Reklama

Kościół nad Odrą i Bałtykiem

Polscy kapucyni w Sofii (1)

Niedziela szczecińsko-kamieńska 3/2017, str. 6-7

[ TEMATY ]

duszpasterstwo

Polonia

kapucyni

Bułgaria

Sofia

Leszek Wątróbski

O. Jarosław Babik OFMCap (z lewej) i o. Zbigniew Tęcza OFMCap

O. Jarosław Babik OFMCap (z lewej) i o. Zbigniew Tęcza OFMCap

W VI wieku na terenach dzisiejszej Bułgarii zaczęły osiedlać się pasterskie plemiona słowiańskie, które zostały podbite około roku 680 przez Protobułgarów. Bułgaria została założona przez Asparucha w roku 681. Chan Borys I został ochrzczony przez duchowieństwo greckie w przeddzień Zielonych Świąt 25 maja 866 r. i otrzymał na cześć swojego ojca chrzestnego imię Michał. Powstało potężne państwo ze stolicą w Plisce, które przetrwało do 1018 r. Od 1018 r. tereny Bułgarii zostały ostatecznie podbite przez Bizancjum i pozostawały pod ich władzą do roku 1185. W latach 1186-1398 istniało drugie państwo Bułgarów, po czym jego terytorium stało się częścią tureckiego państwa osmańskiego.

Niepodległość uzyskana w 1878 r. (w pełni dopiero w 1908 r.) zapoczątkowała ścieraniem się wpływów niemieckich i rosyjskich. Na skutek wojen bałkańskich (1912-13) Bułgaria uzyskała mniej terytorium, niż oczekiwała, dlatego też przystąpiła do I wojny światowej po stronie państw centralnych. W następstwie utraciła część wcześniejszych zdobyczy. Najboleśniej odczuła utratę dostępu do Morza Egejskiego.

Reklama

W II wojnie światowej opowiedziała się (wraz m.in. z Węgrami, Rumunią i Finlandią) po stronie państw Osi. W rezultacie otrzymała niewielkie tereny we wschodniej Jugosławii oraz terytorium wokół Salonik i Trację Zachodnią (bez prefektury Evros). Zajęcie w 1944 r. Bułgarii przez Armię Czerwoną wywołało obalenie monarchii i ustanowienie republiki ludowej w 1946 r., po czym władzę objęła Bułgarska Partia Komunistyczna.

Obrządki

Bułgarię zamieszkuje ludność wyznania prawosławnego. Są też i katolicy stanowiący dziś ok. 1% mieszkańców kraju. Katolicy należą do dwóch obrządków: rzymskokatolickiego (łacińskiego) i bizantyjsko-słowiańskiego (wschodniego). Wśród pierwszych misjonarzy katolickich znaleźli się m.in. bracia kapucyni, którzy prowadzą dziś katedralną parafię pw. św. Józefa w Sofii, istniejącą od 1870 r.

– Kto był w Sofii, ten zapamiętał, że w centrum tej półtoramilionowej aglomeracji znajdują się w bliskim sąsiedztwie 4 świątynie: największa w Europie synagoga żydowska, katedra prawosławna, meczet muzułmański oraz kościół katolicki – wspomina o. Krzysztof Kurzok OFMCap.

Reklama

– O ile trzy pierwsze świątynie stanowią piękne w stylu i wystroju obiekty, o tyle kościół św. Józefa, nazwany konkatedrą, mieścił się w skromnej sali teatralnej. Po przepięknej katedrze św. Józefa, wybudowanej w 1880 r., pozostała dziura w ziemi. Została ona bowiem zburzona podczas bombardowania przez Amerykanów w 1944 r. (tak było do 2006 r., kiedy to katolicy sofijscy otrzymali swoją nową, piękną świątynię). A wszystko zaczęło się w 1875 r. w Płowdiw, kiedy proboszczem katedry był o. Tymoteusz z Biela (Włochy). To właśnie jemu ówczesny biskup diecezji sofijsko-płowdiwskiej Francesco Reinaudi zlecił zaopiekowanie się katolikami w Sofii. W tym czasie w stolicy Bułgarii rozpoczęła się budowa kolei Sofia – Istambuł (ostatnia część słynnego Orient Expressu), przy której pracowali ludzie różnych narodowości. Najwięcej było Włochów, Albańczyków, Chorwatów z Dubrownika, zajmujących się handlem i złotnictwem, obywateli Austro-Węgier i wielu Polaków.

Sofijska parafia

Robotnicy ci dosyć szybko przyjęli Bułgarię za swoją nową ojczyznę, ściągając tu swoje rodziny, a ci, którzy ich nie mieli, zakładali je na miejscu. W ten sposób przybyły do Sofii w 1875 r. o. Tymoteusz. W tymże samym roku, w maju, położył kamień węgielny pod nowy kościół parafialny. Parafia katolicka liczyła już wtedy blisko 50 osób. Pięć lat później, w 1880 r. kościół parafialny św. Józefa w Sofii został konsekrowany. Parafia rozrastała się dosyć szybko i po kilku latach liczyła ponad 1500 dusz. O. Tymoteusz oprócz kościoła i klasztoru kapucyńskiego (tak biskup, jak i wszyscy kapłani pracujący w diecezji byli kapucynami) wybudował także dwie szkoły: męską i żeńską i obie poświęcił św. Józefowi. Następnie otrzymał z urzędu miasta teren i wybudował międzynarodowy szpital poświęcony księżnej Klementynie, nazywany do dzisiaj „Klementyńska bolnica” (szpital Klementyński). I chociaż wybudowano go dla obcokrajowców, służył wszystkim mieszkańcom Sofii i okolic. O. Tymoteusz zmarł w 1894 r., ale jego poświęcenie przyniosło owoce. Tworzyły się grupy parafialne, nadając parafii św. Józefa charakter „wspólnoty wspólnot”. W latach 30. w sąsiedztwie kościoła został wybudowany 2-piętrowy dom – centrum pastoralne i salon teatralny poświęcony św. Franciszkowi z Asyżu. W tym czasie duszpasterzowało w Sofii 12 kapucynów, którzy swoją opieką ogarnęli rozrastające się miasto. Przy parafii zostało również stworzone przez ojców kapucynów Wydawnictwo „Dobrija Peczat” (Dobry Druk), które wydawało gazetę „Istina” i „Kalendarz św. Cyryla i Metodego”. Burze dziejowe dzięki polityce cara Borysa III omijały Sofię. Na podstawie umowy z Niemcami Bułgaria nie została włączona do III Rzeszy. Za to po śmierci cara w 1943 r., kiedy alianci usuwali wojska niemieckie z Grecji, rozpoczęły się bombardowania stolicy Bułgarii przez wojska amerykańskie. 30 marca 1944 r. w czasie jednego z pierwszych nalotów bomba amerykańska zburzyła kościół św. Józefa w Sofii. Katolicy sofijscy dosyć szybko jednak otrząsnęli się z tego i od razu przystąpili do zbierania środków na odbudowę katedry.

– Niestety, nikt nie przewidział, że zdarzy się coś gorszego niż bombardowanie – wspominał dalej ojciec Krzysztof. – Konto w banku, otworzone przez Towarzystwo św. Józefa, którego celem było odbudowanie zniszczonej katedry i klasztoru, miało już prawie kwotę wystarczającą do rozpoczęcia prac, kiedy we wrześniu 1944 r. czerwona rewolucja wstrząsnęła Bułgarią bardziej niż amerykańskie bomby. Władza ludowa od razu przejęła „opiekę” nad własnością innych. 5 grudnia 1944 r. sala teatralna św. Franciszka została konsekrowana na tymczasowy kościół parafialny św. Józefa, przejmując równocześnie tytuł konkatedry. Tym to sposobem świątynia sztuki stała się świątynią Pańską i pełni tę funkcję do dzisiaj. Z biegiem lat sala teatralna zmieniała swój wygląd, przypominając swoim wnętrzem coraz bardziej świątynię ducha, a nie sztuki. Ze zbombardowanej katedry pozostały w stanie nienaruszonym dwie figury: Matki Bożej Lurdzkiej i św. Józefa. Nowe państwo ludowe, gdy już przejęło „opiekę” nad wszystkimi środkami materialnymi, postanowiło zatroszczyć się i o stan duchowy swoich obywateli, oczyszczając dusze z wszelkich idei innych niż leninowsko-stalinowska wizja świata. W latach 1952-54 urządzono pokazowe procesy sądowe, które oskarżały duchowieństwo katolickie o współpracę z imperializmem i szpiegowanie na rzecz Watykanu. Wielu duchownych poniosło śmierć męczeńską za wiarę, a z nimi ich wierni. Chociaż nigdy nie zamknięto kościoła św. Józefa, to świecił on pustkami, niewielu było bowiem wiernych, którzy znaleźli odwagę, aby pomodlić się w świątyni. W czasach demokracji ludowej zlikwidowano wszelką działalność intelektualną i kulturalną Kościoła. Jedynie o. Franc Nonov w świeckim ubraniu przemierzał stolicę Bułgarii, odszukując wiernych w ich domach. Od świtu do nocy katechizował i udzielał sakramentów. Ponieważ oni nie mogli przyjść do kościoła, Kościół przyszedł do nich. Dzięki jego pracy, mimo planowego ateizowania ludzi, udało się w wielu sercach zachować wiarę. Dlatego w 1989 r., kiedy system totalitarny upadł, wielu wiernych szybko znalazło drogę do parafialnej świątyni – dziś wspaniałej konkatedry. W 1992 r. na autostradzie z Płowdiw do Sofii zginęło w wypadku samochodowym 4 kapucynów, czyli 50% stanu duchowieństwa diecezji. Dlatego też rok później z pomocą przyjechali do Sofii kapucyni z Polski, z Krakowskiej Prowincji Braci Mniejszych Kapucynów.

Wątek polski

W historii parafii sofijskiej był również wątek polski. Świadczą o nim liczne groby polskie znajdujące się na katolickim stołecznym cmentarzu. I do dzisiaj mieszkają w Sofii Polacy. Są wśród nich muzycy, malarze i znani artyści. Wielu Polaków zatrzymało się tu w czasie II wojny światowej, kiedy uciekało z kraju zajętego przez hitlerowców. Potem były lata domeny komunistycznej. Obcokrajowcy, a wśród nich Polacy, mieli wówczas zdecydowanie więcej swobody niż Bułgarzy i mogli uczestniczyć w życiu parafialnym. W zupełnie innej sytuacji byli sami Bułgarzy, którym zabraniano wręcz chodzić do kościoła, prześladując ich i strasząc w pracy, że mogą zostać z niej wyrzuceni. Tak było w okresie powojennym, aż do 1990 r.

Wiele też Polek, przybywając do Bułgarii w czasach komunistycznych, lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XX wieku, zdążyło się w Bułgarii nawrócić i ponownie odnaleźć Boga.

– Wielu naszych braci było wówczas wzywanych przez milicję na przesłuchania. Dwóch z nich zabito, kilku internowano. Były to czasy naprawdę trudne dla Kościoła. Nie łatwo mieli też wierni gromadzący się wokoło parafii – wspomina o. Zbigniew Tęcza OFMCap, proboszcz parafii św. Józefa z Sofii.

– Tak było do 2002 r. – tzn. do czasu przyjazdu do Bułgarii papieża Jana Pawła II. Po dawnej protokatedrze nie zostało najmniejszego śladu. Teren całkowicie uprzątnięto i wyczyszczono. Wierni i kapłani szybko wykorzystali pozwolenie na budowę nowej świątyni. Włącza się do tego również i Polonia. Do jej poświęcenia doszło w 2006 r. Dziś na terenie parafii obok naszej świątyni odkopywane są pozostałości zachodniej bramy starożytnego grodu Serdika. Rozmawiałem z ludźmi tam pracującymi, którzy powiedzieli, że dużo wcześniej, jeszcze przed prokatedrą zbombardowaną w czasie II wojny światowej, był tam inny kościół katolicki, wzniesiony w XVII wieku.

Trudne początki

Polscy ojcowie kapucyni przyjechali do Sofii, bo w okresie komunistycznym obowiązywał tu zakaz wstępowania do zakonu dla Bułgarów. Brakowało więc kandydatów do stanu duchownego, a co za tym idzie i miejscowych duchownych. Ci zaś, którzy studiowali na Zachodzie, nie mogli powrócić do kraju. Wielu więc wykształconych Bułgarów zostawało na Zachodzie.

Sytuacja zmieniła się dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Tutejszy biskup poprosił naszego prowincjała (z prowincji krakowskiej), aby wysłać tu kilku naszych ojców i braci i aby kontynuować dawną tradycję kapucyńską na ziemiach bułgarskich. Od tego też czasu nasi bracia zaczęli duszpasterzować w Sofii. To był rok 1993.

2017-01-12 10:01

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Bp Ciereszko: potrzebna jest opieka św. Józefa nad Kościołem

2020-12-04 08:33

[ TEMATY ]

bp Henryk Ciereszko

twitter.com/OpiekunKalisz

- Jakże potrzebna jest opieka św. Józefa nad Kościołem dzisiaj, nad naszymi rodzinami, nad każdym z nas w ludzkich troskach i zmaganiach, niepokojach i częstym zagubieniu- mówił bp Henryk Ciereszko, który 3 grudnia przewodniczył w Narodowym Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu comiesięcznym modlitwom w intencji rodzin i obrony życia poczętego.

Temat grudniowego spotkania brzmiał: „Musicie być mocni miłością”. Nabożeństwo połączono ze wspomnieniem 150. rocznicy ogłoszenia św. Józefa Patronem i Opiekunem Kościoła Świętego na mocy dekretu „Quemadmodum Deus” papieża Piusa IX z 8 grudnia 1870 r.

W homilii bp Henryk Ciereszko podkreślał, że w programie duszpasterskim Kościoła w Polsce na nowy rok liturgiczny, który rozpoczął się Adwentem, wierni zaproszeni są do bardziej owocnego przeżywania Eucharystii, czyli celebrowania Mszy św. we wspólnocie parafialnej.

– Jakże przedziwne Boże zrządzenie, bo tak chcemy to odczytywać, że akurat w tym roku nie możemy w licznych zgromadzeniach, w doświadczeniu braterskiej wspólnoty uczestniczyć we Mszach św. w naszych kościołach. Pytamy, co Bóg chce przez to pokazać? Może chce byśmy bardziej cenili Eucharystię, może bardziej za nią zatęsknili, dostrzegli jak cennym i ważnym jest darem dla nas, a uczestnictwo w niej ma wpływać na nasze życie, przemieniać, umacniać w dobrym, że jest jednocześnie wezwaniem do świadectwa wiary w codzienności zwłaszcza wobec tych, którzy mieniąc się katolikami o Eucharystii zapominają – stwierdził celebrans.

Wskazywał, że spełnianie woli Bożej to przestrzeganie przykazań, rzetelne wypełnianie swoich obowiązków wypływających z życiowych czy zawodowych zadań, stawanie w obronie wartości i dawanie świadectwa o swej wierze.

– Jak bardzo potrzeba osadzenia swej wiary na skale Słowa Bożego, przykazań, modlitwy, Eucharystii i sakramentów świętych, aby gmach mego katolicyzmu, może na zewnątrz okazały i z piękną fasadą, a tylko zbudowany na piasku mojego płytkiego rozumienia wiary, zaśmiecanej nowoczesnymi poglądami, miałkim pokarmem z telewizyjnych seriali czy przewrotnych internetowych hejtów, nie runął przy pierwszej przeciwności, trudności czy życiowym niepowodzeniu – zaznaczył kaznodzieja.

Przekonywał, że św. Józef obok Maryi jest patronem Adwentu. – Św. Józef to jak najbardziej postać adwentowa, to także wzór dla ojców, gdy uczestniczą w tajemnicy i świętości rodzącego się życia, daru Boga – mówił biskup pomocniczy archidiecezji białostockiej.

Podkreślał, że św. Józef jest potężnym patronem rodzin. – Jakże potrzeba wołania tu w Sanktuarium św. Józefa i Świętej Rodziny o świętość naszych rodzin, które budowane na miłości małżonków będą ogniskami życia, miłości, wiary, szkołą życia chrześcijańskiego – powiedział hierarcha.

Przypomniał, że 8 grudnia 1870 r. papież Pius IX ustanowił św. Józefa Patronem i Opiekunem całego Kościoła. – Jakże czytelny staje się dziś ten powód ogłoszenia św. Józefa Patronem i Opiekunem Kościoła. Jakże potrzeba wstawiennictwa św. Józefa u Boga za tymi, którzy szukają swego szczęścia poza Bogiem i Kościołem, nawet mając odwagę opuszczania Kościoła – stwierdził duchowny.

Zachęcał wiernych, aby w czasie Adwentu zwracali się w swoich modlitwach do św. Józefa. – Prośmy św. Józefa o to, by wypraszał cud przemiany nas samych, a przez nas i tym, za których prosimy, za dzieci, młodzież, by także przez nasze świadectwo autentycznego życia otwierali się na tę miłość od Boga, otwierali się na Chrystusa, bo w Nim tylko można odnaleźć prawdziwe szczęście – mówił bp Ciereszko.

Pod koniec Mszy św. biskupi, kapłani i wierni zebrani w kaliskiej bazylice zawierzyli św. Józefowi rodziny i dzieci nienarodzone.

W swoim przemówieniu biskup pomocniczy diecezji kaliskiej Łukasz Buzun podkreślał, że patronami Adwentu są prorok Izajasz, św. Jan Chrzciciel, a przede wszystkim Maryja i św. Józef.

Wskazał, że 8 grudnia przypada 150. rocznica ogłoszenia św. Józefa patronem Kościoła Powszechnego i zaprosił do uczestnictwa online w Ogólnopolskim Sympozjum Józefologicznym, które tego dnia odbędzie się w Narodowym Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu.

O. Tadeusz Rydzyk zaprosił na spotkanie z okazji 29. rocznicy powstania Radia Maryja, które odbędzie się 5 grudnia także w formie online.

Wcześniej konferencję o pilnej potrzebie niesienia bezinteresownej pomocy osobom samotnym i cierpiącym wygłosili ks. kan. Włodzimierz Guzik oraz wolontariusze Fundacji „Mocni Miłością”. Fundację działającą w Kaliszu stworzyły osoby w różnym wieku i z różnych środowisk. Połączyło ich pragnienie niesienia pomocy, zwłaszcza osobom samotnym i cierpiącym. Źródłem tego pragnienia jest żywa wiara w miłość Boga do każdego człowieka i wynikający z niej entuzjazm. Starają się służyć tak, jak uczyli św. Matka Teresa z Kalkuty i św. Jan Paweł II. Rozmowę z gośćmi prowadził ks. prał. Leszek Szkopek, proboszcz parafii NMP Wniebowziętej w Ostrzeszowie.

Mszy św. przewodniczył bp Henryk Ciereszko, biskup pomocniczy archidiecezji białostockiej. Wraz z nim modlili się: biskup pomocniczy Łukasz Buzun, bp senior Stanisław Napierała, kapłani oraz przedstawiciele pielgrzymów.

Spotkanie transmitowane było przez Telewizję Trwam i Radio Maryja.

CZYTAJ DALEJ

Stolica Apostolska zaniepokojona antychrześcijańską agresją w Europie

2020-12-04 17:46

[ TEMATY ]

agresja

terroryzm

Stolica Apostolska

antychrześcijański

Vatican News

Abp Paul Gallagher, szef papieskiej dyplomacji

Abp Paul Gallagher, szef papieskiej dyplomacji

Stolica Apostolska jest poważnie zaniepokojona rosnącą liczbą ataków terrorystycznych, zbrodni popełnianych z nienawiści oraz innym przejawów nietolerancji względem osób, miejsc kultu, cmentarzy i ośrodków religijnych.

Dał temu wyraz szef papieskiej dyplomacji, przemawiając na forum 27. posiedzenia rady ministerialnej Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Trzeba zachować czujność, bo chrześcijanie nadal cierpią z powodu uprzedzeń, nietolerancji, dyskryminacji i przemocy – dodał abp Paul Gallagher.

Zauważył on, że szczególnie okrutne są akty przemocy wymierzone w ludzi, którzy zgromadzili się na modlitwie. W ten sposób miejsca kultu, będące „rajem pokoju”, stają się miejscem egzekucji, gdzie bezbronne dzieci, kobiety i mężczyźni zostają pozbawieni życia tylko dlatego, że praktykują swoją wiarę. Watykański dyplomata zakwestionował zarazem prawdziwość wiary tych, którzy dopuszczają się takich zbrodni w imię Boga. Nie jest to religia, lecz radykalizm, z którym należy walczyć wszystkimi uprawnionymi środkami – dodał brytyjski arcybiskup.

Podkreślił on także, że poszanowanie powszechnych praw człowieka ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa w danym państwie. Dlatego trzeba respektować wolność religijną, a także dbać o bezpieczeństwo miejsc kultu, co jest bezpośrednią konsekwencją tej wolności. Abp Gallagher zauważył, że poważne konsekwencje dla wolności religijnej miały też niektóre obostrzenia sanitarne. Rządzący powinni być tego świadomi, tym bardziej, że wspólnoty religijne i wierzący odgrywają ważną rolę w walce z pandemią.

CZYTAJ DALEJ
Przejdź teraz
REKLAMA: Artykuł wyświetli się za 15 sekund

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję