Tt 3, 1-7<- KLIKNIJ

„Przypominaj im, że powinni podporządkować się zwierzchnim władzom, słuchać ich i okazywać gotowość do wszelkiego dobrego czynu”. Kreta, dla której pisze Paweł, była prowincją niespokojną. Wspólnota otrzymuje instrukcję lojalności obywatelskiej połączonej z łagodnością powszechną: „nikogo nie lżyć, unikać sporów, odznaczać się uprzejmością, okazywać każdemu człowiekowi wszelką łagodność”. Pas epieikeia pros pantas anthrōpous. Owa epieikeia, słuszność łagodząca, którą grecka etyka znała jako korektę twardego prawa, a którą kanonistyka przechowa w aequitas (zob. glossę na 16 IX), tu jest po prostu stylem bycia chrześcijan wobec wszystkich. Uzasadnienie łagodności jest autobiograficzne i pokorne: „niegdyś bowiem i my byliśmy nierozumni, oporni, błądzący, służyliśmy różnym żądzom i rozkoszom, żyjąc w złości i zawiści, godni obrzydzenia, pełni nienawiści jedni ku drugim”. Pamięć własnej przeszłości jest szkołą cierpliwości wobec cudzej teraźniejszości. Kto pamięta, skąd go wyciągnięto, nie ciska kamieniami w tonących. Znów, jak wczoraj, otwiera się okno epifanii: „gdy zaś ukazała się dobroć i miłość Zbawiciela naszego, Boga, do ludzi, nie ze względu na sprawiedliwe uczynki, jakie spełniliśmy, lecz z miłosierdzia swego zbawił nas przez obmycie odradzające i odnawiające w Duchu Świętym”. Chrēstotēs kai philanthrōpia, dobroć i miłość do człowieka. Philanthropia Boga jest źródłem wszelkiej filantropii ludzi. Loutron palingenesias, kąpiel odrodzenia. Chrzest zostaje nazwany słowem, którym stoicy określali odnowę świata po pożodze. Dzisiejszy patron jest tej perykopy żywą ilustracją, i to w obu jej częściach. Marcin, żołnierz rzymski, który u bram Amiens przeciął płaszcz, by okryć nagiego żebraka, w nocy zobaczył Chrystusa odzianego połową jego płaszcza. Philanthropia Boga i człowieka spotkały się w jednym geście. Jako biskup Tours został zapamiętany z łagodności, która protestowała przeciw pierwszemu w dziejach wyrokowi śmierci na heretyków. Przeciw straceniu Pryscyliana (385) oponował, zrywając komunię z biskupami, którzy sprawę oddali cesarskiemu mieczowi. Epieikeia miała w Galii swojego rycerza w kapturze mnicha.

Łk 17, 11-19<- KLIKNIJ

„Zmierzając do Jeruzalem, przechodził przez pogranicze Samarii i Galilei”. Na pograniczu, ziemi niczyjej, spotyka Go dziesięciu trędowatych. Trąd zrównał Żydów i Samarytanina we wspólnym wykluczeniu, choroba zna ekumenizm nędzy. Stoją z daleka, jak nakazywało Prawo, i wołają: „Jezusie, Mistrzu, ulituj się nad nami!” Odpowiedź jest poleceniem bez uzdrowienia: „idźcie, pokażcie się kapłanom”. Prawo powierzało kapłanom stwierdzenie oczyszczenia (Kpł 14). Jezus wysyła ich po zaświadczenie, zanim mają co zaświadczać. „A gdy szli, zostali oczyszczeni”. Uzdrowienie przychodzi w drodze posłuszeństwa. Wiara tej dziesiątki jest realna, poszli chorzy, licząc na słowo. „Wtedy jeden z nich, widząc, że jest uzdrowiony, wrócił, chwaląc Boga donośnym głosem, padł na twarz u Jego nóg i dziękował Mu. A był to Samarytanin”. Łukasz zawiesza głos na tym zdaniu. Wrócił obcy. Dziewięciu poszło po zaświadczenia, i mieli do tego prawo, wykonywali polecenie. Jeden zrozumiał, że Źródło oczyszczenia stoi za nim, i wrócił do Źródła. Pytanie Jezusa jest jednym z najsmutniejszych w Ewangelii: „czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie jest dziewięciu? Czy się nie znalazł nikt, kto by wrócił i oddał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec?” Dziewięćdziesiąt procent łask pozostaje bez podziękowania. Statystyka tej perykopy nie zestarzała się ani o punkt. A przecież to wdzięczność domyka cud: „wstań, idź, twoja wiara cię uzdrowiła”, dosłownie sesōken se, zbawiła cię. Dziesięciu zostało oczyszczonych, jeden został zbawiony. Różnicę zrobił powrót. Eucharistōn, dziękując. Od tego imiesłowu Kościół wziął nazwę swojej centralnej czynności. Eucharystia jest instytucją powrotu Samarytanina, cotygodniowym zawracaniem z drogi po własnych sprawach, by paść na twarz przed Tym, od którego wyszło oczyszczenie. Kto nie wraca dziękować, temu nic nie można zarzucić poza jednym. Minął się ze zbawieniem o dziewięć dziesiątych.