Tylu eksponatów ukazujących kult i sztukę sakralną diecezji sosnowieckiej do tej pory nie udało się zgromadzić w jednym miejscu. Uczynił to w 10. rocznicę powstania naszej diecezji dyrektor Muzeum w Sosnowcu Zbigniew Studencki, przygotowując wystawę pt. "Sztuka sakralna diecezji sosnowieckiej". 3 września biskup ordynariusz Adam Śmigielski SDB otworzył długo przygotowywaną i długo oczekiwaną wystawę.

Na wystawie zgromadzono ponad 120 eksponatów z 12 parafii: obrazy, rzeźby, monstrancje, kielichy mszalne, relikwiarze, zabytkowe ampułki, ornaty, kapy, dalmatyki, a nawet zegar z emblematem Bożogrobców. Jak powiedziała Niedzieli Ewa Chmielewska, komisarz główny wystawy, ekspozycja jest próbą syntezy młodej czasowo diecezji sosnowieckiej, a obejmującej swym zasięgiem parafie erygowane jeszcze w średniowieczu, będące niejednokrotnie miejscami znaczącymi dla polskiej historii. Jest także zasygnalizowaniem kierunków przyszłych badań nad różnymi aspektami sztuki sakralnej diecezji.

Autorki wernisażu starały się zaakcentować gotyckie, renesansowe i barokowe zabytki rzemiosła i tkanin. Współczesne przedmioty liturgiczne bowiem niejednokrotnie wykorzystywane są w liturgii do dzisiaj i stosunkowo łatwo można je zobaczyć. W przypadku rzeźby i malarstwa wystawa ukazuje w miarę pełny chronologicznie przekrój - od średniowiecza po wiek XX. Niestety ze względów organizacyjnych nie wszystkie zabytki można było pokazać. "Organizując wystawę, stanęliśmy jeszcze przed jednym ważnym problemem - wyjaśnia Ewa Chmielewska - wnętrze świątyni stanowi autonomiczną, wyjątkową całość, w której każdy element ma konkretne znaczenie i swoje miejsce. Wielowiekowe świątynie to księga napisana przez ludzi, posługujących się najcenniejszymi darami Bożymi - rozumem i inwencją twórczą, użytymi w celu głoszenia czci i chwały Boga. Każdy element wyjęty z kontekstu traci na znaczeniu i nie prezentuje się tak jak na swoim miejscu w świątyni. Jest to problem, z którym zmagają się wszyscy muzealnicy.

Aranżując wystawę, staraliśmy się zachować w miarę możliwości nastrój naturalnego dla eksponowanych dzieł otoczenia" - dodała.

Krótki przegląd sztuki sakralnej naszej diecezji zaczynamy od architektury. Na wystawie prezentowane są fotografie najstarszych i najcenniejszych świątyń, by przejść do konkretnych elementów wystroju wnętrza kościołów. Twórcy sztuki religijnej zwłaszcza artyści ludowi chętnie rzeźbią postać Chrystusa Frasobliwego. Na wystawie eksponowane są dwa tego typu dzieła z parafii św. Andrzeja Ap. w Olkuszu i św. Stanisława w Czeladzi. Nie brakuje także rzeźb przedstawiających wizerunki świętych. Niewątpliwie najpiękniejszym z nich jest drewniany posążek św. Barbary z XV w., na co dzień stający w olkuskiej farze. Nieodłącznym elementem wystroju wnętrz sakralnych są epitafia i nagrobki. Niejednokrotnie są to przykłady dobrej, ale nie monumentalnej rzeźby. Najstarszym i najpiękniejszym zabytkiem nagrobnym w naszej diecezji jest oczywiście pomniczek Kasi Pileckiej w kościele św. Jana Chrzciciela w Pilicy, przypisywany jednemu z najbardziej cenionych rzeźbiarzy renesansowych - Janowi Marii Padovano. Niestety oryginał ze zrozumiałych względów pozostał w Pilicy, a na wystawie można zobaczyć fotografię. Malarstwo sztalugowe to kolejny element wystawy. Możemy zobaczyć obraz Matki Bożej Passawskiej z parafii św. Wojciecha w Jaworznie, św. Józefa z kościoła św. Joachima w Zagórzu czy św. Izydora Oracza z parafii Trójcy Świętej w Będzinie. Nie zabrakło również szat liturgicznych, głównie ornatów. Najstarszy pochodzi z parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Sławkowie i jest datowany na lata 1470-80. Nie sposób wymienić wszystkich eksponatów zgromadzonych w muzeum. Najlepiej wybrać się osobiście na wystawę i zobaczyć ją na własne oczy. Wystawa będzie czynna do 31 grudnia 2002 r.