Dąbrowa Górnicza to miasto w województwie śląskim, na terenie diecezji sosnowieckiej, położone na północny wschód od Katowic. Pierwsze historyczne wzmianki o nim pochodzą z XVIII wieku i są związane z odkryciem w 1785 r. w tej okolicy pokładów węgla kamiennego. Obecnie to największe powierzchniowo miasto województwa i największy ośrodek przemysłowy Zagłębia Dąbrowskiego.

„W sercu Zagłębia, wśród fabrycznych dymów, gdzie błyszczy bielą robotniczy kask” – jak śpiewają pielgrzymi w jednej z pieśni – znajduje się łaskami słynąca figura Najświętszej Maryi Panny Anielskiej – Pani Dąbrowy Górniczej i Matki Zagłębia.

Najstarsza bazylika

Dąbrowska bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej to orientowana trójnawowa budowla o układzie bazylikowym z transeptem. Wybudowana została w latach 1898 – 1912 według projektu Józefa Stefana Pomian-Pomianowskiego, a poświęcona 29 września 1912 r. przez biskupa kieleckiego Augustyna Łosińskiego. Początkowo istniał tu kościół pw. św. Aleksandra, który obecnie stanowi kaplicę okazałej świątyni. Gdy wchodzi się do środka bazyliki, uwagę przykuwa jej monumentalna forma: jest ona długa na 68 m, szeroka na 30 m i wysoka wewnątrz na 22 m, z wieżą główną o wysokości 86 m. Architektoniczny ołtarz główny to dzieło Józefa Baltazara Proszowskiego z figurą Najświętszej Maryi Panny Anielskiej (1904). Centralną kompozycję rzeźbiarską z wyobrażeniem Trójcy Świętej oraz aniołów i świętych: Józefa i Joachima, Franciszka i Klary, a także łaskami słynącej figury Maryi z Dzieciątkiem Jezus dopełniają rzeźby św. Rozalii i św. Antoniego z Padwy. Na zasuwie widać monogram Maryi oraz postaci archaniołów: Gabriela, Michała i Rafała z atrybutami. W zwieńczeniu – Chrystus Zmartwychwstały z krzyżem i para aniołów po prawej i lewej stronie.

Z inicjatywy ks. Grzegorza Augustynika, budowniczego tej okazałej świątyni i wielkiego społecznika, kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej został agregowany do Bazyliki św. Piotra w Rzymie i 19 marca 1901 r. otrzymał zaszczytny tytuł bazyliki. Jest to pierwsze w Polsce sanktuarium maryjne wyróżnione tym tytułem przez papieża Leona XIII.

Anielskie sanktuarium

Kult Królowej Anielskiej na zagłębiowskiej ziemi trwa od momentu intronizacji w 1897 r. obrazu Najświętszej Maryi Panny z Dzieciątkiem, który posłużył do wyrzeźbienia figury, umieszczonej w ołtarzu głównym, w okazałej kompozycji przedstawiającej Wniebowzięcie, Ukoronowanie i Chwałę Matki Najświętszej w otoczeniu aniołów i świętych. W 1957 r. Matka Boża Anielska została ogłoszona patronką Dąbrowy Górniczej i Matką Zagłębia. Decyzją Ojca Świętego Pawła VI łaskami słynąca figura została ukoronowana 19 maja 1968 r. przez Prymasa Tysiąclecia kard. Stefana Wyszyńskiego i ówczesnego metropolitę krakowskiego kard. Karola Wojtyłę. Wyrazem tego jest ciągle rozwijający się kult, czego dowodem są pielgrzymki, m.in. sybiraków i kombatantów (styczeń), Amazonek (8 marca), członków Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego (25 marca), harcerzy (kwiecień), mężczyzn i młodzieńców w rocznicę koronacji (trzecia niedziela maja), Honorowej Straży Najświętszego Serca Pana Jezusa (maj), dzieci komunijnych i Żywego Różańca (czerwiec), niewiast i dziewcząt (2 sierpnia), pracowników przemysłu mięsnego i wędliniarskiego (sierpień), leśników oraz pielgrzymki indywidualne.

Przed jubileuszem 50. rocznicy koronacji

W 2018 r. dąbrowskie sanktuarium przeżywać będzie 50. rocznicę koronacji łaskami słynącej figury Najświętszej Maryi Panny Anielskiej. Już dziś trwają duchowe przygotowania do tego wydarzenia, m.in. przez praktykę pierwszych sobót miesiąca, wynagradzających Niepokalanemu Sercu Maryi grzechy świata. Podczas jednego z takich modlitewnych czuwań ks. inf. Ireneusz Skubiś mówił: „Wzruszyłem się, gdy po tylu latach znalazłem się w tej pięknej świątyni Zagłębia. (...) Gdy pracowałem tutaj w czasach wakacyjnych, świątecznych, z woli ówczesnego biskupa częstochowskiego Zdzisława Golińskiego, proboszczem był ks. prał. Jan Domarańczyk. A był to czas piękny i ciekawy. Dlatego z wielką radością chciałem się dzisiaj tutaj znaleźć, żeby wspomnieć dzieje tej świątyni i parafii. Była tu koronacja cudownej figury, w której też miałem radość uczestniczyć. Niezwykłe to były czasy. Świątynia jest przepiękna, z wielkimi tradycjami, i jako kapłani zawsze mieliśmy do niej ogromny szacunek” (fragment kazania z 5 października 2013 r.). Do nawiedzenia tego szczególnego miejsca zaprasza wszystkich czcicieli Maryi kustosz sanktuarium – ks. kan. Andrzej Stasiak.

Na tegoroczny odpust Porcjunkuli biskup sosnowiecki Grzegorz Kaszak napisał: „Z różańcem w ręku, czystymi sercami i w pięknych strojach niech staną przy Matce i Jej Synu ci, którym droga jest sprawa rodziny i pomyślności naszej Ojczyzny. Niech programem na dziś naszego postępowania za Chrystusem i Jego Matką Maryją będą słowa kard. Augusta Hlonda: «Strzeżcie tężnego ducha wiary, by nim krzepić serca polskie, i odcinajcie się duchem Chrystusowym od zalewu niewiary, pielęgnując głębokie życie religijne. Uświęcajcie swe dusze, a z różańcem w ręku wypraszajcie lepsze jutro światu»”. Tymi słowami pasterz Kościoła sosnowieckiego zachęca do nawiedzenia sanktuarium.

Msze św. w sanktuarium (ul. Królowej Jadwigi 17):
W niedziele i święta – godz. 7.00, 9.00, 10.30, 12.00, 16.00 (oprócz lipca i sierpnia), 18.00, 20.00 (od maja do października włącznie).
W dni powszednie – godz. 7.00, 7.30, 18.00.

Codzienna adoracja Najświętszego Sakramentu – w godz. 8.00-18.00 (kaplica Najświętszej Maryi Panny Rożańcowej).

Nowenna do Najświętszej Maryi Panny Anielskiej – środa: Msza św. i modlitwy nowennowe – godz. 18.00.

Nowenna przed odpustem Najświętszej Maryi Panny Anielskiej – 2 sierpnia: 8 dni przed uroczystością.

Czuwania maryjne w pierwszą sobotę miesiąca (od maja do października) – początek o godz. 18.00.

Strona internetowa sanktuarium: www.nmpanielska.pl.

* * *

Spotkanie u Anielskiej Pani jest wspaniałą okazją, by za Jej wstawiennictwem podziękować Bogu za otrzymane dary oraz powierzyć Maryi swoje troski i kłopoty. Ufamy, że Maryja pomoże nam z głęboką wiarą patrzeć na wszystkie wydarzenia, które tworzą naszą codzienność. Bóg nigdy nie szczędzi swych łask tym, którzy proszą o nie za pośrednictwem Matki Jego Syna.
Bp Grzegorz Kaszak, wypowiedź o sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 2013 r.