Ideą uroczystości - jak podkreśla mgr Katarzyna Kluczwajd, prezes toruńskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki, kustosz Działu Sztuki Muzeum Okręgowego, a także główny inicjator i organizator imprezy - jest wyróżnianie osób spośród trzech grup: historyków sztuki jako reprezentantów tego grona, konserwatorów oraz osób zawodowo niezwiązanych bezpośrednio z ochroną zabytków. Wyłonienie zasłużonych ma na celu zarówno wskazanie najlepszych, jak też konsolidację wszystkich środowisk, które mają wolę działać na rzecz szeroko rozumianej ochrony zabytków. Działanie takie winno służyć ukazywaniu możliwości i znaczenia środowiska historyków sztuki w mieście, skądinąd nie byle jakim, bo figurującym na Światowej Liście Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Po raz pierwszy w tym roku uhonorowanie osób wyróżnionych na niwie ochrony zabytków miało tak uroczystą oprawę. Aktu wręczenia odznaczeń dokonał wojewódzki konserwator zabytków Marek Rubnikowicz. Podczas wieczoru odbyła się także prelekcja dr Ewy Letkiewicz z UMCS w Lublinie pt. Klejnoty magiczne. O apotropaicznych i leczniczych właściwościach klejnotów w czasach Jagiellonów i Wazów. Temat ten stanowił fragment tekstu promowanej książki pt. Amulet - znak - klejnot. Biżuteria w Polsce”, wydanej przez Toruńską Oficynę Wydawniczą jako Materiały z IV Sesji Naukowej Oddziału Toruńskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki i będącej kontynuacją cyklu Rzemiosło artystyczne i wzornictwo w Polsce.
Wśród tegorocznych osób wyróżnionych znaleźli się: ks. kan. Marek Rumiński, prof. Marian Kutzner i dr Elżbieta Pilecka oraz grono konserwatorów dzieł sztuki: mgr Hanna Horwatt-Baniewicz oraz mgr Danuta i mgr Ryszard Żankowscy. Wybór tych właśnie osób miał swoje uzasadnienie.
Ks. kan. Marek Rumiński, proboszcz katedry Świętych Janów w Toruniu, intensywnie i efektywnie sprawuje pieczę nad powierzoną mu królową toruńskich świątyń. Doprowadził on m. in. do remontu wieży kościoła i udostępnił ją dla zwiedzających, a także był pomysłodawcą i wraz z Muzeum Okręgowym współorganizatorem wystawy czasowej Skarby toruńskiej katedry z okazji 10-lecia diecezji toruńskiej oraz wydania materiałów z towarzyszącej jej sesji naukowej pt. Dzieje i skarby kościoła świętojańskiego w Toruniu. Ksiądz Proboszcz nadzoruje zabezpieczanie i porządkowanie niedostępnego dotąd archiwum parafialnego oraz kompleksowe prace remontowe i konserwatorskie w katedrze.
Prof. Marian Kutzner to wieloletni pracownik naukowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i Uniwersytetu Wrocławskiego, specjalista z zakresu architektury średniowiecza z dorobkiem licznych publikacji naukowych, zasłużony wykładowca i wymagający dydaktyk, który wykształcił szeregi adeptów zabytkoznawstwa. Był on także konsultantem wielu realizacji konserwatorskich, m. in. w kościołach na Śląsku oraz we Fromborku, Elblągu, Kwidzynie, także w Ratuszu poznańskim.
Dr Elżbieta Pilecka jest oddanym swej pracy, rzetelnym wykładowcą i pracownikiem naukowym UMK, specjalistą z dziedziny historii architektury i plastyki średniowiecznej, o znacznym dorobku naukowym.
Jako członek komisji konserwatorskich, uczestniczyła w pracy przy zabytkach Gdańska, Olsztyna, Kwidzyna i Torunia (kościoły Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Świętych Janów i św. Jakuba).
W uzasadnieniu wyróżnień dla konserwatorów praktyków podkreślono umiejętność postrzegania dzieła sztuki w kontekście różnorodności zjawisk kształtujących jego formę, treść oraz odbiór, a także dbałość i staranność w wykonywaniu prac rewaloryzacyjnych. Hanna Horwatt-Baniewicz oraz Danuta i Ryszard Żankowscy to absolwenci toruńskiego Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa UMK. Pani Hanna ma w swym dorobku konserwację dzieł sztuki z Muzeum Hiszpańskiego w Nowym Jorku, zabytków w Strzelnie, Chełmnie, Żarnowcu, Łazienkach Królewskich w Warszawie, w Młyńcu koło Torunia oraz innych obiektów. Państwo D. i R. Żankowscy prowadzili prace konserwatorskie m.in. w gdańskim Dworze Artusa oraz w zabytkach toruńskich, np. na elewacji Domu Kopernika, w prezbiterium katedry Świętych Janów, w kościele św. Jakuba, przy malowidłach ściennych kościoła Mariackiego, przeprowadzili też renowację wielu dzieł sztuki pochodzących z kościołów toruńskich i spoza naszej diecezji.
Wielce optymistyczny jest fakt, że w obecnej trudnej polskiej rzeczywistości, gdy brak środków materialnych na działalność kulturalną i naukową wydaje się chwilami barierą nie do pokonania, odbierającą zapał i inicjatywę do jakiegokolwiek bezinteresownego działania, są osoby, które zarówno wkładają wiele wysiłku w konsolidowanie środowisk twórczych, jak też umieją dostrzec oraz docenić wartość dorobku naukowego i jakość pracy na rzecz ratowania pamiątek naszej narodowej i religijnej tożsamości.