Katechizm Kościoła Katolickiego stwierdza, że warunkiem wstępnym oglądania Boga jest „czystość serca” (KKK 2519). Wielu ludzi to osiągnęło; nazywamy ich świętymi. Jednak co z tymi, którzy nie do końca uwolnili się z własnych słabości, którzy nie zdążyli dokończyć wielu życiowych spraw, w tym również pokuty za popełnione grzechy? Czy oni mają jeszcze szansę wiecznego szczęścia?
Kościół naucza, że miłosierny Bóg dał ludziom możliwość dokończenia „oczyszczenia się” nawet po śmierci. To przekonanie widzimy już na kartach Starego Testamentu, gdzie najważniejszym tekstem jest fragment Księgi Machabejskiej (2 Mch 12, 39-45), gdzie Juda Machabeusz nakazuje złożyć ofiarę za poległych żołnierzy, by w ten sposób uwolnić ich od grzechu, który popełnili poprzez posiadanie przedmiotów poświęconym bóstwom:
Pomóż w rozwoju naszego portalu
„Gdyby bowiem nie był przekonany, że ci zabici zmartwychwstaną, to modlitwa za zmarłych byłaby czymś zbędnym i niedorzecznym, lecz jeśli uważał, że dla tych, którzy pobożnie zasnęli, jest przygotowana najwspanialsza nagroda - była to myśl święta i pobożna. Dlatego właśnie sprawił, że złożono ofiarę przebłagalną za zabitych, aby zostali uwolnieni od grzechu” (2 Mch 12, 44-45).
Również Chrystus mówi nam o możliwości oczyszczania się po śmierci, gdy naucza o grzechu, który „nie będzie odpuszczony ani w tym wieku, ani w przyszłym” (Mt 12, 32). Jest to wyraźna wskazówka, że pozostałe winy mogą zostać odpuszczone po śmierci. Wszystko to znalazło swoje odbicie w nauce o czyśćcu zawartej w Katechizmie Kościoła Katolickiego:
„Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie, by uzyskać świętość konieczną do wejścia do radości nieba” (KKK 1030).
Reklama
Nauka o możliwości oczyszczenia nawet po śmierci, choć w pełni została ona sformułowana w średniowieczu, była obecna w życiu Kościoła już w starożytności. Chrześcijanie modlili się już wtedy za swoich zmarłych, wierząc, że ich modlitwa może pomóc im w osiągnięciu szczęścia wiecznego. Mówią nam o tym pisma św. Cyryla Jerozolimskiego, św. Jana Chryzostoma, czy św. Augustyna. Ten ostatni w swoich „Wyznaniach” (księga IX, II, 27) opowiada o śmierci swojej matki - św. Moniki. Nie prosiła ona w chwili śmierci o wspaniały nagrobek, czy o piękne kwiaty na grobie. Zależało jej przede wszystkim na tym, by jej synowie pamiętali o niej przy ołtarzu Pańskim.
Sprawowanie Eucharystii stało się więc najistotniejszą pomocą, jaką Kościół może wspierać swoich członków, nawet po ich śmierci. Wiara w moc Ofiary Eucharystycznej w wypraszaniu zbawienia dla zmarłych zawarta jest w Katechizmie Kościoła Katolickiego:
„Ofiara eucharystyczna jest składana także za wiernych zmarłych, którzy «zasnęli w Chrystusie, a nie zostali jeszcze całkowicie oczyszczeni», aby mogli wejść do światłości i pokoju Chrystusa” (KKK 1371).
Szczególną formą składania Ofiary Eucharystycznej są Msze gregoriańskie. Ich nazwa pochodzi od papieża Grzegorza Wielkiego (+ 604). Zanim został papieżem był przełożonym w jednym z klasztorów, w których obowiązywało całkowite ubóstwo. Zakonnicy przyrzekali oddawać wszystko co mają, na rzecz wspólnoty mniszej.
Wśród zakonników był pewien mnich imieniem Justyn, któremu powierzono leczenie braci. Gdy chwila jego śmierci się zbliżała przyznał się swemu rodzonemu bratu Kopiosusowi, że ma wśród lekarstw ukryte 3 złote monety, które otrzymał za swoją posługę. Znaleźli je również inni bracia zakonni. Gdy doniesiono o tym Grzegorzowi, ten, chcąc nie pozostawić tak wielkiego grzechu bez pokuty, zakazał braciom zbliżać się do umierającego, by umierał on bez żadnej pociechy. Dalszą częścią pokuty było pochowanie go nie na wspólnym dla braci cmentarzu, lecz osobno, w dole wykopanym w gnojówce. Całości dopełniło rzucenie ukrytych przez niego pieniędzy na znajdujące się tam ciało.
Reklama
Choć w naszych czasach uznalibyśmy to za bardzo surową karę, to ludzie tamtego czasu patrzyli na te sprawy inaczej. Grzegorz chciał sprawić, by gorycz takiej śmierci doprowadziła go do uwolnienia od winy. Pokuta ta miała także walor dydaktyczny, by uchronić pozostałych braci przed takim postępowaniem.
Po 30 dniach Grzegorz zaczął się jednak litować nad zmarłym i polecił, aby przez 30 kolejnych dni składano za niego ofiarę Mszy Świętej. Po 30 dniach zmarły Justyn ukazał się we śnie swemu bratu Kopiosusowi mówiąc, że dotąd było mu źle, ale dzięki tym Mszom został dołączony do wspólnoty. Brat opowiedział o tym w zakonie i wieść o tym rozeszła się szeroko.
Wiemy jednak, że jest to opowiadanie o charakterze religijnym mające ukazać znaczenie modlitwy za zmarłych, a nie naukowy dowód na automatyczną skuteczność odprawianych przez trzydzieści dni Mszy Świętych. Jednak opowieść ta, przedstawiona przez papieża Grzegorza w jego dziele „Dialogi” (księga IV), w kolejnych wiekach rozpowszechniła się w środowiskach monastycznych, gdzie rozwijał się zwyczaj odprawiania przez kolejnych 30 dni Mszy za zmarłych współbraci. Stolica Apostolska długo nie zabierała stanowiska w tej sprawie. Dopiero w dniu 24 sierpnia 1888 roku Kongregacja Odpustów i Relikwii Świętych uznała tę praktykę, jako warty polecenia pobożny zwyczaj.
Techniczne aspekty tej praktyki zostały zawarte w dokumencie „De continuitate celebrationis Missarum Tricenarii Gregoriani” z 24 lutego 1967 roku. Dotyczyły one uzasadnionych przerw w odprawianiu tych Mszy Świętych i możliwości odprawiania ich przez wielu kapłanów.
Reklama
Drugą bardzo popularną modlitwą za zmarłych są wypominki. Jest to forma modlitwy polegająca na publicznym odczytywaniu imion i nazwisk zmarłych osób, a następnie modlitwie za nich, by jak najszybciej mogły osiągnąć niebo.
Wypominki wywodzą się z modlitw praktykowanych w Kościele już w II wieku. Podczas Mszy Świętej odczytywano tzw. dyptychy (od „diptychos” - oznaczających „złożony we dwoje”), czyli tabliczki do pisania (drewniane, z kości słoniowej lub metalowe) złożone z dwóch połączonych ze sobą skrzydeł, na których zapisywano imiona składających ofiarę oraz tych, za których ona była składana. Były to zarówno imiona żywych (np. papieża, biskupa, fundatorów kościoła, czy członków wspólnoty), jak i zmarłych, którzy należeli do danej wspólnoty. Odczytując ich imiona polecano ich w ten sposób opiece Bożej lub Jego miłosierdziu.
Obecnie odczytując imiona i nazwiska zmarłych, które zostały zapisane na specjalnych kartkach, wyrażamy wiarę, że ich imiona również Bóg zapisze w Księdze Życia. Wierzymy także, że ta forma pamięci o zmarłych może skrócić im cierpienia czyścowe i pomóc w osiągnieciu szczęścia wiecznego.
Wracając do głównego pytania: ,,Czy można „wykupić zmarłemu bilet do nieba?”, musimy mieć świadomość, że nasza modlitwa nie działa automatycznie. Nie możemy „wykupić” biletu do nieba, jak kupujemy bilet do kina i być już pewnymi, że zostaniemy tam wpuszczeni. Nie możemy uważać, że skoro odprawione zostały Msze gregoriańskie, czy przez rok wyczytywano imię zmarłego w modlitwie wypominkowej, to jego dusza automatycznie przechodzi do nieba. To byłoby trochę myślenie magiczne. Ale jednocześnie wierzymy, że te różne formy modlitwy mogą realnie pomóc duszom w czyśćcu, by osiągnęły chwałę nieba. I jesteśmy pewni, że ta modlitwa wstawiennicza, szczególnie Ofiara Eucharystyczna, ma o wiele większą wartość niż kupienie kolejnego drogiego wieńca i położenie go na grobie zmarłego.
_1792598077.jpg)
