Ostatnimi tygodniami część prasy ekscytowała się spekulacjami na temat: czy Rada Polityki Pieniężnej obniży stopy procentowe, czy nie? Kolejna fala emocji czeka nas w lutym, gdy Rada Polityki wróci do tematu.

Obniżka stóp procentowych oznacza tańszy kredyt, jaki zaciągnąć można w bankach. Tańszym kredytem konsumpcyjnym zainteresowani są przeciętni obywatele, żyjący z przeciętnych pensji - zaś tańszym kredytem inwestycyjnym zainteresowani są inwestujący przedsiębiorcy. Można by powiedzieć, że tani kredyt - tak konsumpcyjny, jak inwestycyjny - sprzyja rozwojowi gospodarki: pobudza zakupy, więc ożywia popyt, na który przedsiębiorcy odpowiadają zwiększoną produkcją, więc zwiększonymi inwestycjami i zatrudnieniem.

Nie jest jednak obojętne - aby mechanizm ów zadziałał - jaka jest polityka fiskalna państwa, tworząca kontekst gospodarczy. Jeśli fiskalna polityka państwa polega na podwyższaniu podatków, unikaniu likwidowania zbędnej biurokracji (bądź jej rozbudowywaniu!) i podnoszeniu kosztów pracy - prowadzi to w konsekwencji do wzrostu drożyzny i bezrobocia. Właśnie ostatnie miesiące przynoszą w Polsce wzrost drożyzny i wzrost bezrobocia. Wzrost drożyzny i bezrobocia to w dużej mierze skutek spełnienia przez Polskę kolejnych tzw. warunków dostosowawczych do UE, podrażających koszty pracy. Najlepszym przykładem - wprowadzony ostatnio ("w wykonaniu zobowiązań Polski wobec UE" - jak podano w telewizyjnym komunikacie) 22-procentowy podatek VAT na usługi poligraficzne.

Obawiam się, że nadzieje pokładane w obniżce stóp procentowych mogą okazać się w Polsce nader płonne. Przy wzroście drożyzny i kosztów utrzymania - jest nader wątpliwe, czy niskie stopy procentowe pobudzą popyt konsumpcyjny klientów i popyt inwestycyjny przedsiębiorców. Przedsiębiorcy będą inwestować tylko wówczas, gdy uznają, że ludzie kupią ich zwiększoną produkcję, zaś klienci zdecydują się na zakupy na kredyt tylko wówczas, gdy pozytywnie ocenią swe możliwości spłaty kredytu. Czy przy wzroście drożyzny, kosztów utrzymania i bezrobocia inwestorzy i konsumenci chętnie sięgać będą po kredyt?

Zmierzam do tego, że obniżanie stóp procentowych ma sens wówczas, gdy i pozostała polityka fiskalna państwa nakierowana jest na wzrost gospodarczy, więc gdy obniżce stóp towarzyszy systematyczna obniżka podatków i kosztów aparatu władzy. Gdy rosną podatki i wydatki państwa, prowadzące do kurczenia się gospodarki - sam mechanizm działania stóp procentowych traci na znaczeniu. Podnoszenie podatków - i obniżanie stóp procentowych to, rzec można, dwa konie biegnące w różnych kierunkach.