Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Białymstoku, zwany farą (najstarszy kościół w mieście lub główny kościół dekanatu - PAP), został zbudowany w latach 1900-1905. Świątynia znajduje się obok dawnego tzw. białego kościoła pochodzącego z XVII wieku, z czasów Branickich. Archikatedra jest wpisana do rejestru zabytków województwa podlaskiego.

Renowacji wymagały znajdujące się w kościele organy wybudowane na początku XX wieku. We wtorek władze województwa podlaskiego podpisały z proboszczem parafii umowę na dofinansowanie ich remontu ze środków unijnych. Cały koszt to 2,5 mln zł, unijne dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie dla Podlaskiego wynosi 2 mln zł - poinformowano we wtorek na konferencji prasowej.

- Niezwykle ważna umowa. Spotykamy się w trzeci dzień świąt w oktawie święta Wielkiej Nocy podpisać umowę na renowację, modernizację organów w jednym z najważniejszych kościołów w naszym województwie, w bazylice archikatedralnej, która ma ponad 120 lat - mówił marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym. Podkreślił, że to pokazuje jak fundusze europejskie wspierają różne projekty, w tym te, które „dbają o naszą tożsamość, historię i kulturę”.

Proboszcz parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Białymstoku ks. Jarosław Grzegorczyk powiedział, że remont organów jest bardzo potrzebny. Podkreślił, że to cenny instrument, jeden z najwspanialszych w regionie północno-wschodnim. - Mają wspaniałe brzmienie, ale szwankują i bardzo konieczny jest remont - zaznaczył i dodał, że z ekspertyz ekspertów wynika, iż instrument mógłby niebawem przestać grać. Powiedział, że zdarzają się też awarie organów podczas codziennych nabożeństw, a służą one nie tylko parafianom, w archikatedrze odbywają się też liczne koncerty i nabożeństwa środowiskowe.

Ks. Grzegorczyk zwrócił uwagę, że organy powstały w 1908 roku, a w latach 50. XX wieku zostały rozbudowane. - Na samym początku nie były projektowane z aż takim rozmachem, kubatura jest mała, przestrzeń jest mała do konserwacji, do strojenia organów - dodał proboszcz. Ocenił, że naprawa to gigantyczna praca, organy będzie trzeba rozebrać, a później ponownie je złożyć. Remont organów potrwa do dwóch lat, a przez ten czas będą wykorzystywane organy elektroniczne, które parafia zakupiła. Prace mają być kompleksowa, będą polegały m.in. na rekonstrukcji lub wymianie zniszczonych elementów, a także zabezpieczeniu instrumentu na przyszłość.

Parafia prowadzi też inne prace przy zabytku. To m.in. naprawa elewacji. Jak mówił PAP ks. Grzegorczyk, to trzyletni projekt dofinansowany z Polskiego Ładu kwotą 3,3 mln zł, ma zakończyć się w tym roku.

Parafia ubiega się również o dofinansowanie z unijnych środków naprawy okien i drzwi w ramach termomodernizacji, chce też rozpocząć prace związane z ogrzewaniem budynku i z wymianą instalacji elektrycznej. Ks. Grzegorczyk zwrócił uwagę w rozmowie z dziennikarzami, że ogrzewanie jest kluczowe, to nie tylko dyskomfort dla wiernych, ale zmiany temperatur wpływają też na awaryjność organów, jak również na zabytkowe obrazy czy rzeźby znajdujące się wewnątrz. Podał, że złożył wniosek do wojewódzkiego konserwatora zabytków, na rozpoczęcie prac związanych z montażem ogrzewania podposadzkowego.

Wicemarszałek województwa podlaskiego Wiesława Burnos poinformowała, że wniosek parafii na termomodernizację, który został złożony w ramach konkursu ze środków unijnych, jest rozpatrywany przez urząd marszałkowski. Jak podano na konferencji, konkurs ma być rozstrzygnięty w trzecim kwartale tego roku. Wniosek parafii opiewa na ponad 3 mln zł.

Białostocka katedra - jak podaje Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Białymstoku - została wybudowana według projektu Piusa Dziekońskiego staraniem księdza dziekana Wilhelma Szwarca. Świątynię konsekrowano w 1931 roku. Archikatedra białostocka na swojej stronie internetowej informuje, że kościół w latach 1945-1991 pełnił funkcję prokatedry. „W roku 1985 papież Jan Paweł II podniósł świątynię do godności bazyliki mniejszej, a 5 czerwca 1991 r., powołując do życia diecezję białostocką, ustanowił ją katedrą. Decyzję tę potwierdziła Stolica Apostolska bullą cyrkumskrypcyjną Totus tuus Poloniae populus z 25 marca 1992 r.” - podaje archikatedra. W 1980 roku obiekt został wpisany do rejestru zabytków województwa podlaskiego.

swi/ dki/