Reklama

Rodzina

Religijność a jakość życia seniora

Pozwalają uporządkować przeszłość, nadać sens obecnym doświadczeniom oraz przygotować się do tego, co w przyszłości. Bez religijności i duchowości egzystencja seniora byłaby trudna do zniesienia

2019-11-13 08:09

Niedziela Ogólnopolska 46/2019, str. 10-11

[ TEMATY ]

starość

stock.adobe.com

W ostatnich latach coraz więcej miejsca zarówno w badaniach naukowych, jak i w dyskusjach w przestrzeni publicznej poświęca się tematyce starości i starzenia się. Nie dzieje się to bez powodu. Już od ponad 100 lat obserwuje się na świecie zmiany demograficzne wywołane zwiększaniem i utrzymywaniem się wysokiego odsetka osób starszych w krajach rozwiniętych oraz przyspieszaniem procesu starzenia się ludności w krajach rozwijających się.

Seniorzy w liczbach

Według prognoz Organizacji Narodów Zjednoczonych, odsetek ludności Europy powyżej 65. roku życia do 2030 r. wyniesie 23,8 proc., co oznacza, że liczba seniorów podwoi się w porównaniu z 1990 r. Wśród państw europejskich, w których odsetek osób starszych (65+) w społeczeństwie przekroczył 20 proc., są m.in. Włochy, Niemcy, Grecja. Również w Polsce w ostatnich latach obserwuje się gwałtowny przyrost odsetka osób starszych. Obecnie osoby w wieku powyżej 65 lat stanowią ponad 15 proc. ogólnej populacji ludności w naszym kraju. Według prognoz, w 2050 r. Polska stanie się jednym z krajów europejskich z najwyższym współczynnikiem starości. Liczba seniorów wzrośnie u nas dwukrotnie, co oznacza, że seniorzy będą stanowili 30 proc. ogółu ludności. Bardzo ważnym czynnikiem, który należy brać pod uwagę w kontekście starzejącego się społeczeństwa, jest wydłużanie się okresu ludzkiego życia. W perspektywie zmian demograficznych oznacza to wzrost odsetka osób powyżej 80. roku życia w subpopulacji osób starszych. Według danych Eurostatu, obecnie udział najstarszej grupy osób (80+) wynosi ok. 4 proc. w ogólnej populacji Polski, a w 2050 r. wzrośnie do prawie 10 proc. Dane demograficzne nie pozostają bez konsekwencji dla planowania polityki społecznej wobec starzejącego się społeczeństwa. Z jednej strony trzeba podejmować działania mające na celu aktywizację społeczną osób starszych, z drugiej – dużym wyzwaniem dla polityki jest stworzenie odpowiedniego systemu opieki nad osobami wymagającymi pomocy oraz opiekunami formalnymi i nieformalnymi, a także wsparcia dla nich.

Jakość życia pod lupą

Drogą, która prowadzi do najbardziej obiektywnego rozeznania potrzeb osób starszych, są badania nad jakością życia. Dają one najlepszą ocenę sytuacji seniorów i umożliwiają prowadzenie efektywnych działań, które mają na celu wspieranie tej właśnie grupy społecznej. W literaturze przedmiotu można odnaleźć liczne i zróżnicowane (uwzględniające różne perspektywy i obszary życia człowieka) definicje „jakości życia”, co zdaniem dr Morag Farquhar, wynika z tego, że różni ludzie cenią różne rzeczy. Już zatem sam ten fakt potwierdza, że jakość życia jest pojęciem złożonym, wielowymiarowym i trudnym do zdefiniowania. Najczęściej jest ona rozumiana jako „osobisty, ocenny bilans pozytywnych i negatywnych cech, statusów, sytuacji, stanów oraz zdarzeń charakteryzujących życie konkretnej osoby, obejmujący jej doświadczenia w sferze biologicznej, psychologicznej, interpersonalnej, społecznej i ekonomicznej”. Pozytywna ocena pewnych dziedzin życia, istotnych z punktu widzenia jednostki, będzie wpływała na pozytywną ocenę jakości życia, natomiast niezadowolenie z określonej płaszczyzny życia, do której jednostka przywiązuje wagę, może się przyczynić do obniżenia poziomu zadowolenia z życia w ogóle.

Reklama

Gdy mówi się o jakości życia osób starszych, warto skoncentrować uwagę na badaniach jakości życia prowadzonych wśród tej grupy społecznej. Przegląd badań nad jakością życia seniorów przeprowadzony przez prof. Zbigniewa Woźniaka umożliwił wskazanie tych obszarów/sfer życia osób starszych, które wpływają na ocenę jakości ich życia. Wynika z nich, że osoby starsze oceniają jakość życia na podstawie takich parametrów, jak:

1) fizyczna i umysłowa sprawność i chorobowość;

2) systematyczność i dostęp do leczenia i rehabilitacji;

3) uwarunkowania środowiskowe – warunki mieszkaniowe, standard życia, przynależność do grup, stan rodzinny, system wsparcia;

4) możliwości wypoczynku i rekreacji w miejscu zamieszkania, warunki transportu publicznego, poczucie bezpieczeństwa;

5) styl życia, sposób odżywiania się, palenie tytoniu, konsumpcja alkoholu, uprawianie ćwiczeń fizycznych, uczestniczenie w działalności rekreacyjnej, samodoskonalenie się, praktyki religijne, działalność na rzecz najbliższego otoczenia;

6) cechy osobowościowe związane z umiejętnością radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, pokonywania stresu, przystosowywania się do zmian, z życzliwością wobec innych, postawami wobec starości;

7) warunki ekonomiczno-bytowe – dochody z emerytur, rent, inne formy finansowego wsparcia;

8) cechy demograficzno-społeczne (wiek, płeć, wykształcenie, stan cywilny, status społeczny osiągnięty w przeszłości).

Wachlarz potrzeb

W omówieniu zagadnienia jakości życia współczesnych seniorów nie sposób pominąć tego obszaru życia, który jest związany z życiem religijnym i duchowym. W koncepcji jakości życia przedstawionej powyżej życie religijne pojawia się w sferze związanej ze stylem życia. Aby móc zobaczyć, jaką rolę odgrywa czynnik duchowy w funkcjonowaniu osoby starszej, warto się odnieść do koncepcji jakości życia opartej na teorii potrzeb. W ujęciu psychologicznym najbardziej znana jest typologia potrzeb według Abrahama Maslowa. Jednak według Marii Susułowskiej, niektóre z nich się nasilają i dają o sobie znać w stopniu większym niż w poprzednich etapach życia. Starość jest fazą życia, w której zmieniają się ważność i intensywność poszczególnych potrzeb. Silniej są odczuwane potrzeby np. bezpieczeństwa, przynależności oraz szacunku. Szczególnie ważne są również potrzeby społecznej użyteczności, akceptacji i więzi emocjonalnej, nadają one bowiem sens życiu starzejącego się człowieka. Szczególnie istotne są też potrzeby o charakterze psychospołecznym. Dla seniorów ważne jest ponadto zaspokajanie potrzeb religijnych i duchowych. Porządkują one ludzką egzystencję i pozwalają się oswoić z nieuchronnością śmierci jako zakończeniem etapu życia na ziemi. Dzięki udziałowi w nabożeństwach obok potrzeb duchowych zaspokajane są również potrzeby społecznych kontaktów i uznania.

Sfera duchowa

Sfery duchowa i religijna decydują o wielu kwestiach życiowych osoby starszej – w zakresie zarówno sensu i celu życia, jak i odpowiedzi na pytania o jego wartość: co będzie, kiedy umrę, co będzie dalej i czy to, co robiłem w życiu doczesnym, będzie miało jakiekolwiek znaczenie dla życia wiecznego. Pozwalają uporządkować przeszłość, nadać sens obecnym doświadczeniom (np. cierpienia fizycznego) oraz przygotować się do tego, co będzie w przyszłości. Brak rozpoznania z perspektywy zarówno subiektywnej, jak i obiektywnej tej sfery człowieka uniemożliwia pełne i rzetelne rozpoznanie jakości życia starszego jako osoby; pomijanie tego wymiaru życia zubaża obraz jego jakości.

Religijność i duchowość są ważnym aspektem życia osób starszych, uwidaczniającym się w częstości i jakości podejmowanych praktyk. Z badań prowadzonych obecnie nad potrzebami egzystencjalnymi wynika również, że religia i jej wymiar duchowy są podstawą poczucia sensu życia, pozytywnego życiowego bilansu, rozumienia własnego życia i dokonań, rozumienia doświadczenia chorób, cierpienia i jego sensu czy tego, co człowieka czeka po śmierci.

Religijność i duchowość to subiektywny wymiar funkcjonowania człowieka w przestrzeni sacrum. Dla osób starszych jest tym, co daje wiarę i nadzieję na bycie pod opieką Opatrzności Bożej, daje poczucie bezpieczeństwa, porządkuje rozumienie doświadczeń, pozwala wytłumaczyć bieg życiowych zdarzeń i nadawać im sens oraz daje siłę do pokonywania tego, co trudne, nieprzewidywalne, nowe, naznaczone cierpieniem. W trudnych chwilach daje wsparcie i motywuje do podejmowania nowych działań lub zmiany obecnych.

Religijność i duchowość są zatem tymi aspektami życia osoby starszej, bez których nie da się dokonać pełnej i obiektywnej oceny jakości życia człowieka jako osoby, jako istoty ludzkiej.

Ks. dr hab. Norbert G. Pikuła – Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Watykan: opieka nad starszymi, to nie tylko leczenie chorób

2019-12-14 16:42

[ TEMATY ]

Watykan

starość

maxlkt/pixabay.com

„Ludzie starsi, szczególnie ci z niepełnosprawnością i zaburzeniami umysłowymi, mogą się czuć odrzuceni i niepotrzebni. Potrzebują naszej miłości i troski, aby poczuli, że są częścią wspólnoty” – powiedział bp Nöel Simard z Quebecu, członek Papieskiej Akademii Życia. Hierarcha bierze udział w sympozjum poświęconym opiece i zdrowiu psychicznemu osób starszych, które od dwóch dni trwa w Watykanie.

Duchowość i religia są ogromną pociechą dla osób w podeszłym wieku, ponieważ niosą ze sobą możliwość odnalezienia sensu życia i cierpienia. „Nie można pozbywać się cierpienia przez pozbycie się osoby cierpiącej. Wyzwaniem jest pomóc jej w odnalezieniu radości w ostatnich latach życia” – powiedział bp Simard.

„Żyjemy dziś w świecie, w którym uważa się, że cierpienie nie ma sensu. Dlatego czasami chcemy eliminować nie tylko cierpienie, ale i osobę cierpiącą. Tymczasem, jeżeli tylko możemy, powinniśmy się starać przynieść światło i nadzieję osobom żyjącym z niepełnosprawnością i zaburzeniami umysłowymi. Jeżeli stworzymy im warunki komfortu, miłości i współczucia, ich życie zmieni się na lepsze – powiedział Radiu Watykańskiemu powiedział bp Nöel Simard. – Należy pamiętać, że opieka nad osobami w podeszłym wieku to nie tylko zapewnienie świadczeń medycznych, ale przede wszystkim troska o całego człowieka, obdarowanie ich swoją obecnością. Dlatego uważam, że duchowość w opiece nad osobami w podeszłym wieku jest sprawą podstawową. Bardzo istotne jest tworzenie sieci relacji, aby staruszkowie nie czuli się samotni. Poruszyła mnie ostatnio postawa mojego kuzyna, który każdego dnia przygotowuje dla swojej rodziny posiłki. Przy okazji robi to dla starszych sąsiadów. Przynosi im tym samym nie tylko jedzenie, ale także swoją obecność”.

CZYTAJ DALEJ

Ks. Piotr Kot wspomina śp. ks. Wojciecha Wójtowicza

2020-01-17 13:39

[ TEMATY ]

kapłan

śmierć

kapłan

YouTube

Gdybym chciał posłużyć się językiem papieża Franciszka, to powiedziałbym, że był przykładnym ordynatorem tego «szpitala polowego», jakim był świat wokół niego i Kościół, w który wrósł tak mocno - pisze o tragicznie zmarłym ks. Wojciechu Wójtowiczu ks. dr Piotr Kot, rektor WSD w Legnicy i sekretarz Konferencji Rektorów w Polsce.

Kilka lat temu podczas rekolekcji, które prowadził ks. Wojciech, padły z Jego ust takie słowa: «Albo Bóg jest numerem jeden w twoim życiu, albo w ogóle nie jest Bogiem». Z perspektywy naszej wieloletniej przyjaźni właśnie tak zapamiętam ks. Wojciecha. Całe Jego życie, praca, modlitwa, wszelkie relacje, to było potwierdzanie tej prawdy.

Poznaliśmy się podczas studiów w Rzymie. Wspólnie mieszkaliśmy w Papieskim Kolegium Polskim. To był czas budowania pogłębionego patrzenia na współczesny świat i Kościół. Studiując nauki biblijne potrzebowałem egzystencjalnego osadzenia odkrywanych w słowie Bożym treści. Ks. Wojciech był niezastąpiony w przystosowaniu teologii do sytuacji człowieka żyjącego w skomplikowanym świecie. Był niezwykle oczytany i aktualny. W dodatku przygotowywał doktorat z eklezjologii Josepha Ratzingera. Te dwa czynniki: profetyzm Ratzingera i wyczucie znaków czasu, w połączeniu z niesamowitą zdolnością do syntetycznego myślenia, sprawiały, że ks. Wojciech rozumiał świat i Kościół jak mało kto. Potrafił pobudzać do myślenia realnego, do odrywania się od niepoprawnego sentymentalizmu i schodzenia na ziemię. Sądzę, że te cechy, ale też otwartość na drugiego człowieka i zdolność do dialogu, skłoniły rektorów seminariów w Polsce do powierzenia Mu w 2017 roku funkcji przewodniczenia temu gremium.

Ks. Wojciech był ciągle w coś zaangażowany. Kiedyś wyznał, że do aktywności inspiruje go pragnienie Niepokalanej przekazane podczas objawień w Fatimie: «Powodem mego smutku jest utrata tak wielu dusz».

On był w przedziwnej wewnętrznej komunii z tym «smutkiem» Maryi. To dlatego wszędzie było Go pełno. Gdybym chciał posłużyć się językiem papieża Franciszka, to powiedziałbym, że był przykładnym ordynatorem tego «szpitala polowego», jakim był świat wokół niego i Kościół, w który wrósł tak mocno. Pamiętam z naszych wspólnych wyjazdów wiele rozmów telefonicznych, których byłem mimowolnym świadkiem, z osobami poważnie chorymi, uzależnionymi, wątpiącymi. Ks. Wojciech nigdy nie pouczał, tylko pytał czy ta osoba ma jeszcze lekarstwa, czy ma coś w lodówce do jedzenia, czy jeszcze wytrzyma w samotności i cierpieniu. Zawsze oferował swoją obecność, dyskretną, ale bardzo serdeczną.

Na koniec przywołam ostatnią konferencję rekolekcyjną ks. Wojciecha podczas rekolekcji w seminarium w Legnicy w 2018 roku. Dotyczyła ona ważnej kwestii – ars moriendi, czyli sztuki umierania. Wtedy otrzymaliśmy od Niego prostą receptę, którą powtórzył za św. Ignacym z Loyoli: «Tak przeżywaj swoje życie, aby każda rzecz nosiła w sobie odniesienie do finis ultimatum». W tych prostych słowach teraz widzę samego ks. Wojciecha. Żył szybko, jakby wiedział, że ma niewiele czasu na to, by stracić życie dla Jezusa. Ale przy tym żył głęboko, bo właściwie to był zakorzeniony w innym świecie.

Ks. dr Piotr Kot Rektor WSD w Legnicy Sekretarz Konferencji Rektorów w Polsce

CZYTAJ DALEJ

Cieszyn: Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan na Śląsku Cieszyńskim (zapowiedź)

2020-01-18 11:01

[ TEMATY ]

Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan

Cieszyn

Monika Jaworska

Ekumeniczne nabożeństwa, koncerty kolęd oraz maraton biblijny złożą się m.in. na tegoroczny Tydzień Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan w diecezji bielsko-żywieckiej. Na terenie Śląska Cieszyńskiego znajduje się diecezja cieszyńska Kościoła ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego). Jest ona najmniejszą i jednocześnie najliczniejszą diecezją tej wspólnoty: żyje w niej ponad połowa z ok. 70 tys. polskich luteran.

Tydzień Powszechnej Modlitwy o Jedność Chrześcijan na Śląsku Cieszyńskim zainauguruje 19 stycznia br. modlitwa w kościele ewangelicko-augsburskim w Jaworzu. W tym samym czasie modlić się będą także chrześcijanie w kościele Jezusowym w Cieszynie – w największej parafii diecezji cieszyńskiej Kościoła luterańskiego.

Centralne nabożeństwo ekumeniczne w luterańskiej diecezji cieszyńskiej i rzymskokatolickiej diecezji bielsko-żywieckiej sprawowane będzie 21 stycznia o 17.00 w kościele ewangelicko-augsburskim w Drogomyślu. Kazanie wygłosi bp Piotr Greger.

W niedzielę 26 stycznia o 16.00 ekumeniczna modlitwa odbędzie się w ewangelickim kościele w Ustroniu. Kazanie wygłosi ks. Krzysztof Adamski z katolickiej parafii św. Klemensa. W programie także koncert kolęd w wykonaniu górniczej orkiestry KWK „Sośnica” z Gliwic zaprasza Chrześcijańskie Stowarzyszenie Ekumeniczne.

Zwieńczeniem ekumenicznego przedsięwzięcia będzie zaplanowany na 30 stycznia o 10.00 w Książnicy Beskidzkiej ekumeniczny Maraton Biblijny. Tekst Księgi Jozuego czytać będą przedstawiciele różnych wyznań. Maraton zainicjują tradycyjnie biskupi.

Pod hasłem „Życzliwi bądźmy” (por. Dz 28,2) od 18 do 25 stycznia obchodzony będzie na całym świecie – także w Polsce – Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan. Wierni różnych wyznań spotkają się na ekumenicznych nabożeństwach, modlitwach, konferencjach, koncertach i innych wydarzeniach.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję