Ap 3, 1-6. 14-22<- KLIKNIJ
Z siedmiu listów Apokalipsy liturgia wybiera dziś dwa ostatnie adresy, Sardes i Laodyceę. Żaden inny fragment Pisma nie mówi ostrzej do wspólnot urządzonych. Sardes ma opinię i ma diagnozę: „masz imię, które mówi, że żyjesz, a jesteś umarły”. Onoma echeis hoti zēs, masz markę żywotności. Renoma przeżyła rzeczywistość. Miasto Sardes dwukrotnie w historii padło przez zaskoczenie, bo załoga ufała niedostępności cytadeli. List gra tą pamięcią: „stań się czujnym i umocnij resztę, która miała umrzeć... jeśli więc czuwać nie będziesz, przyjdę jak złodziej”. Nawet w martwej statystycznie wspólnocie jest „reszta”: „masz w Sardes kilka osób, co swoich szat nie splamiły”. Bóg liczy imiennie tam, gdzie opinia liczy hurtowo. Laodycea, bogate miasto bankowości, tkactwa i medycyny okulistycznej, otrzymuje list bez jednej pochwały: „znam twoje czyny, że ani zimny, ani gorący nie jesteś... a tak, skoro jesteś letni, chcę cię wyrzucić z mych ust”. Chliaros, letni. Sąsiednie Hierapolis miało gorące źródła lecznicze, Kolosy zimną wodę pitną, Laodycea zaś wodę dowożoną, letnią i mdłą. Metafora była dla adresatów geograficznie dotkliwa. Autoportret miasta: „jestem bogaty i wzbogaciłem się, i niczego mi nie potrzeba”, zostaje odwrócony punkt po punkcie: „nie wiesz, że to ty jesteś nieszczęsny i godzien litości, i biedny, i ślepy, i nagi”. Trzy branże Laodycei dostają swoje rachunki. Kup u Mnie złota w ogniu oczyszczonego, białe szaty i balsam do namaszczenia oczu. Potem, w liście najsurowszym, staje zdanie najczulsze całej księgi: „oto stoję u drzwi i kołaczę: jeśli ktoś posłyszy mój głos i drzwi otworzy, wejdę do niego i będę z nim wieczerzał, a on ze Mną”. Pan wyrzucony przed drzwi własnego Kościoła nie odchodzi. Stoi i puka. Klamka jest po stronie letnich. Wieczerza czeka na jeden gest zawiasu. Dzisiejsza patronka, Elżbieta Węgierska, księżna, która po śmierci męża oddała wszystko ubogim i umarła w szpitalu własnej fundacji, mając dwadzieścia cztery lata, jest żywą odpowiedzią na list do Laodycei. To bogata, która kupiła złoto w ogniu oczyszczone. Jej róże z legendy pachną dokładnie tym, czego letnim brakuje, żarem.
Łk 19, 1-10<- KLIKNIJ
Jerycho to ostatnia stacja przed Jerozolimą i najsłynniejsze drzewo Ewangelii. „Był tam pewien człowiek, imieniem Zacheusz, zwierzchnik celników i bardzo bogaty”. Architelōnēs, szef komory celnej, dzierżawca ceł regionu. To człowiek systemu, który w oczach współobywateli streszczał kolaborację i zdzierstwo. „Chciał on koniecznie zobaczyć Jezusa, kto to jest, ale nie mógł z powodu tłumu, gdyż był niskiego wzrostu”. Tłum znów staje się przeszkodą (zob. glossę na 16 XI). Mały człowiek rozwiązuje problem z determinacją księgowego. Wybiega naprzód, wspina się na sykomorę. Bogacz na drzewie. Śmieszność tej pozycji jest ceną, którą ciekawość płaci bez targu. Zacheusz jeszcze nie wie, że ciekawość jest przedsionkiem łaski. „Gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę i rzekł do niego: Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu”. Wszystko w tym zdaniu jest nadmiarem. Imię, którego nikt Jezusowi nie podał. „Muszę”, dei, konieczność zbawczego planu (zob. glossę na 12 XI) zatrzymująca się w domu grzesznika. „Dziś”, ulubione słowo Łukasza. Zacheusz „zszedł z pośpiechem i przyjął Go rozradowany”. Szemranie wszystkich, „do grzesznika poszedł w gościnę”, jest refrenem, który znamy (zob. glossę na 5 XI). Nawrócenie Zacheusza ma formę deklaracji majątkowej: „panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogoś w czymś skrzywdziłem, zwracam poczwórnie”. Poczwórny zwrot to górna stawka restytucji, jaką prawo znało dla kradzieży kwalifikowanej (por. Wj 21,37; rzymskie quadruplum dla niektórych deliktów). Zacheusz wymierza sobie sam najsurowszą taryfę, a połowa majątku dla ubogich idzie ponad wszelką taryfę. Nawrócenie bez restytucji byłoby wzruszeniem. Restytucja jest jego księgowym dowodem. Kanonista przypomni, że i dziś rozgrzeszenie z krzywd majątkowych wiąże się z obowiązkiem naprawienia szkody, na ile możliwe. Zacheusz jest patronem tej trzeźwej strony pokuty. Odpowiedź Jezusa jest uroczysta: „dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł odszukać i zbawić to, co zginęło”. Zdanie ostatnie jest streszczeniem całej Łukaszowej Ewangelii. Sykomora w Jerychu jest jej pomnikiem przyrody.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
