Pierwsza Komunia św. jest najpiękniejszym wydarzeniem religijnym dzieciństwa, rozpoczynającym pogłębione życie chrześcijańskie. Sakrament ten nawiązuje do ewangelicznej sceny spotkania Jezusa z dziećmi, wyrażającej szczególną troskę Mistrza z Nazaretu o najmłodszych (zob. Mk 10, 13-16), który brał je w objęcia, błogosławił i stawiał za wzór dorosłym. Dlatego właściwe przygotowanie dziecka do pełnego uczestnictwa we Mszy św., i poprzedzającej ją spowiedzi, a także zrozumienia Eucharystii jest ważnym zadaniem rodziców, duszpasterzy i katechetów. Dzień ten w sposób uroczysty rozpoczyna przyjaźń z najwierniejszym Przyjacielem, przygotowuje do modlitwy indywidualnej, regularnego przystępowania do sakramentu pokuty i pojednania oraz systematycznego uczestnictwa we Mszy św. Dobrze przeżyta Komunia św. stanowi doświadczenie obecności i miłości Chrystusa, jest jakby przytuleniem się do Niego.
W dniu sakramentalnego spotkania z Bogiem skuteczną zachętą do trwania z Nim w przyjaźni jest świadectwo rodziców, chrzestnych, rodzeństwa i gości przystępujących wraz z dzieckiem do stołu Pańskiego. W tym dniu rodzice powinni towarzyszyć najmłodszym od rana do wieczora oraz zadbać, aby strój, prezenty czy spotkanie z rodziną nie przesłaniały tego, co najważniejsze. Zwyczaje i pamiątki pierwszokomunijne, nawet te najpiękniejsze, mają jedynie podkreślać znaczenie przyjęcia Sakramentu Nowego Przymierza, jak również przypominać, że jest to święto dziecka, a najważniejszym prezentem jest Jezus, którego przyjęło pierwszy raz do serca.
Wspominając niezapomniane spotkanie z Jezusem, który daje samego siebie pod postaciami chleba i wina, Jan Paweł II w Liście do dzieci napisał: „Mam jeszcze w pamięci ten dzień, kiedy w gronie moich rówieśników i rówieśnic przyjmowałem po raz pierwszy Eucharystię w moim parafialnym kościele. Ażeby to wydarzenie nie zostało zapomniane, utrwala się je zazwyczaj na fotografiach rodzinnych. Towarzyszą one na ogół człowiekowi przez całe życie. Po latach, kiedy ogląda się te fotografie, odżywa wspomnienie tamtych dni, powraca się do tej czystości i radości, jakich doświadczyło się w spotkaniu z Jezusem, który z miłości stał się Odkupicielem człowieka” (List do dzieci Tra pochi giorno Ojca Świętego Jana Pawła II w Roku Rodziny, 1994 r.).
Dzień Pierwszej Komunii św., jest uroczystością zarówno rodziny, jak i parafii, łączy dziecko i jego rodzinę ze wspólnotą Kościoła partykularnego. Pięknym wyrazem zrozumienia tej prawdy jest (wart przypomnienia i rozpowszechnienia) istniejący w niektórych parafiach archidiecezji częstochowskiej zwyczaj pieczenia specjalnych chlebów, które w dniu Pierwszej Komunii św. podczas Mszy św. są złożone przy ołtarzu. Po Eucharystii dzieci zabierają je do domów. Jest to piękny symbol łączący stół eucharystyczny ze stołem świątecznym, przy którym gromadzi się rodzina.
Przystępując do Komunii św. chrześcijanie jednoczą się z Chrystusem, który powiedział: „Ciało moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem. Kto spożywa moje Ciało i Krew moja pije, trwa we Mnie, a Ja w nim” (J6, 55-56). Uczestniczą także w budowaniu wspólnoty Kościoła, łączą się zbawionymi w niebie i duszami w czyścu oraz doświadczają prawdy, że Eucharystia jest zadatkiem przyszłego zmartywchwstania ciał.
Wierność Kościołowi, zjednoczenie z Chrystusem przez pierwsze przyjęcie chleba i wina przemienionych w Jego Ciało i Krew umacnia wiarę i rozpala miłość, stanowi najpiękniejszy dar, światło oraz umocnienie w codziennym życiu dzieci i ich rodzin.