Więzienie jest również świadkiem głębokich przemian i nawróceń, rozwoju, zdobywania nowych umiejętności, zawodów i wiedzy; jest świadkiem osób, które – doświadczywszy ludzkiej kruchości w jej najbardziej bolesnym wymiarze – potrafiły przemienić pustynię własnego życia w urodzajny ogród – wskazał Papież w Federalnym Kompleksie Penitencjarnym w Buenos Aires.

Ojciec Święty odwiedził Kompleks Penitencjarny w środę 11 listopada - w ostatnim dniu swojej wizyty w Argentynie. Wysłuchał kilku świadectw, po czym rozpoczął swoje przemówienie. Podzielił się „doświadczeniem, które jest wspólne nam wszystkim z racji naszego człowieczeństwa”. „Mam na myśli doświadczenie własnych ograniczeń” - wyjaśnił Leon XIV. Dodał, że „społeczeństwo często przedstawia wszystko, co stanowi ograniczenie – niepełnosprawność, chorobę, starość i cierpienie – jako niedoskonałość, którą należy usunąć”.

Ograniczenia nie oznaczają sytuacji bez wyjścia

Człowiek często doświadcza własnej ograniczoności w grzechu i jego konsekwencjach, gdy popełnia błąd lub cierpi na skutek choroby czy śmierci. Nie ma jednak sytuacji bez wyjścia. „Nawet pośród najgłębszego zła, bólu i niepowodzeń, których mogliście doświadczyć lub do których sami się przyczyniliście, obecna sytuacja, w jakiej się znajdujecie, może być również szczególną sposobnością do rozpoczęcia życia na nowo” - mówił Papież, nawiązując do niedawno wysłuchanych świadectw. Papież zaznaczył, że „człowieczeństwo rozkwita nie pomimo ograniczenia, lecz często właśnie poprzez ograniczenie”.

Zacząć na nowo

Jak przypomniał Papież, pobyt w zakładzie karnym może „stać się sposobnością do rozpoczęcia życia na nowo, pojednania się z Bogiem oraz powrotu bez lęku do swoich rodzin i społeczeństwa”.

Życie w więzieniu ma swoje ograniczenia i może powodować tęsknotę. „Wyobrażam sobie wasze bezsenne noce, kiedy tęsknicie za bliskimi lub myślicie o tych, których mogliście skrzywdzić - mówił Papież. - Wiem, jak wielkiego rozczarowania doświadczyliście, nie spotkawszy przyjacielskiej dłoni, która obdarzyłaby was zaufaniem, pomogła wam się podnieść i we właściwym momencie ruszyć naprzód”.

Miejsce głębokiej przemiany

Ojciec Święty podkreślił, że „więzienie jest również świadkiem głębokich przemian i nawróceń, rozwoju, zdobywania nowych umiejętności, zawodów i wiedzy; jest świadkiem osób, które – doświadczywszy ludzkiej kruchości w jej najbardziej bolesnym wymiarze – potrafiły przemienić pustynię własnego życia w urodzajny ogród”.

Jest to możliwe dzięki łasce Bożej, która rozpala małe światło nadziei, docierające do rodzin osadzonych, do osób pracujących w tym miejscu i do całego społeczeństwa.

Rodziny osadzonych również potrzebują nadziei

Ojciec Święty przypomniał, że rodziny osadzonych również oczekują „promyków światła”. Do tych rodzin zwrócił się Papież. Przypomniał im, że Pan Jezus, „zanim oddał swoje życie, aby nas zbawić, został pozbawiony wolności, choć był bez grzechu”. Leon XIV zachęcił rodziny do modlitwy za bliskich przebywających w więzieniu.

Przesłanie dla służby więziennej, specjalistów i wolontariuszy

Następnie Papież zwrócił się do personelu służby więziennej i wszystkim specjalistów oraz wolontariuszy, pracujących w argentyńskich zakładach karnych. Przyznał, że mogą oni czuć się bezsilni wobec „struktur grzechu”, o których pisał św. Jan Paweł II w encyklice „Sollicitudo rei socialis” i różnorodnych wyzwań, z którymi się mierzą.

Jednocześnie Ojciec Święty przypomniał, że to „jest również szansą na rozwój i pokonanie trudności”. Dodał, że „odwiedzanie więźniów jest uczynkiem miłosierdzia, do którego wszyscy jesteśmy wezwani”. Zachęcał do umacniania się w wierze i trwania w chrześcijańskiej nadziei. Dzięki temu to środowisko może stawać się „bardziej ludzkie, oparte na wzajemnym szacunku” i będzie rzeczywiście „sprzyjało resocjalizacji oraz ponownemu włączeniu tych osób w życie wspólnoty”.

Zapobieganie wchodzeniu na złą drogę

Zwracając się do całego społeczeństwa argentyńskiego Papież podkreślił, że „jesteśmy częścią jednej rodziny ludzkiej”. Zachęcił do wspierania wszystkiego, „co służy dobru wszystkich”. „Towarzyszmy szczególnie naszym dzieciom i młodzieży, wychowujmy je w autentycznych wartościach, troszczmy się o nie i chrońmy je, aby nie wpadły w zgubne sidła przestępczości” - mówił.

Drodzy Bracia, dzień dobry!

Bardzo się cieszę, że mogę dziś być tutaj z wami wszystkimi. Dziękuję za przyjęcie mnie i za umożliwienie nam wspólnego przeżycia tego spotkania. Dziękuję ks. abp. Jorge Ignaciowi Garcíi Cuervie, Arcybiskupowi Buenos Aires, Minister Bezpieczeństwa Alejandrze Monteolivie, Ministrowi Sprawiedliwości Juanowi Bautiście Mahiquesowi oraz Szefowi Służby Więziennej, Prefektowi Generalnemu Fernandowi Martínezowi, a także Kapelanowi, Ojcu Matíasowi De Martiniemu. Moją głęboką wdzięczność kieruję również do Cristiana, Maximiliana i Reinalda, którzy podzielili się z nami wszystkimi swoimi świadectwami.

Chciałbym podzielić się z wami refleksją nad pewnym doświadczeniem, które jest wspólne nam wszystkim z racji naszego człowieczeństwa. Mam na myśli doświadczenie własnych ograniczeń. Społeczeństwo często przedstawia wszystko, co stanowi ograniczenie - niepełnosprawność, chorobę, starość i cierpienie - jako niedoskonałość, którą należy usunąć, roztaczając przed nami wachlarz możliwości, dzięki którym mielibyśmy niejako stać się „nieśmiertelni” (por. Enc. Magnifica humanitas, 118). Możemy to dostrzec na przykład w pewnych negatywnych zjawiskach, które nie są nam obce: w poczuciu wszechmocy wywoływanym przez narkotyki, w fałszywym poczuciu władzy płynącym z łatwo zdobytych pieniędzy, w tchórzliwym poczuciu bezpieczeństwa, jakie daje stosowanie przemocy wobec słabszych, czy też w bezkarności będącej owocem korupcji.

Często uświadamiamy sobie własne ograniczenia poprzez doświadczenie grzechu i jego konsekwencji, czy to wtedy, gdy popełnimy błąd, czy też gdy cierpimy z powodu choroby lub śmierci bliskiej osoby. „Dlatego też przez lata nosimy w sobie nauczanie, które odciska się jak blizny - pamięć drogi przebytej pośród wolności i upadków, marzeń i rozczarowań” (tamże, 120).

Z pewnością zło, które nęka ludzkie serce, niszczy społeczeństwo i życie wielu ludzi, prowadząc nawet do skrajnych przejawów nieludzkiego postępowania. Jednak „nawet wtedy, gdy istota ludzka się dehumanizuje i wywołuje tragedie, małe światełko nadal świeci (…) i pozostaje zdolne rozpalić się na nowo - za łaską Boga - na drogach nawrócenia i pojednania” (tamże, 121).

Podziel się cytatem

Drodzy bracia, oznacza to, że nawet pośród najgłębszego zła, bólu i niepowodzeń, których mogliście doświadczyć lub do których sami się przyczyniliście, obecna sytuacja, w jakiej się znajdujecie, może być również szczególną sposobnością do rozpoczęcia życia na nowo, jak sami opowiedzieliście w swoich świadectwach. Istotnie, człowieczeństwo rozkwita nie pomimo ograniczenia, lecz często właśnie poprzez ograniczenie (por. tamże, 118). To właśnie w chwilach, gdy doświadczamy namacalnie własnych ograniczeń, możemy odnaleźć nową mądrość, doświadczyć serdeczności innych osób i odczuć obecność Pana (por. tamże, 119).

Pobyt w tym zakładzie karnym może stać się sposobnością do rozpoczęcia życia na nowo, pojednania się z Bogiem oraz powrotu bez lęku do swoich rodzin i społeczeństwa. Ponieważ „kiedy skończoność zostaje przyjęta w prawdzie, nie zubaża istoty ludzkiej, lecz otwiera ją na rozpoznanie oblicza Boga i drugiego człowieka” (tamże, 122).

Wiem, że to miejsce, zarówno poprzez swoją strukturę, jak i sposób organizacji, ukazuje nam surowość obostrzeń: niemożność swobodnego wychodzenia na zewnątrz, codziennego przytulania swoich dzieci, a także konieczność znoszenia różnego rodzaju innych ograniczeń. Wyobrażam sobie wasze bezsenne noce, kiedy tęsknicie za bliskimi lub myślicie o tych, których mogliście skrzywdzić. Wiem, jak wielkiego rozczarowania doświadczyliście, nie spotkawszy przyjacielskiej dłoni, która obdarzyłaby was zaufaniem, pomogła wam się podnieść i we właściwym momencie ruszyć naprzód. Mogłoby się wydawać, że wszystko to jest otwartą, niemożliwą do uleczenia raną.

Dlatego tym bardziej chciałbym podkreślić, że więzienie jest również świadkiem głębokich przemian i nawróceń, rozwoju, zdobywania nowych umiejętności, zawodów i wiedzy; jest świadkiem osób, które - doświadczywszy ludzkiej kruchości w jej najbardziej bolesnym wymiarze - potrafiły przemienić pustynię własnego życia w urodzajny ogród. Dzięki łasce Bożej możliwe jest bowiem przejście od całkowitej ciemności do rozpalania małych świateł nadziei. Te promienie światła rozchodzą się również poza mury więzienia: docierają do waszych rodzin, do osób pracujących w tym miejscu i do całego społeczeństwa.

Myślę przede wszystkim o waszych rodzinach. One również oczekują tych promyków światła i potrzebują ich, aby móc iść dalej. To do nich chciałbym skierować kilka słów. Drodzy ojcowie i matki, drogie żony i dzieci, drogie rodziny osadzonych - chciałbym wam przypomnieć, że Jezus Chrystus, kiedy mówił o tym, jak fundamentalne znaczenie ma miłość, utożsamił się z więźniem (por. Mt 25, 36). On sam, zanim oddał swoje życie, aby nas zbawić, został pozbawiony wolności, choć był bez grzechu (por. J 18, 12). Dlatego właśnie do Niego powinniśmy się zwracać z błaganiem za naszych bliskich przebywających w więzieniu. Prośmy uwięzionego Jezusa, aby obdarzył ich wszystkich męstwem i mądrością, tak aby ten czas samotności i odosobnienia nie poszedł na marne, lecz stał się czasem łaski i zbawienia (por. Tt 2, 11).

Personelowi służby więziennej oraz wszystkim specjalistom i wolontariuszom, którzy wykonują swoją pracę w zakładach karnych tego kraju, a także osobom zaangażowanym w duszpasterstwo, które odwiedzają te placówki, chciałbym przypomnieć, że wyzwanie, przed którym stoicie, może skłaniać was na przykład do myślenia, że nic nie zmieni się na lepsze, albo do poczucia bezsilności wobec „struktur grzechu” (Św. Jan Paweł II, Enc. Sollicitudo rei socialis, 36) i śmierci, wobec oszustw i korupcji, które nie znikają, lecz umacniają się, przybierając różne formy agresji. Jednak wyzwanie to jest również szansą na rozwój i pokonanie trudności. Drodzy bracia, pamiętajmy, że odwiedzanie więźniów jest uczynkiem miłosierdzia, do którego wszyscy jesteśmy wezwani. Zachęcam was, abyście umacniali się w wierze i trwali zakotwiczeni w chrześcijańskiej nadziei, by móc stawiać czoła licznym wyzwaniom, jakie przynosi każdy dzień, tak aby środowisko to stawało się bardziej ludzkie, oparte na wzajemnym szacunku i rzeczywiście sprzyjało resocjalizacji oraz ponownemu włączeniu tych osób w życie wspólnoty.

Na koniec chciałbym powiedzieć władzom i całemu społeczeństwu argentyńskiemu, że „to właśnie w naszej ograniczoności znajdują miejsce współczucie, szczera troska o potrzeby innych, wielkoduszność” (Enc. Magnifica humanitas, 119). Jesteśmy częścią jednej rodziny ludzkiej, wspierajmy wszystko, co służy dobru wszystkich, towarzyszmy szczególnie naszym dzieciom i młodzieży, wychowujmy je w autentycznych wartościach, troszczmy się o nie i chrońmy je, aby nie wpadły w zgubne sidła przestępczości. Pan zażąda od nas zdania sprawy z tego, co uczyniliśmy dla każdego z naszych braci.

Niech Matka Boża od Wykupu Niewolników otacza was wszystkich opieką pod swoim niebiańskim płaszczem. A błogosławieństwo Boga wszechmogącego, Ojca i Syna, i Ducha Świętego, niech zstąpi na was i pozostanie na zawsze.