Nad Jurą Krakowsko-Częstochowską, między dawną siedzibą Kraka a duchową stolicą Polski, od wieków czuwają średniowieczne białe zamki. Położone na wzniesieniach, wśród wapiennych ostańców warownie, broniły granic Królestwa Polskiego za czasów króla Kazimierza Wielkiego. Wbudowane w skały, z charakterystycznymi basztami, budziły podziw. Tworzyły tzw. Szlak Orwlich Gniazd. Dziś zamiast rycerzy przechadzają się po nich rodziny z dziećmi i piechurzy z plecakami. Są rowerzyści, miłośnicy malowniczych kadrów i... poszukiwacze duchów. I tylko one od wieków wciąż te same. Dziś zapraszamy na wyprawę szlakiem wybranych, mniej powszechnie odwiedzanych jurajskich „orlich gniazd”.

Jura to jesienią najpiękniejsze krajobrazy. Kolorowe i wolne od dużej liczby turystów. Wzgórza, doliny, lasy, jaskinie, białe wapienne ostańce i amonity. Obok „orlich gniazd” – jasnogórski klasztor, pałac w Złotym Potoku, olsztyński Mały Giewont i Pustynia Błędowska. Nieco dalej – Ojcowski Park Narodowy z Bramą Krakowską i Maczugą Herkulesa. I na każdym kroku ślady historii.

Olsztyn

Zamek królewski położony kilkanaście kilometrów od Częstochowy należy do najbardziej malowniczych jurajskich ruin. Już z daleka widać jego poszarpane białe mury. Archeolodzy znaleźli dowody na to, że w XI wieku wznosił się tu drewniany gród obronny, który spłonął w kolejnym stuleciu. Pierwsza zaś wzmianka o murowanym zamku pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku, wokół niego wyrosła wkrótce osada. Za czasów Kazimierza Wielkiego zamek był istotnym ogniwem systemu obronnego granicy Małopolski i Śląska.

Wieść niesie, że w zamkowych ruinach pasł niegdyś krowy ubogi chłopiec. Gdy wszedł do lochu w poszukiwaniu czapki, skradzionej mu przez kolegów, ujrzał czarnego psa, który pilnował ukrytych skarbów. Pies przemówił do chłopca ludzkim głosem i napełnił jego czapkę kosztownościami. Gdy zobaczyli to pozostali chłopcy, również zapragnęli bogactwa. Jeden z nich wszedł do lochu, lecz nigdy już nie wrócił. A od tej pory w pobliżu lochu widywany jest jego duch...

Jeśli nie uda się zobaczyć ducha chłopca, to i tak warto się dobrze rozejrzeć, bo z zamkowego wzgórza rozciąga się przepiękny widok na Jurę. A przy dobrej pogodzie można dostrzec jasnogórską wieżę.

Bobolice

Położony w samym sercu Jury zamek – kolejny element systemu obronnego jurajskich warowni – przyczynił się do powstania tu osady. Mieszkali w niej rzemieślnicy, kupcy i rolnicy. Były tu i kuźnia, i browar czy gospoda. I ten zamek zmieniał właścicieli, wielokrotnie ucierpiał podczas najazdów i stopniowo popadał w ruinę. Wśród zasługujących na pamięć wydarzeń jest obecność tu króla Jana III Sobieskiego. Obozował on pod zamkowymi murami, kiedy zdążał do Krakowa przed odsieczą wiedeńską.

Dziś przed odbudowanym zamkiem stoi nietypowy znak – ostrzeżenie przed duchami... Dlaczego? Otóż zgodnie z legendą na bobolickim zamku i pobliskim w Mirowie żyło dwóch braci – Bobol i Mir. Byli sobie bardzo bliscy. Wiedli dostatnie życie, a ich skarbów ukrytych w tunelu łączącym oba zamki strzegli stara, okrutna czarownica o czerwonych ślepiach i zły duch w ciele bernardyna. Więź braci została jednak nadszarpnięta, kiedy Mir zakochał się w pięknej żonie swojego brata. Gdy Bobol zaskoczył kochanków w tunelu łączącym zamki, zasztyletował brata, a żonę zamurował w tunelu. Od tej pory duch Białej Damy ukazuje się na zamkowych murach Bobolic.

Mirów

Zamek, położony kilka kilometrów od bobolickiego, często jest nazywany jego bratem bliźniakiem. W rzeczywistości był on początkowo podległą mu stanicą. Otoczony fosą za sprawą kolejnych rodów rycerskich stopniowo się rozrastał z 270 m2 do aż 1200 m2. Dziś jego wnętrza są zamknięte dla turystów. Ze skalistego wzgórza można jednak podziwiać białe wapienne formacje i szerokie łąki. Z kolei okoliczny teren ze ścieżkami biegnącymi między skałami jest idealnym miejscem na jesienny spacer.

Ogrodzieniec

Na koniec - położony we wsi Podzamcze numer jeden wśród jurajskich zamków. Jego monumentalne ruiny znajdują się się na najwyższym wzniesieniu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej – na Górze Zamkowej o wysokości 515,5 m n.p.m. Widoczne są z całej okolicy. Pierwsze zabudowania pod warownię powstały jeszcze za czasów Bolesława Krzywoustego, a murowany zamek wybudował już Kazimierz Wielki. Obecny kształt zamku jest z kolei efektem renesansowej przebudowy. I ten zamek miał również lata wzlotów i upadków. Niszczał w czasie wojen i dotykających go pożarów, ale i dziś wzbudza podziw. Potężne mury, baszty, dziedzińce i kamienne schody pozwalają się przenieść do rycerskich czasów.

A ogrodzieniecka legenda? Jedna z nich mówi o dwóch braciach rządzących zamkiem. Mieli się bogacić kosztem innych. Zmarli w jednym czasie, a ich ostatnia wola nakazywała pochówek na zamkowym dziedzińcu i ustawienie straży pilnującej ich grobów. Już pierwszej nocy po ich śmierci straż musiała bronić grobów przed duchami ludzi skrzywdzonych przez okrutnych braci. A że miecze na nic się zdały, pomogła święcona woda, by dusze właścicieli zamku mogły spoczywać w pokoju. Ponoć do dziś duchy rycerzy nocami walczą ze zjawami skrzywdzonych przez braci.