Nie pytaj, jaki sens ma życie – to życie pyta ciebie. Odpowiedź możesz dać tylko, biorąc odpowiedzialność za własne życie”. Viktor E. Frankl.

Każdy człowiek, niezależnie od wieku, potrzebuje poczucia sensu w życiu, który możemy porównać do wewnętrznego kompasu nadającego kierunek naszym działaniom, bez którego świat zaczyna się wydawać pusty albo chaotyczny, a nasze codzienne wysiłki mogą sprawiać wrażenie bezcelowych z powiększającą się pustką i nudą.

Temat sensu życia jest szczególnie ważny w rodzicielstwie, ponieważ dzieci i nastolatkowie dopiero budują swoją tożsamość i uczą się, jak wyznaczać cele lub radzić sobie z przeciwnościami. Jeśli w tym okresie nie nauczą się odnajdywać sensu w tym, co robią, mogą stać się bardziej podatne na bezradność, smutek czy brak motywacji.

Z tego powodu istotne jest, abyśmy wiedzieli, jak pomóc dzieciom i nastolatkom odnaleźć sens.

Pomóż uwierzyć w siebie i patrzeć w przyszłość z nadzieją

„Nadzieja jest tym, co pozwala człowiekowi żyć – nawet wtedy, gdy cierpienie wydaje się nie do zniesienia”. Viktor E. Frankl

W życiu każdego dziecka pojawiają się chwile smutku, które mogą być wynikiem różnych trudności. Dorosły, który chce pomóc, powinien być jak latarnia morska, która wskazuje kierunek, ale nie narzuca konkretnej drogi. Szczególnie w okresie dojrzewania oddaje stery w ręce młodego człowieka, pozwalając mu na podejmowanie decyzji i ponoszenie odpowiedzialności, przy równoczesnym dawaniu poczucia, że dziecko jest i będzie kochane bezwarunkowo pomimo największych burz, jakie może napotkać.

Zamiast mówić: „Nie martw się, nic się nie stało”, spróbuj zadać pytanie: „Jak myślisz, co możesz z tym zrobić?”. Zamiast wypowiadać słowa: „Nie rób tego, bo ja tak mówię”, wyjaśnij: „Jeśli pójdziesz tą drogą, możesz natrafić na problemy, takie jak... Wierzę, że podejmiesz najlepszą decyzję”.

Warto pamiętać, że przygnębienie i smutek to jak ciemne chmury na niebie życia nastolatków i rolą rodzica jest wskazywanie tych małych światełek, które mogą rozproszyć mrok. Gdy dziecko czuje się przytłoczone szkołą, wskaż małe kroki: „Skupmy się na jednym przedmiocie, co możesz zrobić już dziś?”. Te małe kroki budują poczucie sprawczości, a to są kluczowe elementy w odnajdywaniu sensu.

Naucz swoje dziecko rozumieć i akceptować emocje

„Emocje nie są ani dobre, ani złe. Są po prostu faktami. To, jak na nie reagujemy, decyduje o naszej wolności”. Viktor E. Frankl

Często zapominamy, że emocje, nawet te najtrudniejsze, jak smutek czy złość, są naturalną częścią naszego życia, więc dzieci i nastolatkowie mają prawo czuć się źle. Emocje umożliwiają nam reagowanie na sytuacje czy budowanie relacji z innymi. Dzieci i nastolatkowie często jednak nie wiedzą, jak sobie radzić z burzą emocji, której doświadczają. Zwłaszcza w okresie dojrzewania trudno im zrozumieć, co właściwie czują i dlaczego w jednej chwili płaczą, a w drugiej się śmieją.

Dlatego kolejnym kluczem w rodzicielstwie na drodze pomocy w odnajdywaniu sensu jest uświadomienie dzieciom, że wszystkie emocje są potrzebne, nie trzeba się ich wstydzić ani ich tłumić. Warto zawsze pamiętać, że to samo zdarzenie, tak jak jedna tęcza na niebie, na którą patrzą np. dwie różne osoby, może być dla kogoś źródłem radości, a dla kogoś innego powodem do smutku. Zamiast mówić: „Przestań się martwić, inni mają gorzej”, spróbuj powiedzieć: „Widzę, że jest ci smutno, jak mogę ci pomóc?”. Kiedy chcesz powiedzieć: „Nie ma się czego bać”, możesz zareagować: „Widzę, że się boisz. Co możemy zrobić, żebyś poczuł się lepiej?”. Takie podejście buduje zaufanie i pokazuje dziecku, że jego uczucia są ważne.

Naucz dziecko patrzeć w przyszłość z wiarą i siłą

„Człowiek, który wie, dlaczego żyje, poradzi sobie niemal z każdym”. Viktor E. Frankl

Nadzieja to jedna z najważniejszych wartości, które możemy przekazać naszym dzieciom, ponieważ to ona pozwala nam patrzeć w przyszłość z wiarą, że nawet najtrudniejsze sytuacje są do pokonania. Nadzieja staje się siłą, która pozwala wierzyć, że nawet jeśli coś nie wychodzi, to mimo wszystko może być lepiej. Kiedy np. dziecko jest zdenerwowane, bo nie potrafi czegoś zrobić, przypomnij mu o sytuacji, w której kiedyś się czegoś nauczyło, choć początkowo było trudno. Możesz powiedzieć: „Pamiętasz, jak nie umiałeś jeździć na rowerze? Na początku było ciężko, ale próbowałeś dalej i w końcu ci się udało. Teraz też dasz radę”.

Innego dnia możesz po prostu powiedzieć: „Wiesz, czasami mam takie dni, kiedy nic mi nie wychodzi, i wtedy przypominam sobie, że mogę spróbować jeszcze raz albo nawet poprosić o pomoc. Warto się nie poddawać”. Takie słowa potrafią zapaść dzieciom głęboko w pamięć i serce, a pewnego dnia stać się rosą, na której wzrośnie nadzieja.

Kolejnym bardzo ważnym elementem w odnajdywaniu sensu jest przekonanie, że porażka jest nie klęską, tylko lekcją. Jako rodzice czasem chcemy ochronić nasze dzieci przed każdym niepowodzeniem, ale pozwalanie im na popełnianie błędów i wspieranie ich w radzeniu sobie z konsekwencjami jest jednak niezbędne, by mogły wzrastać w odpowiedzialności i nabywać odporności.

Jak to zrobić w praktyce? Powiedz dziecku o sytuacji, kiedy tobie coś nie wyszło i mimo to udało ci się później osiągnąć swój cel. Na przykład: „Kiedy byłem w twoim wieku, także nie zaliczyłem sprawdzianu. Było mi bardzo przykro i źle się z tym czułem. Postanowiłem jednak jeszcze raz się przygotować i za kolejnym razem dałem radę. Byłem z siebie bardzo dumny i nauczyło mnie to, że warto się starać”.

Ważnym aspektem w sytuacji popełniania przez dziecko błędu jest także rodzicielska świadomość, że nie warto stosować kar. Kiedy dziecko popełni błąd lub czasem po prostu o czymś zapomni, spróbuj razem z nim przeanalizować sytuację i zastanowić się, co można zrobić inaczej. Możesz np. powiedzieć: „Co możemy zrobić, żebyś był lepiej przygotowany? Może ustalimy plan nauki?”.

Ucz wdzięczności

„Życie oferuje nam swoje dary każdego dnia – pytanie brzmi, czy potrafimy je dostrzec i docenić”. Viktor E. Frankl

Jednym ze sposobów na odnajdywanie sensu życia jest umiejętność doceniania tego, co już mamy, zamiast skupiania się na tym, czego nam brakuje. To wyjątkowe narzędzie, które pomaga dzieciom budować pozytywne spojrzenie na świat i dostrzegać jego piękno.

Ucz dziecko cieszyć się z małych chwil i rzeczy wokół niego. Możesz powiedzieć: „Zobacz, jak pięknie świeci słońce”; „Ależ smaczne jest to ciasto! Cieszę się, że mogliśmy je razem upiec”.

Dzieci uczą się wdzięczności głównie przez przykład. Jeśli dorosły sam potrafi docenić to, czego doświadcza, lub to, czym zostaje obdarowany, staje się wzorem, dlatego warto np. powiedzieć: „Dziękuję za to, że pomogłeś mi posprzątać dziś pokój, to naprawdę wiele dla mnie znaczy”; „Cieszę się, że możemy spędzić ten czas razem. To dla mnie ważne”.

Praktyka codziennej wdzięczności buduje nie tylko silniejsze więzi rodzinne, ale także zdrowsze, bardziej pozytywne podejście do życia, które towarzyszy dziecku przez lata.

Odnajdywanie sensu życia to proces, który wymaga czasu, wsparcia i cierpliwości. Jako rodzice możemy być towarzyszami tej podróży, pokazując dzieciom, że nawet w najciemniejszych momentach można zapalić nowe gwiazdy na niebie, którymi są nowe możliwości i rozwiązania. Wystarczy zacząć od małych kroków, by zbudować nadzieję na przyszłość, dlatego jednymi z największych darów, które możecie dać swoim dzieciom, są miłość, obecność i zrozumienie.