Papieża powitał prezydent kraju, Javier Milei.

W swoim przemówieniu głowa państwa stwierdził, że wizyta Ojca Świętego w Argentynie jest okazją do refleksji nad wartościami, które łączą mieszkańców kraju ponad podziałami religijnymi i politycznymi. Prezydent podkreślił, że przyjazd Leona XIV jest powodem radości i refleksji nie tylko dla katolików, lecz także wyznawców innych religii i dla niewierzących. Zwrócił uwagę na obecność przedstawicieli różnych ugrupowań politycznych, wskazując, że istnieją sprawy ważniejsze niż dzielące ich różnice.

Milei wspomniał również papieża Franciszka, Jorge Bergoglia, którego nazwał najważniejszym Argentyńczykiem w dziejach i pierwszym papieżem z Ameryki Łacińskiej. Podkreślił, że jego śmierć pozostawiła wielką pustkę w narodzie, także wśród osób niezwiązanych z Kościołem. Określił go jako wyjątkową postać, której człowieczeństwo i szczodrość inspirowały ludzi niezależnie od wyznania.

Mówiąc o historycznych więziach Argentyny z Kościołem, przypomniał bł. Mamerta Esquiú, który w 1853 r. apelował o poszanowanie nowej konstytucji i prawa. Jego zdaniem przykład ten pokazuje, że republikańska Argentyna nie powstała w opozycji do Kościoła, lecz korzystała z jego duchowego dziedzictwa.

Prezydent podkreślił znaczenie wiary jako fundamentu duchowości i źródła nadziei, odwagi oraz moralnej odpowiedzialności. Zaznaczył, że nauczanie biblijne ukształtowało moralne podstawy cywilizacji zachodniej, w tym pojęcie prawa naturalnego, które poprzedza władzę państwową.

Przywołał m.in. Szkołę z Salamanki i dominikanina Francisco de Vitorię, który nauczał, że wszyscy ludzie są z natury wolni. Podkreślił, że tradycja chrześcijańska przypomina o granicach władzy i obowiązku poszanowania godności oraz praw każdego człowieka.

Zdaniem Mileia wizyta Ojca Świętego powinna pomóc Argentyńczykom odkryć to, co ich łączy. Zapewnił, że rząd chce kierować się dobrem wspólnym i podejmować decyzje z myślą nie tylko o obecnych mieszkańcach kraju, ale także o przyszłych pokoleniach.

Na zakończenie odwołał się do ewangelicznej przypowieści o domu zbudowanym na skale, wskazując, że Argentyna powinna opierać swoją przyszłość na trwałych fundamentach moralnych i prawnych. Przywołał też myśl Edmunda Burke’a, według którego społeczeństwo jest związkiem żyjących, zmarłych i tych, którzy dopiero się narodzą.

Zwracając się bezpośrednio do Leona XIV, podziękował mu za przyjazd i poprosił: „Chciałbym tylko poprosić Waszą Świątobliwość o modlitwę za Argentynę. Potrzebujemy tego”.

Podziel się cytatem

W swoim przemówieniu Leon XIV przypomniał, że przybywa jako Następca św. Piotra do ojczyzny papieża Franciszka. Zaznaczył, że przez 12 lat Kościół powszechny słuchał głosu papieża pochodzącego z Argentyny, który zachował w sercu pamięć o swojej ojczyźnie.

Vatican Media

Papież zwrócił uwagę na różnorodne korzenie argentyńskiego społeczeństwa. Podkreślił, że każde pokolenie otrzymuje ojczyznę w dziedzictwie i powinno ją wzbogacać, aby przekazać następnym. Wymienił wśród tych wartości kulturę, literaturę, tango, tradycje regionalne i wiarę chrześcijańską.

Leon XIV wezwał do umacniania demokracji, poszanowania instytucji i prowadzenia dialogu mimo różnic. Przypomniał, że sprawowanie władzy powinno być służbą na rzecz całej wspólnoty, a nie realizacją partykularnych interesów.

Podziel się cytatem

Mówiąc o wyzwaniach gospodarczych, Ojciec Święty wskazał na konieczność zapewnienia rodzinom utrzymania z pracy, wspierania przedsiębiorczości i tworzenia miejsc zatrudnienia, zwłaszcza dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji. „Gospodarka powinna służyć człowiekowi, a nie człowiek gospodarce” - podkreślił.

Szczególną uwagę poświęcił młodym, pytając, dlaczego muszą opuszczać ojczyznę, aby realizować swoje marzenia. Zaapelował o inwestowanie w edukację, szkolnictwo zawodowe i wyższe oraz badania naukowe, a także o większe zaufanie do młodego pokolenia.

Papież przypomniał o odpowiedzialności za przyszłe pokolenia, która obejmuje ochronę życia od poczęcia do naturalnej śmierci. Wezwał do szczególnej troski o chorych, osoby z niepełnosprawnościami i wymagające pomocy.

Podziel się cytatem

Zwrócił również uwagę na potrzebę odpowiedzialnego gospodarowania bogactwami naturalnymi i ochrony środowiska. Wskazał na wyzwania związane z rozwojem technologicznym, zwłaszcza sztucznej inteligencji, podkreślając konieczność przestrzegania zasad etycznych.

Leon XIV wezwał państwa Ameryki Południowej do współpracy w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, handlu ludźmi, przemytu broni i narkotyków oraz korupcji. Zaznaczył, że zjawiska te osłabiają instytucje i niszczą więzi społeczne.

Ojciec Święty zapewnił, że Kościół chce nadal służyć społeczeństwu argentyńskiemu, zwłaszcza ubogim, chorym i rodzinom, wspierać edukację oraz budować pokój i pojednanie. Podkreślił, że wspólnoty kościelne powinny być otwarte dla wszystkich.

Na zakończenie papież wezwał Argentyńczyków do budowania jedności narodowej, aby przyszłe pokolenia otrzymały ojczyznę zjednoczoną i godną swojej historii. Powierzył kraj opiece Matki Bożej z Luján, przywołując słowa Franciszka: „Niech Pan sprawi, byście wzrastali jako lud”.

Z Palacio Libertad Leon XIV udał się do nuncjatury apostolskiej, gdzie zaplanowano dziś jeszcze spotkanie prywatne ze współbraćmi Ojca Świętego - augustianami. To ostatni punkt dzisiejszego programu papieża.

PUBLIKUJEMY PRZEMÓWIENIE OJCA ŚWIĘTEGO LEONA XIV

Panie Prezydencie Republiki,

Szanowni Przedstawiciele Władz i Członkowie Korpusu Dyplomatycznego,

Panie i Panowie!

Bardzo się cieszę, że mogę dziś być na tej ukochanej argentyńskiej ziemi. Panie Prezydencie, dziękuję za serdeczne słowa, które zechciał Pan do mnie skierować, oraz za przyjęcie, jakie - za Pana pośrednictwem - okazuje mi Pana lud. Pozdrawiam też członków Korpusu Dyplomatycznego i pozostałych przedstawicieli Władz obecnych tutaj, a także z serdecznością kieruję moje pozdrowienie do wszystkich Argentyńczyków.

Przybyłem jako Następca Apostoła Piotra, a tym samym jako pasterz. Pragnę spotkać się z Kościołem pielgrzymującym po tej ziemi, a także zwrócić się do całego narodu i do tych, którym powierzono zadanie służenia mu. Kościół towarzyszy życiu narodów, realizując powierzoną mu misję. Dlatego też, zwracając się również do osób sprawujących władzę publiczną, pragnie przekazać słowo inspirowane Ewangelią, mające na celu strzeżenie godności każdej osoby, zgodę i dobro wspólne.

Moje przybycie na tę ziemię ma dla mnie szczególne znaczenie. Przez dwanaście lat Kościół powszechny słuchał głosu Papieża z Argentyny, który nosił w pamięci i w sercu miejsca, ludzi oraz wiarę, którą tu otrzymał. Dzisiaj, obejmując po nim posługę Piotrową, w pewnym sensie przemierzam odwrotną drogą i przybywam do ojczyzny, gdzie Papież Franciszek zapoczątkował historię, która później miała się spleść z historią całego Kościoła. Zbliżając się do ziemi, na której dorastał, zbliżam się zarazem do znacznie rozleglejszych dziejów - tworzonych przez kolejne pokolenia kobiet i mężczyzn, którzy zarówno przed nim, jak i po nim otrzymywali tę ojczyznę w dziedzictwie i pozostawiali w niej cząstkę siebie.

Niektórzy urodzili się tutaj; inni przybyli z daleka i znaleźli tu dom rodzinny; jeszcze inni należą do ludów rdzennych, których obecność poprzedza narodziny narodu. Z tego spotkania różnych korzeni i doświadczeń z czasem kształtował się naród, który potrafił otworzyć swoje drzwi, zrobić miejsce dla przybyszów i zachować - nawet w trudnych chwilach - niezwykłą zdolność do podnoszenia się i dalszego podążania naprzód. Wszyscy oni przyczynili się do powstania Argentyny, którą dziś mam radość odwiedzić. Żadne pokolenie nie buduje ojczyzny od zera. Otrzymuje ją w dziedzictwie.

Otrzymujecie ją wraz z językiem i więziami, które go poprzedzają; w instytucjach założonych przez innych oraz w dobrach, które powiększały się dzięki pracy wielu ludzi. Historia kryje w sobie powody do wdzięczności, ale też bolesne wspomnienia. Każde pokolenie musi samo rozeznać, co zasługuje na zachowanie, stawić czoła niesprawiedliwym konsekwencjom przeszłości i wzbogacać wspólne dziedzictwo materialne i duchowe. Ojczyzna, która dziś jest w waszych rękach, jutro stanie się dziedzictwem innych.

Kultura oferuje jedne z najbardziej charakterystycznych przejawów tego dziedzictwa. Argentyna potrafiła przemówić własnym głosem, rozpoznawalnym daleko poza jej granicami: w Martín Fierro José Hernándeza; na kartach książek Jorge Luisa Borgesa i wielu innych pisarzy, którzy wzbogacili język hiszpański akcentami z regionu La Platy; w tangu, które zrodziło się ze spotkania różnych dzielnic, portów i pochodzeń. Podobnie wyrażała siebie w muzyce i tradycjach regionów w głębi kraju, w teatrze, a także w tak prostych, codziennych gestach, jak wspólne picie mate, które zamienia chwilę odpoczynku w okazję do rozmowy i bliskości. Są to różne przejawy tej samej zbiorowej pamięci, odziedziczonej po poprzednich pokoleniach i powierzonej również kreatywności tych, którzy przyjdą po nas.

W tym dziedzictwie głęboko zakorzeniona jest wiara chrześcijańska. Jej ślad przenika pamięć narodu i pozostaje ona żywa w sercach niezliczonych Argentyńczyków, którzy znaleźli w Ewangelii źródło sensu, nadziei i braterstwa.

Dzielenie tego samego dziedzictwa wymaga też nauki wspólnego życia, nawet jeśli istnieją różnice poglądów. Historia uczy, jak bardzo lud może się rozwijać, gdy jego różnice stają się okazją do dialogu i spotkania. Dlatego również demokracja należy do tego dziedzictwa, którego należy strzec. Wybieranie własnych rządzących w wyborach, udział w życiu publicznym, swobodne wyrażanie własnych przekonań, zaufanie do prawa i uznawanie instytucji za wspólną przestrzeń - to wartości, które umacniają się z czasem i które każde pokolenie ma obowiązek pielęgnować i umacniać (por. Św. Jan Paweł II, Enc. Centesimus annus, 46).

Demokracja umacnia się też w codziennym sposobie działania w życiu publicznym: w gotowości do słuchania, w trosce o słowo, w cierpliwym poszukiwaniu porozumienia oraz w umiejętności dostrzegania w kimś, kto myśli inaczej, rodaka, z którym dzieli się ten sam los. W ten sposób buduje się zaufanie, które pozwala społeczeństwu mierzyć się z różnicami, nie tracąc świadomości tego, co je łączy.

Na tych, którym powierzono odpowiedzialne funkcje publiczne, spoczywa szczególnie wymagające zadanie. Władza nabiera najwyższego sensu, gdy jest sprawowana jako służba, gdy potrafi spojrzeć dalej niż tylko na to, co doraźne, i gdy wykorzystuje swoje zdolności, by dbać o to, co należy do wszystkich. Kto sprawuje władzę, ma też obowiązek działać roztropnie, uznawać granice powierzonej mu władzy i kierować swoje decyzje na dobro całej wspólnoty (por. Św. Jan XXIII, Enc. Pacem in terris, 53-60).

Dobro wspólne, któremu służy władza, powinno być widoczne też w konkretnych warunkach codziennego życia. Rodzina, podstawowa komórka społeczeństwa, zajmuje tu szczególne miejsce. To właśnie w niej każdy uczy się, że jego życie jest powiązane z życiem innych i że również za nich jest odpowiedzialny. W domu rodzinnym uczymy się troszczyć o słabszych, przebaczać, dzielić się i być przy tych, którzy potrzebują pomocy; to właśnie tam wielu mężczyzn i kobiet otrzymuje pierwsze ziarna wiary.

Dlatego jednym z najbardziej podstawowych warunków jest możliwość utrzymania się z własnej pracy. Ta ziemia dobrze zna wartość wysiłku tych, którzy zarabiają na życie na wsi i w miastach, w warsztatach, szkołach i szpitalach; tych, którzy podejmują działalność gospodarczą, oraz tych, którzy każdego dnia utrzymują swoje rodziny. Praca pozwala człowiekowi utrzymać bliskich, rozwijać swoje umiejętności i czuć się uczestnikiem budowy ojczyzny (por. Adhort. apost. Dilexi te, 115). Dlatego należy wspierać wszystko, co stwarza nowe możliwości, pobudza inicjatywę prywatną i sprawia, że wzrost gospodarczy dociera też do tych, którzy borykają się z największymi trudnościami. Myślę tu zwłaszcza o rodzinach dźwigających ciężar niepewności, o poszukujących pracy, o osobach starszych, które przez lata przyczyniały się do budowania społeczeństwa, oraz o tych, którzy mimo wykonywanej pracy mają trudności z zaspokojeniem potrzeb swojej rodziny. Gospodarka powinna służyć osobie, a nie osoba gospodarce.

Argentyna dysponuje ogromnymi zasobami ludzkimi. Aby to bogactwo przyniosło korzyści wszystkim, trzeba zwrócić szczególną uwagę na ludzi młodych. To, jakie szanse znajdą dzisiaj, w dużej mierze zadecyduje o tym, czy będą mogli tutaj zrealizować swoje plany na życie. Naród powinien poważnie zadać sobie pytanie, gdzie popełnił błąd, skoro jego młodzi muszą opuszczać swój kraj, by spełnić swoje marzenia.

Stworzenie warunków, w których młodzi ludzie będą mogli swobodnie planować swoje życie w Argentynie, wymaga przede wszystkim wzmocnienia edukacji, kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego i badań naukowych. Na przestrzeni swojej historii kraj ten starał się zapewnić dostęp do edukacji coraz szerszym grupom społecznym. Dzięki tym wysiłkom pokolenia Argentyńczyków mogły rozwijać swoje umiejętności i przyczyniać się do rozwoju kraju, wykonując najróżniejsze zawody i profesje. Zachowanie i wzmocnienie tej misji edukacyjnej wymaga zapewnienia młodym ludziom takiego wykształcenia, które pozwoli im odkrywać swoje talenty, rozwijać je i wykorzystywać w służbie innym (por. Św. Paweł VI, Enc. Populorum progressio, 14-15). Zadanie to wymaga również zaufania ludziom młodym, docenienia ich zdolności do podejmowania inicjatywy i stworzenia przestrzeni, gdzie będą mogli dzielić się swoimi pomysłami i podejmować odpowiedzialność. Ten naród już teraz potrzebuje ich inteligencji, kreatywności i uczestnictwa.

Ta perspektywa rodzi kolejne pytanie: jakie miejsce w naszych decyzjach zajmują ci, którzy jeszcze się nie narodzili? Zanim zapytamy, jaki świat im zostawimy, musimy uznać ich godność. Nasza odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń zaczyna się od przyjęcia życia od jego pierwszych chwil i strzeżenia go aż do naturalnego końca (por. Św. Jan Paweł II, Enc. Evangelium vitae, 101). Ta sama godność domaga się szczególnej troski w przypadku choroby, zależności i niepełnosprawności. Również wówczas należy opiekować się, łagodzić cierpienie, towarzyszyć i sprawiać, by każda osoba czuła, że jej życie zawsze ma wartość, której żadne okoliczności nie mogą umniejszyć.

Ta odpowiedzialność za rodzaj ludzki dotyczy też troski o ziemię. Argentyna została obdarowana przez Boga niezwykłym bogactwem naturalnym. Jej pola, zasoby wodne, źródła energii, surowce mineralne i różnorodność ekosystemów oferują ogromne możliwości rozwoju. Ekologia prawdziwie ludzka potrafi połączyć troskę o stworzenie z troską o osoby, dbając o to, by wykorzystywanie tych zasobów przyczyniało się do dobrobytu społeczności i chroniło warunki umożliwiające życie i pracę na ich terenach (por. Benedykt XVI, Enc. Caritas in veritate, 51).

Z kolei szybki postęp technologiczny otwiera możliwości, o których jeszcze kilka lat temu trudno było nawet marzyć. Rodzi on też pytania o daleko idących konsekwencjach, zwłaszcza w odniesieniu do sztucznej inteligencji. Medycyna, edukacja, produkcja i badania naukowe dysponują dziś narzędziami zdolnymi głęboko zmienić życie ludzkie. Te postępy wymagają rozważenia konsekwencji ich stosowania oraz odpowiedzialności tych, którzy decydują o tym, jak z nich korzystać. Rozwój technologiczny potrzebuje świadomości etycznej na miarę swoich osiągnięć (por. Franciszek, Adhort. apost. Laudate Deum, 21-24).

Wiele z tych obowiązków wykracza poza granice pojedynczego państwa. Wielkie rzeki łączą terytoria; ekosystemy rozciągają się od jednego kraju do drugiego; energia, żywność, wiedza i przepływ ludzi tworzą zaś więzi, które wykraczają poza granice. Myślenie o przyszłości Argentyny skłania więc również do spojrzenia na ludy, z którymi dzieli ona ten kontynent. Ameryka Południowa posiada ogromne bogactwo ludzkie i naturalne, a jej ludy łączą więzi historyczne i tradycje kulturowe, które dają szerokie pole do współpracy. Argentyna może wnieść swój wkład w te wysiłki dzięki swojemu doświadczeniu i swoim możliwościom. Wzmacnianie przestrzeni spotkań i współpracy to jeden ze sposobów wspólnego podjęcia odpowiedzialności, czemu żaden kraj nie jest w stanie sprostać samodzielnie.

Współpraca ta jest równie niezbędna w obliczu poważnych zagrożeń. Przestępczość zorganizowana, sieci handlu ludźmi, przemyt broni i narkotyków, a także korupcja niszczą współżycie społeczne, podsycają przemoc i pozbawiają zasobów potrzebnych dla dobra wspólnego. W obliczu tych realiów niezbędne są skoordynowane działania państw oraz solidność instytucji. Ta solidność zależy też od osobistej uczciwości tych, którym powierzono odpowiedzialność za rządzenie, bo korupcja podważa zaufanie obywateli do instytucji (por. Św. Jan Paweł II, Adhort. apost. Ecclesia in America, 23 i 60).

Ten wspólny wysiłek znajduje jeden ze swoich najwznioślejszych wyrazów w służbie na rzecz pokoju. Uzasadnionych interesów każdego narodu należy bronić poprzez dialog, poszanowanie prawa i wytrwałe dążenie do porozumienia. Ameryka Południowa potrafiła w trudnych momentach swoich dziejów znajdować drogi negocjacji i wzajemnego zrozumienia, aby przezwyciężać poważne napięcia. Argentyna jest wezwana do zachowania tej woli dialogu i przyczyniania się do tego, by nadal przynosiła ona owoce.

W tę wspólną odpowiedzialność chce się włączyć również Kościół. Jego obecność w Argentynie wpisuje się w historię obejmującą całą Amerykę. Przez stulecia Kościół towarzyszył narodom tego kontynentu, głosząc Ewangelię i celebrując wiarę, kształcąc i wychowując, opiekując się chorymi, trwając u boku ubogich, wspierając rodziny oraz krzewiąc pokój i pojednanie.

Misja ta rodzi się z miłości Chrystusa, który przelał swoją krew za wszystkich, i trwa nadal w parafiach i wspólnotach, powołanych do tego, aby ich drzwi pozostawały otwarte, tak by każda osoba mogła znaleźć w nich przyjęcie i bliskość. Wszyscy są mile widziani (por. Mt 22, 9-10) - te słowa wyrażają w zwięzły sposób powszechne zaproszenie Ewangelii, skierowane do każdej osoby, wzywające ją do spotkania z Chrystusem i do nawrócenia. Z tej otwartości rodzi się również posłanie: Idźcie i głoście (por. Mk 16, 15). Nakaz ten nadal przynosi owoce w szkołach i na uniwersytetach, w inicjatywach społecznych oraz w codziennym świadectwie tak wielu mężczyzn i kobiet, którzy swoją wiarę oddają na służbę innym.

Istnieją dobra, których społeczeństwo potrzebuje, a których żadna polityka publiczna nie jest w stanie zapewnić sama. Zaufanie, przebaczenie, gotowość do służby oraz świadomość, że własne życie ma sens wykraczający poza sukces czy użyteczność - to wszystko kształtuje się w sumieniu każdego człowieka oraz w życiu rodzin i wspólnot. Wiara karmi i podtrzymuje te wartości. Dlatego Kościół pragnie nadal pozostawać blisko narodu argentyńskiego, żyć miłością, dzieląc jego troski i radości, oraz nieść mu nadzieję, która rodzi się z Ewangelii.

Kiedy spoglądamy na drogę przebytą przez ten naród, powraca obraz, który towarzyszył tym rozważaniom: każde pokolenie otrzymuje ojczyznę, którą inni złożyli w jego ręce. Przez pewien czas jego zadaniem jest ją zamieszkiwać, służyć jej i przyczyniać się do jej rozwoju. Potem będzie trzeba przekazać ją następnym pokoleniom (por. Franciszek, Enc. Laudato si’, 159). Tak, jak śpiewał Gardel, życie jest tylko tchnieniem, ale trwa dobro, które każde pokolenie potrafiło zachować i przekazać dalej. Wiara zaś zachęca nas, abyśmy spojrzeli jeszcze dalej, ku wiecznemu szczęściu, do którego wzywa nas Bóg.

Drodzy Argentyńczycy, dziś w waszych rękach spoczywa znaczna część tej odpowiedzialności. Niezwykłe dziedzictwo, które posiadacie, pozwala wam patrzeć w przyszłość z ufnością. Teraz waszym zadaniem jest sprawić, aby wszystko, co otrzymaliście, przynosiło owoce, oraz podtrzymywać żywe pragnienie „budowania jedności narodowej”, wyrażone w Preambule waszej Konstytucji. Niech ci, którzy przyjdą po was, otrzymają ojczyznę zjednoczoną, godną swojej historii i możliwości, jakie w sobie kryje.

Moje myśli kierują się w końcu ku Matce Bożej z Luján, cichej strażniczce waszej pamięci. Przed Jej wizerunek przybywały z pokolenia na pokolenie matki i ojcowie, ludzie pracy, osoby młode i starsze ze wszystkich zakątków kraju, przynosząc ze sobą troski i nadzieje swoich czasów. Do tych modlitw chcę dziś dołączyć również swoją. Chciałbym to zrobić słowami, które Papież Franciszek wypowiedział z myślą o was: „Niech Pan sprawi, byście wzrastali jako lud” (Przesłanie wideo do narodu argentyńskiego, 30 września 2016). Proszę o to Pana z całego serca, za wstawiennictwem Najświętszej Maryi Panny z Luján. Niech Ona nadal czuwa nad tą ziemią, troszczy się o każdego ze swoich dzieci i zawsze utrzymuje je blisko Jezusa.

Niech Bóg błogosławi Argentynę i wszystkich jej mieszkańców.

Bardzo dziękuję!