Tt 2, 1-8. 11-14 <- KLIKNIJ

List do Tytusa, zostawionego na Krecie, „by uporządkował sprawy do końca i ustanowił prezbiterów w każdym mieście”, daje dziś katalog pouczeń stanowych. Starsi mężczyźni mają być „trzeźwi, poważni, roztropni, zdrowi w wierze, miłości i cierpliwości”. Starsze kobiety „w zachowaniu godne, nie przewrotne w mowie, nie niewolnice nadmiernego picia wina, nauczycielki dobrego”. Młode kobiety, młodzieńcy, wreszcie sam Tytus: „we wszystkim dawaj wzór dobrych uczynków własnym postępowaniem”. Etyka Pastoralnych bywa oskarżana o mieszczańskość. W istocie jest strategią misyjną. Każdy stan ma żyć tak, „aby nie bluźniono słowu Bożemu” i „aby przeciwnik ustąpił ze wstydem, nie mogąc nic złego o nas powiedzieć”. Życie wspólnoty jest jej pierwszą apologią. Nagle, jak okno otwarte w ścianie praktycznych pouczeń, następuje zdanie, które liturgia śpiewa w noc Bożego Narodzenia: „ukazała się bowiem łaska Boga, która niesie zbawienie wszystkim ludziom”. Epephanē hē charis, objawiła się Łaska. Epifania jest tu imieniem wydarzenia Chrystusa. Łaska okazuje się pedagogiem: „poucza nas, abyśmy wyrzekłszy się bezbożności i żądz światowych, rozumnie i sprawiedliwie, i pobożnie żyli na tym świecie”. Trzy przysłówki. Sōphronōs, dikaiōs, eusebōs. Rozumnie wobec siebie, sprawiedliwie wobec bliźnich, pobożnie wobec Boga. Cała etyka mieści się w trzech słowach, a wszystkie trzy są owocem łaski. Życie chrześcijańskie rozpięte jest między dwiema epifaniami. Łaska już się ukazała, a my „oczekujemy błogosławionej nadziei i objawienia się chwały wielkiego Boga i Zbawiciela naszego, Jezusa Chrystusa”. Beata spes, błogosławiona nadzieja. Liturgia wzięła te słowa do embolizmu po Modlitwie Pańskiej. Dzisiejszy patron, Leon Wielki, jest doktorem tej właśnie epifanii łaski. Jego Tomus do Flawiana dał Chalcedonowi język wyznania dwóch natur w jednej Osobie, a jego kazania wciąż powtarzają wezwanie, które mogłoby być streszczeniem dzisiejszego czytania: „poznaj, chrześcijaninie, godność twoją”. Agnosce, o christiane, dignitatem tuam. Łaska się ukazała, żyj jak obdarowany.

Łk 17, 7-10<- KLIKNIJ

„Kto z was, mając sługę, który orze lub pasie, powie mu, gdy on wróci z pola: Pójdź zaraz i siądź do stołu?” Przypowieść jest wzięta z twardych realiów służby. Sługa po całym dniu w polu przygotowuje jeszcze wieczerzę panu, przepasuje się i usługuje, a je sam dopiero potem. Nikt też nie dziękuje mu za wykonanie tego, co należało wykonać. Jezus nie sankcjonuje tu stosunków społecznych, bierze je tylko jako materiał porównania dla jednej pointy: „tak i wy, gdy uczynicie wszystko, co wam polecono, mówcie: Słudzy nieużyteczni jesteśmy; wykonaliśmy to, co powinniśmy wykonać”. Servi inutiles sumus, słudzy nieużyteczni, niezasługujący na szczególne względy. Zdanie to jest lekarstwem na chorobę, która toczy religijność od zawsze, na roszczenie. Kto służy Bogu z myślą o wypracowanej należności, ten zamienił przymierze w umowę o dzieło i będzie Bogu wystawiał faktury. Duchowość faktur kończy się zawsze pretensją. Przypowieść nie odbiera służbie wartości, odbiera jej tylko tytuł roszczeniowy. Łaska pozostaje łaską także po naszej najlepszej robocie (zob. glossę na 19 X, gdy Bóg wieńczy nasze zasługi, wieńczy własne dary). Najpiękniejsze jest to, czego przypowieść nie mówi, a co Łukasz zapisał gdzie indziej, że Pan, wbrew wszelkim obyczajom, przepasze się i będzie usługiwał sługom, których zastanie czuwających (Łk 12,37; zob. glossę na 20 X). Obie perykopy trzeba czytać razem. Nasza strona rachunku brzmi „słudzy nieużyteczni”, Jego strona brzmi „przyjaciółmi was nazwałem”. Pokora jest prawdą, która zostawia całą hojność po stronie Boga. Sługa, który niczego nie żąda, otrzyma wszystko. Otrzyma jednak jako dar, i o to właśnie chodzi.