W czwartek 15 sierpnia minęły 82 lata od przybycia pierwszego transportu 150-ciu więźniów z niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady KL Auschwitz-Birkenau do podobozu KL Auschwitz-Jawischowitz. Byli to Żydzi deportowani do KL Auschwitz z Francji. To pierwszy przypadek w niemieckim nazistowskim systemie obozowym wykorzystania więźniów do przymusowej niewolniczej pracy pod ziemią.

    Uroczystości rozpoczęły się o godzinie 10. 00. Wszyscy, którzy chcieli upamiętnić to wydarzenie, mogli oddać cześć i poświęcić chwile na zadumę. W imieniu Zarządu Województwa Małopolskiego Iwona Gibas - członek Zarządu Województwa Małopolskiego wraz z Jakubem Przewoźnikiem – kierownikiem Agendy Zamiejscowej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego w Oświęcimiu, Teresa Jankowska - wicestarosta Powiatu Oświęcimskiego, w imieniu Gminy Brzeszcze - zastępca burmistrza Łukasz Kobielusz, w imieniu Rady Miejskiej w Brzeszczach - przewodnicząca Rady Miejskiej w Brzeszczach Danuta Socha wraz z radnymi: Krzysztofem Bieleninem, Zdzisławem Noworytą i Stanisławem Pastuszką, w imieniu krakowskiego oddz. IPN - Dominik Guzik, komendant komisariatu Policji w Brzeszczach - nadkomisarz Łukasz Piątek, delegacja Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, delegacja Forum Bezpartyjnych „Brzeszczot”, delegacja Stowarzyszenia Pokolenia/ koło w Brzeszczach, pozostałe delegacje stowarzyszeń oraz mieszkańców.

    Utworzony w 1942 roku podobóz KL Auschwitz-Jawischowitz w 1944 roku osiągnął stan maksymalny tj. ponad 2500 osadzonych. Byli to więźniowie pochodzący z krajów całej ówczesnej okupowanej Europy - Polski, Francji, Holandii, Czech, Słowacji, Włoch, Belgii, Węgier, Jugosławii, Rosji, Austrii, Ukrainy, Niemiec. W 95% więźniami byli Żydzi, pozostałą część stanowiły osoby pochodzenia nieżydowskiego. Warunki pracy więźniów i życia w podobozie były bardzo ciężkie, panowała w nim wysoka śmiertelność, odbywały się też częste selekcje więźniów. Nie jest dokładnie ustalona liczba ofiar niemieckiego nazistowskiego podobozu KL Auschwitz-Jawischowitz, ale pochłonął on życie kilku tysięcy więźniów, z czego co najmniej około 2 tysięcy ludzi zginęło tylko w następstwie samych przeprowadzanych w obozie selekcji.

    15 sierpnia 2024 roku, po 82 latach - upamiętniliśmy to wydarzenie w Miejscu Pamięci pod pomnikiem ofiar podobozu KL Auschwitz-Jawischowitz symbolicznym złożeniem kwiatów. Organizatorami dzisiejszych uroczystości byli: burmistrz Brzeszcz Radosław Szot i prezes Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau - Agnieszka Molenda-Kopijasz.