Rozwijać dzieło odnowy Kościoła w Polsce

Bp Andrzej Czaja, przewodniczący Komisji Duszpasterstwa Konferencji Episkopatu Polski, wskazał, że tegoroczny program duszpasterski Kościoła katolickiego w Polsce wpisuje się w cały cykl programów, które realizowane są od 2022 roku, z myślą, „aby wspierać, rozwijać dzieło odnowy Kościoła w Polsce”.

„Potrzeba wielkiej przemiany mentalnej wszystkich w Kościele” – podkreślił bp Czaja. Dodał, że kolejnym krokiem jest odniesienie do podstawowego środowiska życia i funkcjonowania życia Kościoła, jakim jest parafia. „Chodzi o takie przeobrażenie parafii, by przywrócić naturę parafii, by ten Kościół, który jest z natury wspólnotą misyjną, jako taka się urzeczywistniała” – mówił.

Bp Czaja zaznaczył, że dziś parafia często utożsamiana jest z jednostką administracyjną Kościoła czy też jako instytucja świadcząca usługi religijne. „Chodzi o to, że parafia, która nie funkcjonuje jako wspólnota i nie jest zaangażowana misyjnie, nie realizuje swojej istoty” – wyjaśnił hierarcha.

Hierarcha wskazał, że mówimy o parafii jako o wspólnocie zbawczej, organicznej, ewangelizacyjnej, wiary. „Mamy wiele poziomów wspólnotowości w parafii i to trzeba przywrócić” – podkreślił.

Bp Czaja wskazał, że ścieżki dla fazy realizacji Synodu zaaprobowane przez papieża Leona XIV dały klucz do zbudowania Programu na rok 2026/2027: „Jest mowa o odnowie parafii w kluczu synodalnym i misyjnym. Takie też jest hasło tego Programu duszpasterskiego".

Przywracanie parafii wspólnotowości

„Chodzi o przywracanie parafii wspólnotowości czyli odbudowę ducha i życia wspólnoty parafii, dalej chodzi o misyjne ukierunkowanie i zaangażowanie parafii, a wszystko w drodze duszpasterskiego nawrócenia, co zakłada przemianę mentalną i upodmiotowienie wszystkich wiernych w Kościele” – wyjaśnił przewodniczący Komisji Duszpasterstwa KEP.

Dodał, że w wymiarem praktycznym tegorocznego programu jest „danie dobrego doświadczenia wspólnotowości chrześcijaninowi, wiernemu, bo doświadczył jej na różnych poziomach”.

Bp Waldemar Musioł, członek Komisji Duszpasterstwa KEP, mówił o trzech głównych celach programu duszpasterskiego: budzeniu podmiotowości, ożywianiu życia wspólnotowego i budzeniu ducha misyjnego.

„Adresatem tego programu jest każda polska parafia” – podkreślił. Wskazał, że autorzy programu duszpasterskiego proponują konkretne zadania nie tylko parafiom, ale także pasterzom diecezji, administracji diecezjalnej i rodzinom, które budują rzeczywistość parafialną.

Bp Musioł poinformował, że najwięcej zadań w ramach nowego programu duszpasterskiego proponowanych jest parafii. „W tej przestrzeni myślę, że ogólnie rzecz ujmując, zależy nam na tym, żeby wykorzystać wszelkie środki i podejmować różne inicjatywy, które będą czynić parafią przestrzenią wspólnego – duszpasterzy i wiernych – umacniania najpierw więzi z Bogiem, potem doświadczania braterstwa i siostrzanej wspólnoty i wreszcie idących w kierunku wyjścia także do tych, którzy potrzebują dzisiaj włączenia do wspólnoty” – mówił.

„Nie traktujemy jako autorzy programu duszpasterskiego parafii jako rzeczywistości socjologicznej. Najpierw zależy nam na tym, aby to budowanie braterskości i siostrzanej wspólnoty rozpoczynało się na modlitwie, na słuchaniu i rozważaniu słowa Bożego, na pięknym celebrowaniu liturgii i to przy współudziale także wiernych świeckich” – wyjaśnił hierarcha.

Od nas zależy odnowa Kościoła

Dr Ewa Porada, redaktor materiałów dla rodzin, zaznaczyła, że „nie ma odnowy Kocioła, odnowy parafii bez rodzin, bez świeckich”. „Wszyscy jesteśmy Kościołem i od nas, osób świeckich, zależy kształt i przyszłość Kościoła” – wskazała.

„Jeżeli chcemy mówić o pewnej odnowie, o pewnej wiośnie Kościoła, mówię to teraz jako świecki do świeckich, musimy zacząć od siebie” – zaznaczyła. „Musimy zacząć od siebie, od formacji własnej, od zmiany wizji postrzegania parafii, od naszego zaangażowania we wspólnotę, którą jest nasza parafia” – podkreśliła Ewa Porada.

Dodała, że jeżeli chodzi o program duszpasterski na najbliższy rok, pierwsze miesiące mają pokazać, czym tak naprawdę parafia jest.

Przestrzeń do tworzenia relacji

Dr hab. Marcin Jewdokimow, prof. UKSW – dyrektor Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC, redaktor „Zeszytu statystycznego” Programu Duszpasterskiego Kościoła katolickiego w Polsce na rok 2026/2027, wskazał na relacje między teologią a statystyką.

„Statystyka w tym Zeszycie pozwala zdiagnozować sytuację. Pokazujemy różne kwestie związane z przemianami modeli uczestnictwa wiernych w życiu religijnym w Polsce na przestrzeni ostatnich 50 lat” – wyjaśnił.

„Powinniśmy pytać o relacje jakie tworzymy, czy parafia tworzy sytuację regularnego spotkania i wzajemnego rozeznawania. Czy jest w ogóle przestrzeń do tego, żeby te relacje tworzyć, czy też ta parafia, którą tworzymy, to jest raczej pewnego rodzaju jednostka administracyjna” – mówił prof. Jewdokimow.

W tym roku materiały Programu duszpasterskiego zawierają siedem Zeszytów: liturgiczny, teologicznopastoralny, katechetyczny, homiletyczny, maryjny i statystyczny, który jest nowością, oraz zeszyt z materiałami dla rodzin.