Budynek wkomponowany w krajobraz łąk, zmieniających barwy wraz z kolejnymi porami roku, starych drzew i cmentarnych pomników jest miejscem chętnie odwiedzanym przez pielgrzymów i turystów. Wokół panuje cisza. Powagi miejscu dodają przylegające do podcieni kościoła zabytkowe nagrobki.

Dziedzictwo

W 2003 r. kościół św. Leonarda został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. - Ten wpis jest potwierdzeniem wartości obiektu jako dziedzictwa kulturowego, jako zabytku jednego z najcenniejszych w skali świata - mówi proboszcz parafii w Lipnicy Murowanej, ks. Zbigniew Kras. - To prestiż i zaszczyt, a także możliwość promocji w naszym przypadku kościoła św. Leonarda, ale i Lipnicy, a nawet regionu.
Proboszcz parafii, pełniący funkcję skarbnika Stowarzyszenia Polskich Miast i Miejsc UNESCO, wyjaśnia, że z chwilą znalezienia się na liście zabytek nie zmienia właściciela, którym w przypadku kościoła św. Leonarda jest parafia. - Jednak troska o kościół i zarządzanie nim wymaga współpracy z wieloma instytucjami, gdyż zabytek jest chroniony prawem - mówi ks. Kras. - Wszelkie działania na obiekcie i wokół niego muszą być uzgodnione z odpowiednimi instytucjami w państwie. Równocześnie w trosce o to dziedzictwo właściciel powinien mieć partnerów, do których należą państwo i samorządy.

Projekt

W 2009 r. Proboszcza parafii w Lipnicy Murowanej zaproszono do udziału w projekcie „Zarządzanie miejscami wpisanymi na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w Polsce i w Norwegii” - Zostałem zaproszony przez pana prof. Jacka Purchlę stojącego na czele Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie - wyjaśnia ks. Kras. - To MCK jest realizatorem projektu razem z zarządcami lub właścicielami obiektów z Listy UNESCO w Małopolsce. W projekcie uczestniczyli również przedstawiciele Krakowa, Wieliczki, Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony oraz Sękowej.
Edyta Gajewska z MCK pisze: „Ze strony norweskiej partnerem było Riksantikvaren - Dyrekcja Ochrony Dziedzictwa Kulturowego w Oslo (…) Do udziału w dwuletnim projekcie zaproszeni zostali przedstawiciele polskich i norweskich miejsc wpisanych na listę UNESCO. Zestawienie ich w pary pozwoliło na porównanie analogicznych miejsc w Polsce i Norwegii (…).”

Wizyty

W ramach realizacji projektu w Krakowie zostały zorganizowane 2 konferencje. Ponadto uczestnicy wzięli udział w objazdowych seminariach połączonych z warsztatami zorganizowanymi najpierw na terenie Małopolski, a następnie w Norwegii. - W październiku 2009 r. zaprezentowałem uczestnikom projektu kościół św. Leonarda, omówiłem również sprawy związane z opieką, zarządzaniem obiektem w kontekście miejscowych uwarunkowań - opowiada ks. Zbigniew Kras. - Zebrani zauważyli bardzo dobry stan techniczny i zachowanie substancji zabytkowej kościoła. Zainteresowanie wzbudziło między innymi i to, że świątynia jest nadal domem modlitwy, a nie tylko obiektem historycznym czy muzealnym.
W czerwcu 2010 r. uczestnicy projektu odwiedzili Norwegię. Tam zapoznali się z problematyką ochrony norweskich miejsc i zabytków wpisanych na listę UNESCO ze szczególnym uwzględnieniem tych, których przedstawiciele brali udział w projekcie. - Miałem możliwość przede wszystkim zobaczenia najcenniejszych skarbów dziedzictwa Norwegii. Szczególnie ciekawy byłem, jak wygląda opieka i zarządzanie drewnianym kościółkiem w Urnes - mówi ks. Kras. W publikacji podsumowującej realizację projektu, a wydanej przez MCK, w artykule „Polsce potrzebne jest nowe spojrzenie”, kapłan z Lipnicy, nawiązując do pobytu w Norwegii, pisze: „W naszym kraju brak opcji, która podkreślałaby, że zabytki to nie tylko nasze dziedzictwo - to także produkt dziejów przynoszący zyski, a nie straty, i warto o niego dbać, dobrze nim zarządzać, brać pod uwagę przy tworzeniu planów, dzielić (choć skromniejsze niż w Norwegii) środki budżetowe. Przy kościele w Urnes, jak się dowiedziałem, pracę ma sześć osób, ja zaś chciałbym, żeby przy moim kościele, który odwiedziło w tym roku już blisko 20 000 osób (dane z 2010 r. - przyp. red.), w tym około 3000 podróżnych z Japonii, mogły pracować, opiekując się kościołem i służąc jako pomoc dla turystów, jedna lub dwie osoby. Żeby zabytek generował - albo tworzył - wartość dodaną, czyli wartości: kulturowe, ekonomiczne i społeczne (…).”

Wnioski

Wiosną w siedzibie MCK w Krakowie organizatorzy dokonali podsumowania efektów realizacji projektu. Uczestnicy podkreślali, że norwesko - polski dialog pokazał złożoność problemów, jakie niesie ochrona szczególnie cennych zabytków. Stał się też okazją do wymiany doświadczeń i nawiązania współpracy. Norwegowie zauważyli i docenili doświadczenie Polaków w zakresie technik konserwatorskich, m.in. konserwacji drewna, malowideł naściennych czy stosowania tradycyjnych metod ciesielskich.
We wspomnianej publikacji, w tekście „Podsumowanie projektu” Ewa Wojtoń, porównując sposób ochrony drewnianych kościołów, pisze: „…w Polsce to obiekty użytkowe, żyjące; w Norwegii najczęściej znajdują się poza kultem. Dbałość o substancję zabytkową i troska o zachowanie - bardzo podobna (…).”- To prawda, że w zakresie ochrony zabytków sakralnych robimy dużo dobrego - potwierdza ks. Kras. - Nie musimy więc mieć kompleksów. Natomiast trzeba to stwierdzić, że Norwegowie mają dla obiektów UNESCO lepszy program opieki konserwatorskiej, bardziej przejrzyste przepisy decyzyjności i sposób promowania. Staram się więc przekonywać do modelu norweskiego polskie środowisko lokalne.