Ekumenizm - to dążenie do zjednoczenia chrześcijan wszystkich wyznań w jednym Kościele Chrystusowym przy zachowaniu pluralizmu teologicznego i wyznaniowego. Ma sprzyjać dialogowi i umożliwiać współpracę opartą na wzajemnym zrozumieniu i tolerancji, propagować porozumienie, a w dalszej perspektywie przywrócenie jedności doktrynalnej i sakramentalnej. Warunkiem wzajemnego zbliżenia ma być również nawiązywanie dialogu z niechrześcijanami i niewierzącymi. Tyle definicja encyklopedyczna.

W naszej diecezji posługę diecezjalnego duszpasterza ds. ekumenizmu pełni od 5 lat ks. prał. Jan Szkoc. Prowadzi on dialog z Kościołem Ewangelicko-Augsburskim, Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym, Kościołem Starokatolickim Mariawitów, Kościołem Adwentystów Dnia Siódmego, Kościołem Zborów Chrystusowych, Kościołem Polskokatolickim. Tyle bowiem wyznań jest obecnych na ziemiach diecezji sosnowieckiej. Kościół katolicki nie prowadzi natomiast dialogu ze Świadkami Jehowy, gdyż nie uznaje ich za wspólnotę czy Kościół, ale za sektę. W większości Kościoły innych wyznań są niewielkie, skupiają od kilkudziesięciu osób do kilku tysięcy, jak w wypadku Kościoła polskokatolickiego. Świątynie i ośrodki duszpasterskie wierni utrzymują tylko w niewielkiej mierze z ofiar. W większości pieniądze pochodzą z własnej działalności gospodarczej lub dotacji zagranicznych współwyznawców.

"Współpraca z bratnimi Kościołami układa się pozytywnie. W nagłych przypadkach księża katoliccy udzielają sakramentów spowiedzi, Komunii czy sakramentu chorych braciom prawosławnym" - powiedział Niedzieli ks. Jan Szkoc. Jeśli chodzi o małżeństwa mieszane to nie jest ich dużo. Od początku istnienia diecezji nie było zawartych więcej niż 200 związków. Nupturienci innych wyznań uczestniczyli wcześniej w specjalnych katechezach przedślubnych.

Najważniejszym elementem dialogu między Kościołami chrześcijańskimi jest Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan. Odbywa się od 18 do 25 stycznia i angażuje wszystkie Kościoły. W naszej diecezji od kilkunastu lat zawsze 25 stycznia w kościele św. Tomasza odbywa się takie nabożeństwo ekumeniczne, w którym zwykle uczestniczy biskup ordynariusz Adam Śmigielski SDB. Reprezentowane są także wszystkie Kościoły z naszego regionu. Zwyczajem, który został wprowadzony w Sosnowcu, jest łamanie się opłatkiem pod koniec nabożeństwa. Jest to swojego rodzaju podtrzymanie polskiej tradycji i wplecenie jej w ekumeniczny dialog. Liturgia nabożeństwa jest celowo uproszczona i składa się z rozpoczęcia, wezwania do Ducha Świętego, modlitwy pokutnej, czytania i zwiastowania Słowa Bożego, wyznania wiary, modlitw wstawienniczych, przekazania znaku pokoju, błogosławieństwa i rozesłania wiernych. "Potrzebę nabożeństw ekumenicznych podkreślił Sobór Watykański II, zaliczając je do istoty ruchu ekumenicznego, więc nie jest to nasz pomysł - podkreślił ks. Szkoc. - Według Dyrektorium ekumenicznego należy je urządzać w środowiskach zarówno wielowyznaniowych, jak i jednowyznaniowych". Oprócz Tygodnia Modlitw w ubiegłych latach w każdej szkole podstawowej były przeprowadzane katechezy zapoznające dzieci i młodzież z ekumenizmem. W szkołach średnich przeprowadzano katechezę z okazji Tygodnia Powszechnej Modlitwy. W wielu parafiach diecezji w czasie Tygodnia Modlitw urządzano nie tylko specjalne nabożeństwa, ale i były głoszone homilie o tematyce ekumenicznej, zgodnie ze wskazaniami Komisji Episkopatu. "Szkoda jednak, że tradycja ta powoli zdaje się być zapominana - mówi ks. Szkoc. Cieszy mnie natomiast fakt, że w Wyższym Sosnowieckim Seminarium Duchownym wykładana jest teologia ekumeniczna" - dodaje.

W działania ekumeniczne włącza się także Klub Inteligencji Katolickiej mający siedzibę przy parafii św. Tomasza w Sosnowcu. Wielokrotnie odbywały się ekumeniczne spotkania członków klubu z wiernymi parafii ewangelicko-augsburskiej. Pastor Adam Malina wygłaszał wykłady dla klubowiczów i wiernych swojej parafii. Wykłady dla KIK-u przygotowywał również ks. Sergiusz Dziewiatowski z polskiego Kościoła prawosławnego. Ks. Jan Szkoc wielokrotnie z grupą wiernych uczestniczył w nabożeństwach w cerkwi prawosławnej w Sosnowcu czy zborze ewangelicko-augsburskim.

"Szczególne dużo spotkań ekumenicznych odbyło się w Roku Wielkiego Jubileuszu Chrześcijaństwa. Nie były to tylko nabożeństwa, ale także koncerty. Istotnym wydarzeniem było wspólne nabożeństwo z okazji podpisania wspólnej deklaracji w sprawie nauki o usprawiedliwieniu, które odbyło się w październiku 1999 r. Ważnym wydarzeniem był również moment przekazania świątyni w Siemianowicach Śląskich. Kościół katolicki zwrócił parafii ewangelicko-augsburskiej zabytkową świątynię. Wielu parafian bratnich Kościołów prosiło i otrzymało karty wstępu na spotkanie z Ojcem Świętym Janem Pawłem II, które miało miejsce 14 czerwca 1999 r. w Sosnowcu. A wszyscy duchowni otrzymali zaproszenia i karty wstępu do uczestnictwa w nabożeństwie. Dodajmy, że były to miejsca na podium przy ołtarzu głównym" - wylicza Jadwiga Hesse, prezes KIK-u, od lat zaangażowana w ruch ekumeniczny. W ostatnim miesiącu wymownym znakiem był udział biskupa sosnowieckiego Adama Śmigielskiego w ingresie biskupa ewangelicko-augsburskiego ks. Tadeusza Szurmana. Tradycją już jest wysyłanie życzeń świątecznych i noworocznych do zaprzyjaźnionych zborów, parafii czy wspólnot.