Reklama

Poznań będzie świętować 1050-lecie powstania pierwszego biskupstwa w Polsce

2017-11-14 17:22

mip / Warszawa / KAI

Boudewijn Berends / Foter / Creative Commons Attribution 2.0 Generic (CC BY 2.0)

„Poznań. Chrystus i my” – pod takim hasłem upłynie organizowany w 2018 roku w stolicy Wielkopolski jubileusz 1050-lecia pierwszego biskupstwa w Polsce. Jubileuszowe obchody rozpoczną się w pierwszą niedzielę Adwentu, 3 grudnia 2017 r.

Jak podkreślił podczas zorganizowanej w siedzibie Konferencji Episkopatu Polski konferencji prasowej metropolita poznański abp Stanisław Gądecki, celem jubileuszu jest ukazanie natury i misji Kościoła, lepsze poznanie jego historii, ale przede wszystkim konstruktywne zaangażowanie wiernych w działalność ewangelizacyjną. Sprzyjać będzie temu szereg wydarzeń, które przez cały rok będą organizowane w pierwszej w Polsce stolicy biskupiej.

Jubileusz zainauguruje list pasterski abp. Gądeckiego do wiernych archidiecezji poznańskiej, który odczytany zostanie w I niedzielę Adwentu, 3 grudnia.

Główne obchody jubileuszowe odbędą się w Poznaniu 22-24 czerwca 2018 r. z udziałem biskupów, kapłanów i osób życia konsekrowanego, a także przedstawicieli ruchów, wspólnot i stowarzyszeń kościelnych. W Poznaniu obradować będzie także Rada Konferencji Biskupów Europy (CCEE). Biskupi z europejskich diecezji i archidiecezji przyjadą do Poznania 13 września.

Reklama

W programie obchodów jubileuszowych znalazły się liczne koncerty i wydarzenia artystyczne, a także sympozja naukowe poświęcone historii biskupstwa poznańskiego. Spotkania akademickie zorganizuje Wydział Teologiczny Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk oraz Archiwum Archidiecezjalne. Owocem całorocznych obchodów będzie publikacja czterotomowej historii archidiecezji poznańskiej, przygotowanej pod kierunkiem prof. Józefa Dobosza.

W parafiach archidiecezji obchody jubileuszowe odbędą się w Wigilię Zesłania Ducha Świętego – 19 maja. Na cały rok szkolny przygotowane zostały materiały katechetyczne dla dzieci i młodzieży. W jubileuszowym duchu przeprowadzone zostaną również rekolekcje wielkopostne oraz całoroczne nabożeństwo pierwszych niedziel miesiąca. W maju zorganizowana będzie misja ‘Talitha kum’.

Jako znak wdzięczności za przybycie do Polski biskupa misyjnego w 968 r. archidiecezja wyremontuje szkołę i kaplicę w kraju misyjnym – na Madagaskarze. Na początku października duchowni i wierni archidiecezji będą pielgrzymować do Rzymu.

Kościołem jubileuszowym będzie katedra poznańska na Ostrowie Tumskim. Szczególnym znakiem obchodów jubileuszowych będzie również wizerunek Matki Bożej w Cudy Wielmożnej z poznańskiego sanktuarium na Wzgórzu Przemysława, którego 50-lecie koronacji również przypada w 2018 r.

Prof. Tomasz Jasiński z Instytut Historii Uniwersytetu Adama Mickiewicza przypomniał, że biskupstwo poznańskie w latach 968-1000 obejmowało całe państwo polskie i było wprost zależne od Stolicy Apostolskiej. Przytoczył też fragment „Annales Bohemici”, w których odnotowano, że w 968 r., a wiec dwa lata po chrzcie Mieszka, Polska „zaczęła mieć swego biskupa”.

Biskup Jordan, ustanowiony przez papieża Jana XIII zapoczątkował historię polskiej hierarchii kościelnej, a książę Mieszko I zbudował w Poznaniu pierwszą katedrę na ziemiach polskich. Do 1798 r. do biskupstwa poznańskiego należała m.in. Warszawa. W 1821 r. podniesiono je do rangi arcybiskupstwa i metropolii.

Tagi:
Poznań biskupstwo

Początki biskupstwa wrocławskiego

2016-04-07 10:00

Lilianna Sicińska
Edycja wrocławska 15/2016, str. 6-7

Lilianna Sicińska
Relikwiarz hermowy św. Wincentego z 1723 r. autorstwa wrocławskiego złotnika Tobiasa Plackwitza, należący do skarbca parafii katedralnej we Wrocławiu

Ustanowienie organizacji Kościoła polskiego było dziełem dwóch najważniejszych autorytetów ówczesnej Europy: papieża Sylwestra II i cesarza Ottona III podczas zjazdu gnieźnieńskiego, kiedy powołano metropolię gnieźnieńską i biskupstwa krakowskie, wrocławskie i kołobrzeskie. Jednak faktycznym jej twórcą był Bolesław Chrobry. To on wyznaczył nowym diecezjom stolice, granice i uposażenie.

Wybór stolicy biskupiej

Wybór Wrocławia na stolicę biskupią nie był przypadkowy – wynikał z centralnego położenia grodu, skrzyżowania w nim najważniejszych dróg handlowych, zaplecza rolno-spożywczego, możliwości kontroli południowego pogranicza Śląska oraz bogatych złóż kamienia budowlanego i szlachetnego w okolicach Strzelina i Strzegomia. Z pewnością Wrocław przełomu X i XI w. był najludniejszym i najzamożniejszym ośrodkiem śląskim. Zaliczony przez Geografa Bawarskiego do jednego z 25 „civitates” plemienia Ślężan obejmował gród i podgrodzie z centralną wyspą, zwaną później Tumską, gdzie na 5-6 ha mogło mieszkać w razie potrzeby nawet 3000 osób. Właściwy gród znajdował się w miejscu dzisiejszego kościoła św. Marcina i był otoczony pierścieniem wałów. Obszerne podgrodzia – po lewej stronie Odry – „szlak św. Wojciecha” oraz drugie, zwane Ołbinem, zamieszkiwali możni i rzemieślnicy.

Do wyniesienia Wrocławia ponad inne śląskie grody, jak Głogów, Legnica czy Opole przyczyniła się w dużej mierze katedra biskupia – wzniesiona przez Bolesława Chrobrego ok. 1000 roku dla pierwszego biskupa wrocławskiego Jana. Z badań wykopalisk archeologicznych wynika niezbicie, że pierwotna budowla katedralna znajdowała się dokładnie na miejscu dzisiejszej „matki kościołów wrocławskich”.

Od samego początku patronem katedry, miasta biskupiego, kapituły i całej diecezji był św. Jan Chrzciciel, którego relikwie znajdują się w katedrze od 1428 r. Jej drugorzędnymi patronami byli św. Jan Apostoł i Ewangelista oraz św. Wincenty Męczennik. Umiłowany uczeń Pański św. Jan Apostoł był uważany za współpatrona miasta, co potwierdza jego symbol umieszczony w herbie miejskim. Trzeci z patronów, św. Wincenty znany był we Wrocławiu już od połowy XI wieku, kiedy to biskup Hieronim przywiózł przechowywane do dzisiaj jego relikwie z Rzymu. Był patronem kapituły, a od XIV w. jego wspomnienie obchodzono jako święto nakazane.

Zamach na pierwociny chrześcijaństwa

Po pierwszych trzech dekadach pomyślnego rozwoju państwa i chrześcijaństwa na ziemiach polskich po śmierci króla Mieszka II nastąpił gwałtowny regres: rywalizacja o tron, waśnie domowe i zamieszki w dzielnicach. Żaden z możnowładców nie miał wystarczająco dużo sił i wpływów, by objąć władzę nad całym krajem. Wraz z ożywieniem dawnych separatyzmów plemiennych lud odwracał się od religii chrześcijańskiej, powracając do pogańskich tradycji. Dziedzictwo Bolesława Chrobrego narażone było na zaprzepaszczenie. Powstanie ludowe, nazywane przez historyków reakcją pogańską, osłabiło pierwsze lata chrześcijaństwa na ziemiach polskich. Miary nieszczęść dopełnił w 1039 r. najazd czeskiego księcia Brzetysława I, który zamierzał nie tylko podporządkować sobie Śląsk, ale docierając do Gniezna spustoszył je i uprowadził z tamtejszej katedry relikwie św. Wojciecha, by na podstawie ich posiadania rozpocząć starania o metropolię w Pradze. Gall Anonim donosi, że Gniezno tak długo pozostawało w opuszczeniu, że w tamtejszym kościele św. Wojciecha „dzikie zwierzęta założyły swe legowiska”.

Wojowie Brzetysława zniszczyli także wiele śląskich miast: Wrocław, Strzegom, Opole, walki toczyły się także pod Legnicą. Kronikarz Kosmas zapisał, że Brzetysław: „wsie rzeziami, rabunkami, pożarami pustoszył, obronne miejsca zdobywał”. Zrujnowany Śląsk do 1050 r. pozostawał pod panowaniem czeskim. Dotkliwe grabieże pozbawiały wsie żywności, a miasta – dóbr kultury. Ze skarbca katedry wrocławskiej skradziono wówczas księgi liturgiczne i paramenty kościelne, a sama tak młoda jeszcze katedra Chrobrego legła w gruzach.

Można przypuszczać, że w okresie reakcji pogańskiej biskupi wrocławscy byli zmuszeni opuścić stolicę. Według przekazów prawdopodobnie biskup zdołał uciec i uchronić się w Żmigródku. Po wycofaniu się najeźdźców czeskich biskup przeniósł się do Smogorzowa k. Namysłowa, a następnie do Ryczenia k. Brzegu. Zapis taki podaje Jan Długosz na podstawie przekazów środowiska książąt brzeskich. W 1390 r. bowiem brzeski książę Ludwik I polecił przeprowadzić wszelkie prace „w poszukiwaniu biskupów” w Ryczynie – były to pierwsze naukowe badania wykopaliskowe na ziemiach polskich.

Walki książąt o tron Polski i najazd księcia Brzetysława w ciągu kilku lat zniszczyły pierwociny polskiej organizacji kościelnej i dotkliwie spustoszyły ziemie śląską. Najazdy i wewnętrzne walki możnych rodów o prymat pokazały też, że ewangelizacja ludu śląskiego była jeszcze bardzo płytka i nie zapuściła zbyt mocnych korzeni, by obronić się choćby przed pogańskimi obyczajami. Rocznik hildesheimski donosił wręcz, że „Mieszko, książę Polaków, zmarł śmiercią przedwczesną, a chrześcijaństwo, dobrze zapoczątkowane przez jego przodków, a przez niego jeszcze bardziej wzmocnione, niestety, żałośnie zginęło”.

Odnowiciele chrześcijaństwa na Śląsku

Dobytek Mieszka I i Bolesława Chrobrego miał uratować dopiero Kazimierz Odnowiciel, a podniesienia Kościoła na Śląsku podjął się ustanowiony przez niego słynny biskup Hieronim, od którego rozpoczęły się katalogi biskupów wrocławskich. Historycy są zgodni, że tak jak król w pełni zasłużył on na miano „odnowiciela” diecezji. Kim był Hieronim? Niektórzy badacze twierdzą, że rzymskim szlachcicem, inni, że Wallonem pochodzącym z okolic Kolonii, podobnie jak Aron, biskup krakowski. Hieronim, wyświęcony na biskupa w 1046 r. być może już od tego czasu podróżował po śląskich miastach, a wspomniany Ryczyn mógł być jego tymczasową siedzibą. Oficjalnie dopiero w 1051 r. objął on biskupstwo i osiadł we Wrocławiu. Niewiele o nim dziś wiadomo, ale kilka faktów źródła potwierdzają: Hieronim rządził biskupstwem w latach 1051-1062 i przede wszystkim rozpoczął odbudowę katedry. Sprowadził także do Wrocławia relikwie św. Wincentego, diakona i męczennika z Saragossy, który stał się jej współpatronem. Za czasów Hieronima katedra była w posiadaniu także innych relikwii męczenników: Kancjusza, Kancjana i Kancjanilli, w których święto 31 maja odbywały się we Wrocławiu kapituły gremialne. Biskup Hieronim prawdopodobnie uzyskiwał dziesięciny od ludności śląskiej, co pozwoliło mu na fundowanie uposażeń dla prałatów i kanoników. Biskup-Odnowiciel musiał bowiem zgromadzić wokół siebie duchownych, by odtworzyć struktury kościelne. Z rządami Hieronima wiąże się także fundację kościoła św. Marcina na Wyspie Tumskiej. Hieronim wprowadził śląski kościół w późniejszą reformę kościoła powszechnego – przeprowadzoną przez Grzegorza VII i jego legatów, po której wzmocniona organizacja kościelna przetrwała całe wieki.

Na podst. „Historii Kościoła katolickiego na Śląsku” ks. prof. Józefa Mandziuka

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kiedy obowiązuje post?

Ks. Ryszard Kamiński
Edycja płocka 9/2003

Bożena Sztajner

Moi rodzice opowiadali mi, że kiedyś w okresie Wielkiego Postu wypalano nawet garnki, żeby nie została w nich ani odrobina tłuszczu. Dziś praktyka postu w Kościele jakby złagodniała. Przykazanie kościelne mówi o czasach pokuty, ale pozostaje problem, jak rozumieć te "czasy pokuty". Czy 19 marca, w czasie Wielkiego Postu, można zawrzeć sakrament małżeństwa z weselem? Czy w piątek można iść na dyskotekę? Czy w Adwencie można się bawić? Czy post nadal obowiązuje w Kościele?

Czwarte przykazanie kościelne, które dotyczy tych spraw, brzmi: "Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach". Wydaje się, że najważniejszym wyrażeniem w tak sformułowanym przykazaniu jest słowo "pokuta". Katechizm Kościoła Katolickiego precyzuje, że chodzi tutaj o pokutę wewnętrzną, która polega na nawróceniu serca, przemianie postaw, radykalnej zmianie całego życia na lepsze. To jest podstawowa, prawdziwa wartość pokuty, jej sedno. Takiej pokuty oczekuje od chrześcijanina Pan Bóg i Kościół. Chrześcijanie są zobowiązani do jej praktykowania cały czas. Ponieważ jednak różnie z tym bywa w ciągu kolejnych dni i miesięcy, Kościół ustanowił dni i okresy pokuty, gdy koniecznie należy praktykować czyny pokutne, które wspomagają nawrócenie serca.
Jakie są te czyny pokutne? Wykładnia do omawianego przykazania podana przez Sekretarza Generalnego Episkopatu Polski wylicza: "modlitwa, uczynki pobożności i miłości, umartwienie przez wierniejsze pełnienie obowiązków, wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych i post". Czas zaś pokuty, określony przez czwarte przykazanie, to poszczególne piątki całego roku i Wielki Post. We wszystkie piątki całego roku oraz w Środę Popielcową i Wigilię Bożego Narodzenia (o ile nie przypada wtedy IV niedziela Adwentu), obowiązuje chrześcijanina powstrzymanie się od spożywania pokarmów mięsnych, gdy ukończył on 14 rok życia. Zaleca się jednak, aby także młodsze osoby wprowadzać do tej praktyki, nie czekając aż osiągną one 14 lat. Warto jeszcze dodać, że według Konstytucji Apostolskiej Paenitemini zakaz spożywania pokarmów mięsnych nie oznacza zakazu spożywania nabiału i jaj oraz przyprawiania potraw tłuszczami zwierzęcymi.
Prymas Polski (to także ważne) udzielił dyspensy od obowiązku powstrzymania się od potraw mięsnych w piątki wszystkim, którzy stołują się w zakładach zbiorowego żywienia, gdzie nie są przestrzegane przepisy postne, a także takim osobom, które nie mają możności wyboru potraw, a muszą spożywać to, co jest dostępne do spożycia. Dyspensa ta nie dotyczy jednak Wielkiego Piątku, Środy Popielcowej i Wigilii Bożego Narodzenia. Zatem w te trzy dni obowiązuje w każdych okolicznościach powstrzymanie się od spożywania potraw przyrządzonych z mięsa.
Po wyjaśnieniu wymagań IV przykazania kościelnego w odniesieniu do wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych, zwróćmy uwagę na "nakazane posty" w tym przykazaniu. Post może być jakościowy i ilościowy. Ten pierwszy dotyczy niespożywania określonych pokarmów, np. mięsa. Ilościowy zaś polega, według wyżej wspomnianej Konstytucji Apostolskiej, na spożyciu jednego posiłku dziennie do syta i dopuszcza możliwość przyjęcia "trochę pokarmu rano i wieczorem". Taki post obowiązuje wszystkich wiernych między 18 a 60 rokiem życia w Środę Popielcową i w Wielki Piątek. Należy tutaj powtórzyć wcześniej napisane słowa, że ci, którzy nie mają 18 lat, właściwie od dzieciństwa powinni być wychowywani do spełniania tej praktyki. Błędem byłoby stawianie tego wymagania dopiero od wieku pełnoletności. Racje wydają się oczywiste i nie ma potrzeby ich przywoływania w tym miejscu.
Gdy chrześcijanin podlega uzasadnionej niemożności zachowania wstrzemięźliwości w piątek, powinien podjąć inne formy pokuty (niektóre z nich zostały przytoczone wcześniej). Natomiast post ilościowy i jakościowy w dwa dni w roku: Wielki Piątek i Środę Popielcową, powinien być koniecznie zachowywany. Winien rozumieć to każdy chrześcijanin, nawet ten, który słabo praktykuje wiarę. Dyspensa Księdza Prymasa, o której wspomniałem wcześniej, nie dotyczy zachowania postu w te dwa dni roku. Ci zaś, którzy z niej korzystają, powinni pomodlić się w intencji Ojca Świętego, złożyć ofiarę do skarbonki z napisem "jałmużna postna", lub częściej spełniać uczynki miłosierdzia.
Jeszcze kilka słów o zabawach. Powstrzymywanie się od udziału w nich obowiązuje we wszystkie piątki roku i przez cały Wielki Post, łącznie z dniem św. Józefa (19 marca) - jeśli wtedy trwa jeszcze Wielki Post. Adwent nie został zaliczony do czasów pokuty, dobrze jednak byłoby w tym czasie powstrzymać się od udziału w zabawach, zachowując starą i dobrą polską tradycję - Adwent trwa bardzo krótko, a karnawał jest tak blisko. W Adwencie zaś - co staje się coraz powszechniejszą praktyką - jest wiele spotkań opłatkowych, które mają inny charakter. Warto je upowszechniać i pozostawać w radosnym, pełnym nadziei oczekiwaniu na przyjście Zbawiciela w tajemnicy Bożego Narodzenia.

Od marca 2014 r. obowiązuje nowa wersja IV przykazania kościelnego

Przeczytaj także: Nowa wersja IV przykazania kościelnego - powstrzymanie się od zabaw tylko w Wielkim Poście
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Kard. Marx: Nigdy nie wypowiadałem się na temat "błogosławienia" związków homoseksualnych

2018-02-20 12:36

ts (KAI) / Ingolstadt

Kard. Reinhard Marx, zaprzeczył, jakoby opowiedział się za "błogosławieństwem" dla par homoseksualnych. „Nigdy publicznie nie mówiłem na ten temat” - oświadczył przewodniczący episkopatu Niemiec przed rozpoczęciem wczoraj w Ingolstadt wiosennego zebrania plenarnego Konferencji Biskupów tego kraju.

Grzegorz Gałązka

Metropolita Monachium i Fryzyngi tłumaczył, że „chodziło o towarzyszenie homoseksualistom, którzy chcą pozostać chrześcijanami i którzy poszukują pociechy i wsparcia w życiu”. Do zajęcia się tym tematem została upoważniona komisja biskupów do zadań duszpasterskich.

Informując o tym, niemiecka agencja katolicka KNA przypomniała, że w wywiadzie dla niemieckiej rozgłośni Bayerische Rundfunk w lutym br. kard. Marx mówił o tym, że nowe warunki życia i nowe przekonania stanowią nowe wyzwania również dla Kościoła. Księża muszą z całą powagą podchodzić do każdego człowieka z osobna i roztoczyć nad nim opiekę duchową. „Należy więc zachęcać również do tego, aby księża i duszpasterze dawali pociechę ludziom w konkretnych sytuacjach życiowych” - powiedział wówczas kard. Marx.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem