Raport Departamentu Stanu USA "O wolności religijnej w świecie", opracowany z myślą o "przygotowaniu planu działania Stanów Zjednoczonych w dziedzinie popierania wolności religijnej w świecie", na czarnej liście zamieszcza niektóre kraje azjatyckie oraz kraje muzułmańskie. W sposób szczególny oskarża on "reżimy totalitarne bądź autorytarne", które starają się o utrzymanie monopolu ideologii. Raport ten obejmuje okres od 1 lipca 2000 r. do 30 czerwca 2001 r.

Na celowniku Azja

O "znaczne pogorszenie w zakresie wolności religijnej" oskarżeni są afgańscy talibowie z powodu surowego egzekwowania islamskiego prawa - szarijatu. Raport mówi o represji wobec mniejszości szyickiej, o zniszczeniu dwóch gigantycznych statui Buddy i o zakazie działalności religii niemuzułmańskich.
Totalitarnymi rządami odznacza się Birma, której władze narzucają restrykcje, ingerują w działania organizacji religijnych. Rząd tego kraju oskarżony jest również o blokowanie wysiłków duchowieństwa buddyjskiego na rzecz rozwoju praw człowieka i wolności politycznej.
Według tego raportu, pogorszyła się sytuacja wolności religijnej w Chinach. W tym okresie władze wykazały szczególną surowość wobec ruchu Falun Gong i buddyjskich mnichów tybetańskich. W niektórych regionach Chin częstsze okazały się również ataki na Kościoły niezarejestrowane i prześladowanie ich, zwłaszcza wiernego Papieżowi Kościoła katolickiego. Liczni chrześcijanie spotkali się z szantażami, aresztowaniami i niszczeniem ich mienia.
Pod pręgierzem znalazły się Laos i Wietnam. Rząd Laosu zmusił stu chrześcijan do pisemnego wyrzeczenia się swojej wiary i zamknął w tym czasie 65 kościołów. W Wietnamie represja ogarnęła grupy oficjalnie nieuznawane, utrzymano nadal restrykcje wobec hierarchii i kleru. "Ogranicza się liczbę święceń kapłańskich, publikacje materiałów religijnych oraz działania wychowawcze i humanitarne" - stwierdza raport.
Departament Stanu ukazuje "totalne prześladowanie" chrześcijan w Korei Północnej, gdzie aresztuje się, a nawet zabija członków podziemnych wspólnot religijnych z powodu ich przekonań.
Poza Azją restrykcjami wobec wierzących odznacza się Kuba, gdzie trwa "infiltracja, śledzenie i nękanie wspólnot religijnych" . Władze często nie pozwalają na budowę i remonty kościołów.

Kraje islamskie

Wiele rządów muzułmańskich prześladuje religijne mniejszości. W Iranie rozbudza się uczucia wrogości wobec bahaistów i żydów. " Bahaiści, żydzi, chrześcijanie, mazdaiści i muzułmanie sufijscy są więzieni, nękani i zastraszani z powodu swoich przekonań religijnych" - stwierdza amerykański raport.
W Iraku, gdzie życiem politycznym i gospodarczym kierują Arabowie sunniccy, systematycznie dyskryminuje się szyitów, ograniczając lub zakazując wiele praktyk religijnych. Władze są oskarżone o trwającą przez dziesięciolecia "kampanię morderstw, egzekucji, aresztowań szyickich zwierzchników religijnych".
W Pakistanie często oskarża się mniejszości religijne o bluźnierstwo.
"Nie ma wolności religijnej w Arabii Saudyjskiej" - stwierdza ów raport. Wszyscy obywatele tego kraju muszą być muzułmanami. Zakazane są nawet prywatne praktyki religijne innowierców.
O działania represyjne wobec chrześcijan i religii plemiennych oskarżone są władze Sudanu, gdzie wyznawcy innych religii traktowani są jako obywatele drugiej kategorii. Władze sudańskie często nie udzielają wiz księżom katolickim.
Departament Stanu krytykuje również dwie byłe republiki radzieckie. W Turkmenistanie rząd zezwala na rejestrację jedynie wspólnot muzułmańskich i prawosławnych. Podobnie w Uzbekistanie trwa " ostra kampania przeciw niezarejestrowanym grupom islamskim". Naruszanie praw wolności religijnej odnotowuje się w Egipcie, gdzie chrześcijanie i żydzi napotykają na różne utrudnienia. Wolności religijnej nie może zapewnić rząd Indii, gdzie ekstremiści hinduscy napadają na chrześcijan. Raport wspomina o mordach i przymusowym nawracaniu na islam na Molukach. O powodowanie zaostrzania konfliktów między muzułmanami a chrześcijanami oskarża się także rząd Nigerii, gdzie w wielu prowincjach zaprowadzono islamski szarijat.
Nie wszystko jednak jest negatywne. Raport Departamentu Stanu USA odnotowuje postępy w zakresie wolności religijnej w Meksyku, Argentynie, Azerbejdżanie, Bośni i Hercegowinie, Republice Czeskiej, Gwinei Równikowej, Erytrei, na Węgrzech, w Jordanii, Kazachstanie, Kenii, Mozambiku, Peru, Rosji, Ruandzie i... w Polsce.