Ez 34, 11-12. 15-17 KLIKNIJ
Uroczystość Króla otwiera czytanie, w którym Król przedstawia się jako pasterz: „oto Ja sam będę szukał moich owiec i będę sprawował nad nimi pieczę”. Rozdział 34 Ezechiela jest wielkim aktem oskarżenia przeciw pasterzom Izraela, którzy paśli samych siebie. Bóg odbiera im urząd i ogłasza przejęcie bezpośrednie: Ja sam. Czasowniki tej deklaracji rządowej warto policzyć. Będę szukał, sprawował pieczę, uwolnię, będę pasł, dam wypoczynek, zagubioną odszukam, zabłąkaną sprowadzę, skaleczoną opatrzę, chorą umocnię. To program władzy złożony z czynności sanitariusza. Królowanie Boga ma ręce pielęgniarza.
„Natomiast tłustą i mocną będę ochraniał”, tak oddaje to Biblia Tysiąclecia. Tekst hebrajski ma tu twardszą lekcję, „zniszczę”, i wielu tłumaczy idzie za nią. Mocne i tłuste, które tuczyły się kosztem słabych, spotka sąd. Troska tego Pasterza nie jest bowiem sentymentalna: „Ja zaś będę je pasł według sprawiedliwości”. Ostatni werset zapowiada wprost dzisiejszą Ewangelię: „oto Ja osądzę poszczególne owce, barany i kozły”. To sąd wewnątrz stada, nie między stadem a wilkami, lecz między owcą a owcą, według tego, co silne czyniły słabym.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Reklama
Ta perykopa jest zwierciadłem dla każdej władzy pasterskiej w Kościele. Munus pascendi, urząd pasterzowania, ma w Ezechielu swój wieczny rachunek sumienia. Szukać czy czekać, opatrywać czy strzyc, umacniać chore czy hołubić tłuste. Prawo kanoniczne nazwie biskupa pasterzem i każe mu mieć przed oczyma wzór Dobrego Pasterza. Ezechiel dopowiada, co się dzieje, gdy wzór zostaje zdradzony. Właściciel stada wraca po swoje. Uroczystość Chrystusa Króla jest więc także dniem pokornej ulgi wszystkich podpasterzy. Stado ma Pasterza, który nigdy nie pasie samego siebie.
1 Kor 15, 20-26. 28 KLIKNIJ
Czytanie, które słyszeliśmy w Dzień Zaduszny (zob. glossę na 2 XI), wraca w uroczystość Króla z przesuniętym akcentem. Dziś liturgia każe słuchać jego politologii. „Trzeba bowiem, ażeby królował, aż położy wszystkich nieprzyjaciół pod swoje stopy”. Dei gar auton basileuein, musi królować. Królowanie Chrystusa jest w tym tekście procesem w toku, kampanią między zmartwychwstaniem a paruzją. Formuła „położyć pod stopy” pochodzi z Psalmu 110, najczęściej cytowanego w Nowym Testamencie tekstu Starego. Starożytny zwycięzca stawiał stopę na karku pokonanego.
Lista nieprzyjaciół jest zhierarchizowana: „pokona wszelką Zwierzchność, Władzę i Moc”, a „jako ostatni wróg zostanie pokonana śmierć”. Królestwo Chrystusa nie konkuruje z ziemskimi tronami o terytorium. Jego wojna toczy się z mocami zniewolenia, których śmierć jest ostatnim bastionem. Dlatego żadna polityka nie może się pod ten sztandar podszyć w całości i żadna nie jest spod niego wyjęta. Każda władza, która służy życiu, pracuje, wiedząc czy nie, na rzecz tej kampanii. Każda, która sieje śmierć, stoi po stronie ostatniego wroga.
Reklama
Finał jest zdaniem, dla którego warto było czekać cały rok liturgiczny: „wtedy i sam Syn zostanie poddany Temu, który Synowi poddał wszystko, aby Bóg był wszystkim we wszystkich”. Królestwo Chrystusa jest przekazaniem wszystkiego Ojcu. Oto król, który zdobywa po to, by oddać, władza jako czysta służba doprowadzona do końca. Pius XI, ustanawiając tę uroczystość encykliką Quas primas (1925) przeciw laicyzmowi epoki, pisał, że pokój Chrystusowy możliwy jest tylko w królestwie Chrystusowym. Dziś, gdy uroczystość zamyka rok liturgiczny, jej pointa brzmi jeszcze szerzej. Cała historia jest procesją oddawania wszystkiego Ojcu, a Król idzie w niej pierwszy.
Mt 25, 31-46 KLIKNIJ
Wielka scena sądu, którą Mateusz wieńczy nauczanie Jezusa przed męką, jest namalowana środkami apokaliptyki. Syn Człowieczy w chwale, wszyscy aniołowie, tron, „i zgromadzą się przed Nim wszystkie narody”. Panta ta ethnē, wszystkie narody, cała ludzkość bez wyjątku. Gest sądu jest pasterski, prosto z Ezechiela. Oddzielenie owiec od kozłów, jedne po prawej, drugie po lewej stronie. W Palestynie pasano je razem, rozdzielano na noc. Potem następuje protokół rozprawy, w którym wszystko jest zaskoczeniem.
Kryterium sądu nad narodami nie jest ani wyznaniowe, ani kultyczne, ani spektakularne: „byłem głodny, a daliście Mi jeść; byłem spragniony, a daliście Mi pić; byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie; byłem nagi, a przyodzialiście Mnie; byłem chory, a odwiedziliście Mnie; byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie”. To sześć czynności elementarnych, z których Kościół ułoży katalog uczynków miłosierdzia względem ciała. Żadna nie wymaga talentu, każda wymaga zatrzymania się. Zdumienie obu stron jest jednakowe: „Panie, kiedy widzieliśmy Cię głodnym?” Sprawiedliwi nie wiedzieli, komu służą. Potępieni nie wiedzieli, kogo mijają. Objawienie sądu jest jedno: „wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili”.
Król utożsamia się z najmniejszymi, i to jest dogmatyczna pointa uroczystości. Chrystus Król nie ma na ziemi innego trybu obecności do czci publicznej niż Eucharystia i ubodzy. Jan Chryzostom grzmiał, że nie ma sensu złocić kielicha, gdy Chrystus u drzwi umiera z głodu, bo ten sam, który powiedział „to jest Ciało moje”, powiedział „byłem głodny”. Potępieni z lewej strony, warto zauważyć, nie są oskarżeni o żadne zbrodnie: „nic nie uczyniliście”. Sąd nad zaniechaniem, zapowiedziany w talentach (zob. glossę na 15 XI), dosięga tu formy ostatecznej. Grzech przez opuszczenie, o którym spowiadamy się w confiteor słowami „i zaniedbania”, okazuje się materią wyroku wiecznego. Rok liturgiczny kończy się więc pytaniem rewizyjnym. Gdzie stał mój Król w tym roku, gdy przechodziłem obok w sprawach pilniejszych. Kończy się też adwentową nadzieją, że przyjdzie jeszcze raz Ten, który chce nas wszystkich po prawej stronie.
