskupstwa Lubuskiego" od miesiąca można oglądać po stronie niemieckiej, a od 1 do 26 lutego lutego również po stronie polskiej - w Ośnie Lubuskim. Przez caly rok, w każdym miesiącu, będzie ona eksponowana w innym miejscu: Muzeum Twierdzy Kostrzyn (03.03.–26.03), zamku w Beeskow (27.03.–29.04), katedry Fürstenwalde (30.04.–01.06), Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (05.06.–02.07), Domu Kultury w Lebus (03.07.–31.07) oraz Muzeum Ziemi Międzyrzeckiej (04.08.–31.08), Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna (1.09-29.09), klasztor w Neuzelle (1.10-26.10), Gminny Ośrodek Kultury w Górzycy (30.10-30.11) i Sulęciński Ośrodek Kultury (3.12-4.01).

Diecezja lubuska została utworzona za panowania Bolesława Krzywoustego w latach 1124/1125 w ramach metropolii gnieźnieńskiej. Obejmowała ziemie leżące w widłach rzek Odry i Warty oraz tereny na lewym brzegu Odry, po Sprewę. Siedzibą diecezji był najpierw Lubusz, później przez pewien czas Górzyca, leżąca po wschodniej stronie Odry, następnie ponownie Lubusz, a w końcu – po tym jak w 1373 r., podczas wojny o panowanie nad Brandenburgią, wojska cesarskie Karola Luksemburskiego spaliły katedrę w Lubuszu – Fürstenwalde nad Sprewą.

W 1555 r. zmarł ostatni katolicki biskup lubuski Jan VII Horneburg i rozpoczęła się reformacja na terenie diecezji. Ostatnie katolickie nabożeństwo odprawiono w 1565 r. Diecezja lubuska przestała istnieć w 1598 r.