Bodzanta, autor statutów dla kapituły krakowskiej, konsekrował katedrę wawelską, tworzył nowe parafie, zasłynął m.in. z publicznej krytyki niemoralnego życia Kazimierza Wielkiego, z którym był w sporze o immunitety. Na starość sędziwy Biskup stracił wzrok i nie mógł cieszyć się widokiem wznoszonego miasta, nazwanego od jego imienia. Jego następca - bp Florian kontynuował budowę miasta i obdarzył go przywilejem na prawie magdeburskim oraz otoczył murami, wznosząc okazały zamek. Bp Jan Radlicki w 1380 r. ufundował kościół parafialny pw. Świętego Krzyża. Parafia liczyła wówczas 384 wiernych. Bp Piotr Wysz obdarzył miasto w 1412 r. nowymi przywilejami, włączając w jego stały dochód m.in. grunta tarczkowskie. Ustanowił także monopol na handel solą, mięsem i na wyrób trunków. W tamtych czasach Bodzentyn stał się miejscem apelacji dla mieszkańców wszystkich okolicznych dóbr biskupich. Bp Wojciech Jastrzębiec w 1413 r. pozyskał potwierdzenie dotychczasowych przywilejów, odnowionych po wielkim pożarze miasta w tymże roku. Ustanowiono wówczas dwa jarmarki i jeden targ w tygodniu, co sprzyjało rozwojowi handlu.
Potężny i wpływowy kard. Zbigniew Oleśnicki, kolejny właściciel Bodzentyna, ufundował w nim okazały kościół (w miejsce spalonego). Bp Jan Konarski, w początkach XVI w., odbudował miasto po kolejnym pożarze, remontując i zdobiąc kościół, przebudowując zamek, zakładając ogrody. Zygmunt Stary potwierdził i przekazał miastu nowe przywileje. Wówczas Bodzentyn znacznie ożywił się gospodarczo, rozbudowano infrastrukturę, powstał nowy rynek, rozwijały się bractwa cechowe.
Z kolei bp Jan Zadzik, kanclerz wielki koronny, przywilejem z 1640 r. zagwarantował mieszkańcom Bodzentyna jedno stałe miejsce dla chętnych do podjęcia studiów w Akademii Krakowskiej. Bp Andrzej Trzebicki wybudował w 1670 r. ratusz z wysoką wieżą i zegarem (rozebrane w 1826 r.).
Bp Jan Małachowski w 1698 r. przeznaczył 31 tys. ówczesnych złotych polskich na zapomogę dla ubogich dzieci mieszczan i rzemieślników.
Bp Franciszek Krasiński, znany przyrodnik, sekretarz Zygmunta Augusta, wybitny polityk, mieszkając w ulubionym Bodzentynie gościł tu ważnych przedstawicieli epoki (m. in. Jana Kochanowskiego). Fundował także szpitale i rozsławił upiększone przez siebie bodzentyńskie ogrody. Tutaj także, w miejscowym kościele parafialnym, został pochowany. W XVIII w. do rozwoju miasta znacznie przyczynił się bp Felicjan Szaniawski, inicjując i patronując rozbudowie pieców hutniczych i kuźnic żelaza, wspierając miejscowy przemysł. Bp Kajetan Sołtyk, zesłaniec, wielki patriota, mieszkał w 1763 r. w Bodzentynie, otaczany powszechnym szacunkiem, podejmował tu osoby znaczące dla polityki. Był to ostatni z biskupich właścicieli Bodzentyna.
Uchwałą Sejmu Wielkiego z 1789 r. o likwidacji dóbr biskupów krakowskich na cele wojskowe Bodzentyn stał się własnością rządu - początkowo polskiego, ale po trzecim rozbiorze polski w 1795 r. - austriackiego, a w XIX w. - rosyjskiego. Prawa miejskie utracił po powstaniu styczniowym, odzyskał w 1994 r.

Oprac. na podst. Bodzentyn i okolice, Wydawnictwo „Nowego Kuriera Świetokrzyskiego”, Bodzentyn 2003.