2 J 4-9<- KLIKNIJ

Drugi List Jana, list do „Wybranej Pani i jej dzieci”, czyli do Kościoła lokalnego i wiernych, mieści na jednej karcie całą Janową teologię w miniaturze. „Ucieszyłem się bardzo, że znalazłem wśród twych dzieci takie, które postępują według prawdy”. Chodzenie w prawdzie, peripatein en alētheia. Prawda jest u Jana drogą, nie tylko tezą. Zaraz potem pada przykazanie, „nie nowe, ale to, które mieliśmy od początku: abyśmy się wzajemnie miłowali. Miłość zaś polega na tym, abyśmy postępowali według Jego przykazań”. To koło Janowe. Prawda prowadzi do miłości, miłość do przykazań, przykazania do prawdy. Kto rozetnie to koło w którymkolwiek miejscu, wypada z całości. Powód listu jest alarmowy: „wielu bowiem pojawiło się na świecie zwodzicieli, którzy nie uznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele ludzkim”. En sarki, w ciele. Doketyzm, pierwsza wielka pokusa chrystologiczna, uznawał ciało Chrystusa za pozór, bo materia zdawała się niegodna Boga. Jan nazywa rzecz po imieniu: „taki jest zwodzicielem i antychrystem”. Wcielenie jest osią wiary. Kto je rozpuszcza w pozorze, temu rozpuszcza się wszystko, Eucharystia, krzyż, zmartwychwstanie, godność ciała. „Każdy, kto wybiega zbytnio naprzód, a nie trwa w nauce Chrystusa, ten nie ma Boga”. Proagōn, wybiegający naprzód, „postępowiec” w sensie dosłownym. Zwodziciele Janowi uważali się zapewne za awangardę, która przerosła prostą naukę. Kryterium Jana jest menein, trwać: „kto trwa w nauce Chrystusa, ten ma i Ojca, i Syna”. Rozwój doktryny jest możliwy i konieczny, ale tylko jako wzrost z tego samego ziarna. Wincenty z Lerynu ujmie to później formułą o postępie w tym samym sensie i tym samym rozumieniu (in eodem sensu eademque sententia). Pierwsi męczennicy Polski, eremici z Międzyrzecza zabici w 1003 roku, bracia Benedykt i Jan z Italii oraz Polacy Izaak, Mateusz i posługujący im Krystyn, trwali najprościej, jak można, życiem pustelniczym na krańcu chrześcijaństwa, aż po krew. Ich klasztorna cisza i nagła śmierć z rąk rabusiów wydają się historycznie przypadkowe. Kościół czyta je jako menein doprowadzone do końca.

Łk 17, 26-37<- KLIKNIJ

„Jak działo się za dni Noego, tak będzie również za dni Syna Człowieczego: jedli i pili, żenili się i za mąż wychodziły aż do dnia, kiedy Noe wszedł do arki; a przyszedł potop i wygubił wszystkich”. Zwraca uwagę, czego Jezus nie wymienia, zbrodni, orgii, bluźnierstw. Wymienia czynności najzwyklejsze. Jedzenie, picie, małżeństwa, kupno, sprzedaż, sadzenie, budowanie. Katastrofa pokoleń Noego i Lota nie polegała na wyjątkowej rozpuście, lecz na całkowitym pochłonięciu przez doczesność. Zwyczajność bez czujności okazała się śmiertelna. Dzień Syna Człowieczego zastanie świat przy codziennych zajęciach, i to jest właśnie ostrzeżenie. Nie będzie uwertury. „Kto będzie na dachu, a jego rzeczy w mieszkaniu, niech nie schodzi, by je zabrać”. W godzinie rozstrzygnięcia rzeczy stają się balastem. „Przypomnijcie sobie żonę Lota”, najkrótsze memento Ewangelii. Obejrzenie się za tym, co zostawione, zamienia w słup soli. „Kto będzie się starał zachować swoje życie, straci je; a kto je straci, zachowa je”. Paradoks, który przewija się przez wszystkie Ewangelie, tu stoi w kontekście ostatniej nocy świata. „Tej nocy dwóch będzie na jednym posłaniu: jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony. Dwie będą razem mleć na żarnach: jedna będzie wzięta, a druga zostawiona”. Rozdzielenie przetnie najbliższe wspólnoty snu i pracy. Sąd jest indywidualny do końca, żadna bliskość nie zbawia zastępczo (zob. glossę na 27 IX o odpowiedzialności osobistej). Na pytanie uczniów „gdzie, Panie?” pada odpowiedź-przysłowie: „gdzie jest padlina, tam zgromadzą się i sępy”. Zdanie jest ciemne. Najprościej znaczy ono, że nie trzeba pytać o adres, bo rozstrzygnięcie będzie tak widoczne, jak krążenie sępów nad stepem. Wraca ta sama lekcja, co wczoraj, gotowość serca zamiast kalkulacji miejsca i czasu. Arka Noego budowała się przez lata na oczach jedzących i pijących. Wejść zdążyli ci, którzy budowali, zanim spadły pierwsze krople.