Cyganie (Romowie) to koczowniczy lud pochodzący z Indii. W X w. opuścili swą ojczyznę, skąd rozeszli się po całej Europie. Do Polski przywędrowali prawdopodobnie w XV w. Aktualnie w Polsce nie żyją w jednym określonym skupisku. Są rozproszeni na terenie całego kraju i skupiają się głównie w dużych osiedlach miejskich. Członkowie grup romskich to ludzie z reguły bez wykształcenia, bez pracy, pozostający w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, materialnej, mieszkaniowej, socjalnej, żyjący w ubóstwie, często bez żadnej pomocy i środków materialnych. Rom najlepiej czuje się wśród swoich. Wszystko rozgrywa się w tej społeczności w szeroko rozumianej rodzinie. Społeczność romska żyje własnym rytmem, wyznaczonym uroczystościami, tradycjami związanymi z narodzinami, ślubami i śmiercią ich członków. Romowie są wszystkim znani ze swojego zamiłowania do folkloru - śpiewu i tańca. Nowe i młode pokolenia Romów, zwłaszcza mężczyźni, często zajmują się handlem, który ostatnio stał się głównym źródłem utrzymania. Deklarują swoją przynależność do Kościoła Katolickiego. Oznacza to, że na pewno starają się o chrzest dla swoich dzieci oraz o pogrzeb katolicki dla zmarłych. Swoją religijność wyrażają poprzez zewnętrzne znaki. Mają w swoich domach religijne obrazy, lubią odwiedzać sanktuaria i miejsca pielgrzymkowe. Jednak ich chrześcijaństwo jest bardzo powierzchowne.

10 lat temu powołano przy Szkole Podstawowej nr 4 w Puławach eksperymentalną klasę. Jest to klasa romska, skupiająca dzieci w różnym przedziale wiekowym. W klasie "Roma", bo taką nazwę nadała wychowawczyni tej klasy pani mgr Anna Gałus, są dzieci w wieku od 7 do 16 roku życia. Uczą się w klasach młodszych i starszych, mają wspólne zajęcia edukacyjne i katechetyczne. A wszystko to stało się za sprawą wspaniałego duszpasterza Romów ks. Stanisława Opockiego z Limanowej. To właśnie on zajął się tą niechcianą i źle postrzeganą społecznością. Podobnie było z klasą cygańską w naszym mieście - było wiele niechęci i niezadowolenia, że taka inicjatywa utworzenia klasy romskiej miała miejsce przy funkcjonującej szkole podstawowej na osiedlu Włostowice. Dzieci te miały i mają do pokonania nowe warunki środowiskowe, w jakich przyszło im żyć od momentu rozpoczęcia edukacji, barierę językową, a dla ludzi współpracujących z tą społecznością - barierę kulturową. Przed sześcioma laty wychowawczyni klasy romskiej przygotowała swoich wychowanków do I Komunii Świętej, którą przyjęli razem z dziećmi polskimi.

9 czerwca br. w parafii pw. św. Józefa w Puławach miała miejsce podobna uroczystość, do której przygotował ich tutejszy wikariusz. Tym razem grupa dzieci i absolwentów Szkoły Podstawowej nr 4 przyjęły po raz pierwszy Komunię św., a młodzież i osoby dorosłe przystąpiły do Sakramentu Bierzmowania, którego udzielił ks. prał. Józef Szczypa pochodzący z tej parafii. Jak wspomniał w czasie Mszy św., była to dla niego chwila wielkiego wzruszenia. Zanim jednak doszło do tej uroczystości, Romowie uczestniczyli w kursie przygotowawczym, który trwał ponad trzy miesiące. Każdy z nich zdał egzamin obejmujący znajomość prawd katechizmowych i podstawową wiedzę katechetyczną. Dzieci natomiast bardzo chętnie brały udział w spotkaniach, na których uczyły się pieśni, modlitw i obrzędów liturgicznych. Warto zaznaczyć, że w czasie przygotowania często uczestniczyli w Mszach św. W parafii zorganizowano specjalną Mszę św. dla tej społeczności, odprawianą raz w miesiącu. Romowie mają okazję ujawnić swoje zdolności muzyczne poprzez śpiew pieśni romskich o tematyce religijnej. Najczęściej dwa razy w tygodniu rodziny romskie są odwiedzane przez ks. Mariusza Nowaczka i wychowawczynię klasy romskiej celem katechizowania i pedagogizacji tego środowiska. Działalność dla tej grupy to chęć większego włączenia Romów w życie Kościoła i społeczeństwa. Systematyczna praca przyniosła wiele radosnych owoców. Oprócz tych stałych prac jak katechizowanie dzieci, młodzieży i dorosłych oraz nauczania edukacyjnego należy wspomnieć o imprezach okolicznościowych, takich jak: zorganizowanie dnia św. Mikołaja w kościele św. Józefa, odwiedziny rodzin romskich w ciągu roku, spędzanie wspólnego czasu, dyskusje, pomoc w rozwiązywaniu problemów, zawierająca m.in. uzyskanie wsparcia materialnego, przeżywanie uroczystości religijnych, zajęcia sportowe - gra w tenisa stołowego, wyjazd na pielgrzymkę do Wąwolnicy, połączony z ogniskiem. W okresie Wielkiego Postu Romowie wzięli czynny udział w Drodze Krzyżowej po ulicach osiedla poprzez wspólną modlitwę, niesienie krzyża i śpiew pieśni religijnych zarówno po polsku jak i po cygańsku. Proboszczem parafii pw. św. Józefa w Puławach, na terenie której mieszkają Romowie, jest ks. Waldemar Żyszkiewicz, który bardzo serdecznie popiera taką formę duszpasterstwa i sam jest zaangażowany w problemy tych ludzi.

Doświadczenie pracy z tą mniejszością narodową dowiodło, że wszelkie stereotypy o Cyganach należy obalić. Są to ludzie bardzo prości, lepsi i gorsi, jak w każdej społeczności, a jednocześnie życzliwi i otwarci. W przyszłym roku jesienią planowany jest kurs ewangelizacyjny i dalsza współpraca parafii i szkoły ze środowiskiem cygańskim, mająca na uwadze dobro duchowe tych ludzi i edukację przyszłych pokoleń. Nie można pominąć współpracy z Urzędem Miasta w Puławach, dzięki któremu mogły odbywać się coroczne ogólnopolskie pielgrzymki Romów do Limanowej, wyjazdy z koncertami na rzecz dzieci niepełnosprawnych do Lublina, finansowane przez Prezydenta i Zarząd Miasta Puławy. Społeczność romska wyraża ogromną wdzięczność wszystkim osobom, które przyczyniły się do ożywienia ich życia religijno - kulturalnego, a przez to włączenia się w życie społeczności polskiej.