Reklama

Polska

Wierność prawdzie obowiązuje wszystkich

Kard. Stanisław Dziwisz w uroczystość Bożego Ciała powiedział: „Wierność prawdzie obowiązuje wszystkich, również prawodawców. Prawdy nie ustala się przez głosowanie, dlatego nawet parlament nie jest powołany do tworzenia odrębnego porządku moralnego niż ten, który jest wpisany głęboko w serce człowieka, w jego sumienie (…). Kościół przypomina człowiekowi o jego godności i powołaniu, o wartości życia, o nadrzędności prawa Bożego nad prawem stanowionym przez prawodawcze instytucje. Kościół nigdy nie zrezygnuje z tej misji, bo inaczej sprzeniewierzyłby się swojemu Założycielowi - Jezusowi Chrystusowi. Może to czasem wywołać, i wywołuje, napięcia, a nawet otwartą krytykę i sprzeciw wobec Kościoła”. Słowa te posłużyły niektórym politykom, nieposiadającym pomysłu na rządzenie, do ostrej krytyki Kościoła m.in. w następujących stwierdzeniach: „Prezydent nie może traktować obojętnie domagania się prymatu religii nad prawem stanowionym przez instytucje demokratyczne państwa” („Trójka”, 3 czerwca 2013); „Kościół powinien przestrzegać prawa, Konstytucji i Konkordatu” („GW”, 5 czerwca 2013).

Uznać uniwersalne wartości

W związku z taką reakcją na słowa Kardynała, zwolennikom skrajnie pozytywistycznej koncepcji prawa nieuznającym właściwej hierarchii źródeł prawa, którzy w sposób przewrotny powołują się tylko na prawo stanowione, należy przypomnieć elementarne sprawy dotyczące kwestii, w których zabierają głos.

W preambule do obowiązującej Konstytucji RP znajdują się następujące słowa: „Naród polski - wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zarówno wierzący w Boga będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak i nie podzielający tej wiary, a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł, są równi w prawach i w powinnościach wobec dobra wspólnego - Polski”. Następnie ustrojodawca stwierdza: „Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela” (art. 30). Powyższe dyspozycje Konstytucji obowiązują wszystkich obywateli, zarówno wierzących w Boga, jak i niepodzielających tej wiary zwolenników pozytywistycznej koncepcji prawa, którzy podkreślają ścisły związek trzech elementów: prawa, państwa i przymusu oraz zakładają niezależność prawa i moralności. Konsekwencją takiego poglądu jest uznanie wszystkich, nawet najbardziej nieetycznych norm prawnych za obowiązujące, o ile tylko zostały ustanowione lub uznane przez legalną władzę państwową. Dla pozytywistów jedynym źródłem prawa są tylko akty normatywne (konstytucja, ustawy zwykłe, rozporządzenia…) wydane przez kompetentne organy władzy, czyli prawo stanowione przez ludzi dla ludzi.

Reklama

Sprawiedliwość przyrodzona nad stanowioną

Dla wierzących w Boga, a także dla zwolenników koncepcji prawa naturalnego takie rozumienie prawa jest niewystarczające, ponieważ ponad prawem pozytywnym, stanowionym przez kompetentne organy władzy, istnieją normy postępowania, które nie są wytworem ludzkiego stanowienia. Już Arystoteles twierdził, że „sprawiedliwość polityczna jest bądź przyrodzona, bądź stanowiona”. Sprawiedliwość przyrodzoną nazywał prawością i uważał, że jest ona nadrzędna w stosunku do sprawiedliwości stanowionej, czyli norm pochodzących od władzy. Normy te nie są ostatecznym punktem odniesienia, ale podlegają ocenie według kryterium prawości, czyli słuszności i sprawiedliwości. Podobne założenia przyjął Tomasz z Akwinu, twierdząc, że: „Dobro należy czynić i dążyć doń, a zła należy unikać. Na tym opierają się wszystkie inne prawa natury; tak mianowicie, żeby do przykazań prawa naturalnego należały te wszystkie inne nakazy czynienia i unikania, które rozum praktyczny w naturalny sposób uznaje za dobre dla człowieka”. Jeżeli prawa stanowione przez człowieka są niesprawiedliwe i sprzeczne z dobrem ludzi, to - zdaniem Tomasza - „raczej są pogwałceniem praw niż prawami”. Dlatego ustawa (prawo stanowione) powinna ponadto być:

Reklama

a) rozumna (wydana zgodnie z rozumną wolą ustawodawcy), czyli:

- godziwa (niesprzeciwiająca się prawu Bożemu, moralnie dobra z samej natury bądź okoliczności);

- sprawiedliwa (ma na uwadze dobro wszystkich, równomiernie rozkłada ciężary i korzyści);

- możliwa do wykonania zarówno fizycznie, jak i moralnie (prawo nie może żądać czynów heroicznych);

- pożyteczna (konieczna lub przydatna dla społeczności);

b) wydana dla dobra wspólnego całej społeczności (nie jakiejś jednostki czy grupy lub partii).

Niezmienność prawa naturalnego

Doktryna katolicka, wyrastająca z tomizmu, zakłada, że źródłem norm prawa naturalnego jest Bóg. Wola Boża została zapisana w naturze człowieka, w jego sumieniu. Jeden ze zwolenników takiego stanowiska - prof. Czesław Strzeszewski stwierdził: „Bez prawodawcy nie ma prawa, bez Boga nie ma prawodawcy, bez Jego «lex aeterna» (prawa wiecznego - przyp. M.S.) nie ma prawa naturalnego. Natura człowieka i jego sumienie jest tylko środkiem promulgacji prawa naturalnego, które jest odbiciem «lex aeterna»”. Również Katechizm Kościoła Katolickiego wskazuje na boskie pochodzenie prawa naturalnego, stwierdzając, że jest ono „światłem poznania złożonym w nas przez Boga: przez nie poznajemy, co należy czynić, a czego należy unikać”. Katechizm dodaje, że prawo naturalne jest niezmienne i trwałe pośród zmian historycznych i obyczajowych oraz że powinno być „konieczną podstawą do opracowania zasad moralnych oraz prawa cywilnego”.

Zwolennicy innego ujęcia koncepcji prawa naturalnego, np. Hugo Grocjusz, Thomas Hobbes, John Locke, François Quesnay, nie odwołują się do prawa objawionego, ale do właściwości natury ludzkiej, przyrodzonej godności człowieka, jego rozumu. Hobbes stwierdził: „Prawem natury jest przepis lub reguła ogólna, którą znajduje rozum i która człowiekowi zabrania czynić to, co jest niszczące dla jego życia (...), która nakazuje mu dbać o to, co w jego rozumieniu najlepiej może jego życie zachować”. Także Quesnay, pisząc o prawie naturalnym, podkreślił, że „do poznania jego oczywistości dochodzi się samym rozumem” i że „skutkiem tej oczywistości jest ono obowiązujące niezależnie od wszelkiego przymusu”. Quesnay wskazał więc na nadrzędność prawa naturalnego w stosunku do prawa pozytywnego. Współcześni zwolennicy koncepcji prawa natury podkreślają: „Dzisiejsze koncepcje prawa natury wytyczają kierunek działania. Człowiek znajduje w nich oparcie i pomoc oraz przeciwwagę dla ewentualnych tendencji do ciemiężenia narodu przez grupę rządzącą. Te stałe zasady mają swe źródło w godności człowieka czy - jak twierdzą inni - w rozumie lub istocie człowieka”.

Reklama

By chronić godność ludzką

Świadomość godności osoby ludzkiej i przysługujących jej praw niezależnie od czyjegokolwiek stanowienia nabiera w ostatnich czasach coraz większego znaczenia. Już w 1942 r. Pius XII powiedział: „Porządek prawny, jaki ustanowił Bóg, jest źródłem prawa właściwego człowiekowi i zawsze obowiązującego, które każdemu zapewnia bezpieczeństwo prawne oraz wyznacza pewien określony zakres uprawnień, chroniony od wszelkiej nieoczekiwanej napaści”.

Zawsze w czasach trudnych, gdy prawo stanowione okazywało się niewystarczające, odwoływano się do prawa naturalnego jako nadrzędnego w stosunku do norm prawa pozytywnego, o czym świadczą procesy oceniające zbrodnie reżimu hitlerowskiego czy komunistycznego. Nadrzędność prawa naturalnego nad stanowionym została ponadto potwierdzona w wielu międzynarodowych aktach normatywnych, chociażby w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 r.

Reasumując, należy stwierdzić, że prawo Boże naturalne i objawione obowiązuje każdego człowieka - bez względu na to, do jakiej partii należy czy jaki wyznaje światopogląd - nie tylko dlatego, że zostało wpisane do Konstytucji czy innego formalnego aktu normatywnego, ale właśnie dlatego, że jest się człowiekiem.

2013-06-10 12:29

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Miłosierdzie i prawo

Z okazji dobiegającego końca Nadzwyczajnego Jubileuszowego Roku Miłosierdzia w murach Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II przedstawiciele świata nauki z ośrodków w Polsce, we Włoszech oraz na Ukrainie dyskutowali nad kanoniczno-ekumenicznymi aspektami miłosierdzia

Tradycją poprzednich lat Instytut Prawa Kanonicznego KUL zorganizował międzynarodową konferencję naukową, której obrady dotyczyły miłosierdzia jako świadectwa i działania na zewnątrz poprzez różne uczynki wobec bliźniego. Jak zaznaczył ks. prof. Ambroży Skorupa, dyrektor instytutu, „prawo ma bardzo dużo do zaoferowania w dziełach miłosierdzia”. Do udziału w dyskusji pod hasłem „Misericordia et ius. Kanoniczno-ekumeniczne aspekty miłosierdzia”, organizatorzy zaprosili przedstawicieli wielu dziedzin z zakresu prawa kanonicznego, których zadaniem było wyeksponowanie miłosierdzia na różnych płaszczyznach jego realizacji. Wśród prelegentów gościł m.in. ks. prof. Krzysztof Bieliński CSsR, który wygłosił referat dotyczący aspektów miłosierdzia w Piśmie Świętym. Powołując się na posynodalną adhortację apostolską „Amoris laetitia”, przypomniał, iż „miłosierdzie nie wyklucza sprawiedliwości i prawdy”. Prelegent wyjaśnił znaczenie Kazania na Górze, które w jego opinii nie jest pocieszeniem eschatologicznym, ale jest teraźniejszym wezwaniem. Zaznaczył, że „miłosierdzie jest ukoronowaniem prawa; miłosierdzia nie sposób przemilczeć”. Przywołując przypowieść o synu marnotrawnym, biblista przybliżył fundamentalny aspekt, w którym miłosierdzie styka się z przebaczeniem. Podkreślał, że „Jezus zrealizował dzieło miłosierdzia, płacąc za nie własną krwią na krzyżu”.

CZYTAJ DALEJ

Andrzejkowy Bal Seniora

2022-11-29 17:21

[ TEMATY ]

Caritas

Zielona Góra

Parafia Ducha Świętego

Andrzejkowy Bal Seniora

ks. Rafał Witkowski

Caritas Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej zorganizował wieczorem 29 listopada 2022 r. z okazji Święta św. Andrzeja w parafii pw. Ducha Świętego w Zielonej Górze „Andrzejkowy Bal Seniora”.

Jak mówi Sylwia Grzyb, Koordynator ds. Parafialnych Zespołów Caritas, idea wspólnego świętowania wzięła się stąd, iż w diecezji prężnie funkcjonuje kilkanaście Klubów Seniora, które chcą się wspólnie spotykać i działać. W Andrzejkowej Gali udział wzięli seniorzy z Klubów Seniora z zielonogórskich parafii: Ducha Świętego, Podwyższenia Krzyża Świętego, Matki Bożej Częstochowskiej i Miłosierdzia Bożego.

CZYTAJ DALEJ

Anglia i Walia: mniej niż połowa mieszkańców to chrześcijanie

2022-11-29 16:01

[ TEMATY ]

Wielka Brytania

Karol Porwich/Niedziela

Chrześcijanie stanowią dziś mniej niż połowę mieszkańców Anglii i Walii. Wzrasta natomiast liczba wyznawców innych religii i osób bez przynależności religijnej – wynika z danych zebranych podczas spisu powszechnego w 2021 roku, które opublikował brytyjski krajowy urząd statystyczny.

Po raz pierwszy w historii liczba osób deklarujących się jako chrześcijanie spadła poniżej 50 proc. i wyniosła 46,2 proc., czyli 27,5 mln. Oznacza to spadek o 13,1 proc. w stosunku do 2011 roku, gdy za chrześcijan uznało się 59,3 proc. mieszkańców Anglii i Walii, czyli 33,3 mln.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję