Eminencje, Ekscelencje,

Drodzy Bracia w biskupstwie!

Dziękuję za słowa, które w imieniu każdego z was skierował do mnie ks. bp Carlos Enrique García Camader, Biskup Lurín i Przewodniczący Konferencji Episkopatu, a także za modlitwę o mój powrót do zdrowia. Dziękuję Bogu, który pozwala nam prowadzić ten braterski dialog. Z radością oczekuję również spotkań, które odbędę w tych dniach w Peru. Dziękuję wam za pracę, jaką włożyliście w organizację mojej wizyty.

Drodzy bracia biskupi, trakty przecinające terytorium kraju prowadzą również przez duszę jego narodu. Prawdę tę możemy kontemplować w Peru. Jego góry, doliny, wybrzeże, Amazonia i pradawne szlaki przechowują pamięć o ludach, które nauczyły się spotykać ze sobą i wymieniać posiadanymi darami.

Pośród tych dróg jest jedna, którą bardzo dobrze znacie: Wielki Szlak Inków, Qhapaq Ñan - rozległa sieć dróg, która łączyła ziemie, wspólnoty i kultury na całym tym obszarze. Nawiązując do tego obrazu, chciałbym zaproponować wam refleksję nad naszą misją biskupią, ponieważ również Kościół jest drogą: drogą komunii i nadziei, która prowadzi przez góry obojętności, pustynie indywidualizmu i pokonuje odległości dzielące ludzi. Ponadto hasło mojej wizyty, które rozbrzmiewa w tych dniach - „Otwórzmy serca!” - wzywa nas właśnie do nawrócenia, komunii i misji.

Co dla biskupa oznacza „otworzyć serce”? „Oznacza to znać drogę prowadzącą do Boga, aby podążać nią razem z wiernym Ludem Bożym, i pozwolić, by Bóg oraz Jego lud skłaniali go do ponownego przemyślenia własnych priorytetów. Jest to wędrówka na wskroś misyjna, podobnie jak Wielki Szlak Inków, którego nie zbudowano po to, aby wędrowcy zatrzymywali się i podziwiali jego wspaniałe krajobrazy, lecz aby dotrzeć do całego Tawantinsuyu. Na wzór chasquis, którzy przemierzali imperium, niosąc pilne wiadomości i niezbędne zaopatrzenie, biskup jest posłańcem niosącym Dobrą Nowinę Ewangelii, strzegącym skarbu Słowa Bożego i udzielającym sakramentów jako dóbr niezbędnych do podtrzymywania życia chrześcijańskiego.

Możemy również zauważyć, że podobnie jak szlak ten jest dziedzictwem pradawnych dróg, którymi posługiwały się kultury przedinkaskie, tak biskup jest sługą historii zbawienia, która rozpoczęła się przed nim i będzie trwała także po jego odejściu. Dlatego „otworzyć serce” oznacza dla biskupa rozpoznać drogę, którą Bóg już przemierza ze swoim ludem, dostrzec, jak wiele drogi pozostaje jeszcze do przebycia i w jakim kierunku należy podążać, aby nadal budować przyszłość pełną nadziei dla wszystkich.

Drodzy bracia, otworzyć serce oznacza dla biskupa również poznawać swoją diecezję poprzez odwiedzanie domów, towarzyszenie chorym, spotykanie się z młodymi ludźmi i docieranie do wspólnot, które ze względu na oddalenie geograficzne lub trudną sytuację społeczną rzadko mają możliwość zabrania głosu lub bycia wysłuchanymi. Pasterz jest powołany, aby wychodzić na spotkanie wszystkim.

Pod tym względem w sposób szczególny wyróżnia się postać św. Turybiusza z Mogrovejo. Rozumiał on, że jego misja wymaga bycia ze wspólnotami, aby in primis [przede wszystkim] troszczyć się o formację chrześcijańską i zapewnić możliwość głoszenia Ewangelii również w językach ludów rdzennych. Katechizm napisany w językach ajmara, keczua i kastylijskim jest świadectwem jego zapału misyjnego, przeżywanego w komunii z biskupami zgromadzonymi na III Synodzie Prowincjalnym w Limie.

Wiemy, że Wielki Szlak Inków nie jest łatwy do przebycia: jego strome wzniesienia i wąskie przejścia wystawiają na próbę wytrzymałość wędrowca, którego trud znajduje ukojenie w kontemplacji majestatu stworzenia. Podobnie misja biskupia nie zawsze przebiega drogami wolnymi od przeszkód. Napotykamy trudności duszpasterskie, podziały społeczne, niezrozumienie i konieczność podejmowania decyzji, które mogą być bolesne. Również tutaj św. Turybiusz rzuca nam światło, pozwalając zrozumieć, że miłość pasterska nie polega na unikaniu problemów, lecz na dochowywaniu wierności Chrystusowi i zabieganiu o możliwie największe dobro osób. Tak jak trudności towarzyszą przemierzaniu górskich szlaków, tak krzyż Jezusa jest obecny w naszej posłudze, ale ten sam krzyż przypomina nam, że żaden trud ofiarowany z miłości nie jest daremny, jeśli łączy się z ofiarą Jezusa Chrystusa (por. Mt 16, 24-25).

Ważne jest również, aby pamiętać, że tej drogi nie przemierza się w pojedynkę. Znajdując się na ziemi, na której powstało pierwsze seminarium duchowne w Peru, myślę o biskupie, który samą drogę przemienia w wędrowny Yachay wasi, w „dom wiedzy”, a będąc towarzyszem drogi swoich kapłanów, nie ogranicza się do wskazywania im kierunku, lecz dzieli z nimi trudy i pragnienia, dostrzega ślady Boga w ich życiu i troszczy się o to, aby nikt nie pozostał w tyle. Jednak, pozostawiając na boku to wyobrażenie, trzeba przyznać, że wspólne podążanie drogą buduje komunię, która jest darem, o jaki należy nieustannie prosić: komunię z Następcą św. Piotra, z pozostałymi biskupami, z zakonnikami i siostrami zakonnymi oraz z całym Ludem Bożym. Jest to niezbędne, aby wiernie podążać Drogą, którą jest Chrystus.

W tym kontekście cieszy mnie proces synodalny podjęty w Kościele w Peru. Proszę was, abyście nadal wytrwale działali wspólnie z Ludem Bożym, coraz pełniej urzeczywistniając Kościół, w którym wszyscy uznajemy się za współodpowiedzialnych i za uczniów-misjonarzy Pana. Niech każdy, zgodnie ze swoim powołaniem, żyje w atmosferze wzajemnego zaufania, tak aby władza nie była sprawowana w sposób tyraniczny, a posłuszeństwo nie sprowadzało się do zwykłego serwilizmu.

Chciałbym teraz wspomnieć tych, którzy przemierzali te ziemie przed nami. Obok św. Turybiusza z Mogrovejo pomyślmy o św. Róży z Limy: jej modlitwa i oddanie potrzebującym przypominają nam, że owocność apostolska zależy od naszego zjednoczenia z Panem, a tym samym od troski o własne życie duchowe w posłudze biskupiej.

Od św. Francisca Solano uczymy się przekraczać granice, aby głosić Ewangelię. Jego duch misyjny i pełen radości przypomina nam, że Kościół istnieje po to, aby głosić Jezusa Chrystusa, zwłaszcza tym, którzy żyją na peryferiach ludzkich i geograficznych.

Św. Marcin de Porres i św. Juan Macías uczą nas swoją pokorą rozpoznawać Chrystusa w najmniejszych. Od tych świętych uczymy się również, że miłość zaczyna się od prostego gestu i uważnego słuchania; przypominają nam oni także, że żadnej osoby nie można oceniać według jej prestiżu, pochodzenia czy pozycji społecznej. W tym kontekście pozwólcie, że odniosę się do rzeczywistości, która przysporzyła nam tak wiele cierpienia: do wykorzystania popełnianego przez członków duchowieństwa lub w środowisku kościelnym. Musimy odpowiadać na nie tak, jak uczyniłby to Jezus: prawdą, sprawiedliwością, przebaczeniem, zadośćuczynieniem oraz coraz bardziej zdecydowanym zaangażowaniem na rzecz kultury prewencji i ochrony najsłabszych przed tymi przestępstwami.

Życie tych świętych, tak różnych od siebie, a jednak ożywianych jedną wiarą - biskupów, kapłanów i świeckich; Hiszpanów, Kreolów i Mulatów - ukazuje jedność Kościoła w Peru i tworzy szkołę świętości. Oni nadal przemierzają razem z nami, tu i teraz, liczne szlaki jedynej Drogi, ucząc nas, abyśmy byli in Illo uno unum.

Drodzy bracia biskupi, w tym samym miejscu, w 2018 r., siedziałem pośród was i usłyszeliśmy od naszego umiłowanego Papieża Franciszka gorące wezwanie do działania na rzecz jedności; pamiętam, że powiedział nam: „Nie bądźcie więźniami podziałów, które wprowadzają stronniczość i ograniczają powołanie, do którego jesteśmy wezwani: być sakramentem komunii. (…) To była i będzie najlepsza ewangelizacja” (Spotkanie z biskupami, Lima, 21 stycznia 2018, 5).

Nasza misja biskupia wymaga od nas, abyśmy byli budowniczymi mostów, sprzyjali dialogowi, wychowywali do spotkania i pomagali leczyć rany, które dzielą społeczeństwo peruwiańskie. Aby skutecznie wypełniać to zadanie, powinniśmy otwierać serca również przed naszymi braćmi w biskupstwie: pielęgnować zaufanie, dzielić się trudnościami i umacniać braterstwo biskupie. Żaden biskup nie powinien czuć się osamotniony na tej drodze. Żaden Kościół partykularny nie powinien przeżywać swojej misji tak, jakby nie miała ona nic wspólnego z misją pozostałych Kościołów. Trwając w komunii i czerpiąc z niej siłę, biskup będzie narzędziem przeciwdziałania polaryzacji społecznej i politycznej, aby nie osłabiała ona jego misji prorockiej i ewangelizacyjnej.

Na koniec, drodzy bracia, biskup powinien otworzyć serce na współczesne Peru. Dawna droga zachowuje swoją wartość, jeśli nadal pozwala ludziom dotrzeć do celu. Musimy zadawać sobie pytanie, które drogi rzeczywiście prowadzą do Chrystusa, a demaskować te fałszywe. Współczesne Peru potrzebuje pasterzy, którzy potrafią wsłuchiwać się w pytania swoich czasów i rozjaśniać je światłem Ewangelii, aby towarzyszyć rodzinom, wspierać młodzież, bronić życia i godności każdej osoby, działać na rzecz sprawiedliwości i angażować się w ochronę stworzenia, pomagając szczególnie tym, którzy cierpią z powodu ubóstwa, wykluczenia, korupcji, przemocy i braku perspektyw.

Misja ta wymaga łączenia wierności doktrynie z duszpasterską bliskością, sprawowania sakramentów z zaangażowaniem na rzecz bliźniego, formacji sumień z konkretnym świadectwem miłości.

Eucharystia jest źródłem i szczytem naszego życia chrześcijańskiego. Przed tabernakulum odzyskujemy właściwe spojrzenie na naszą posługę: Kościół nie należy do nas, lecz do Chrystusa. Jesteśmy posłańcami, którzy pewnego dnia zakończą swoją drogę. Tylko Bóg trwa!

Niech nigdy nie zabraknie nam czasu na przebywanie z Panem i towarzyszenie tym, którzy potrzebują doświadczyć duchowego ojcostwa biskupa. Biskup bowiem, zjednoczony z Chrystusem, nawet pomimo swoich ograniczeń, jest narzędziem pocieszenia, jedności i nadziei.

Na zakończenie chciałbym skierować do was trzy wezwania.

Po pierwsze: nie przestawajcie iść razem z tym ludem.

Po drugie: nie przestawajmy podążać razem, w komunii biskupiej, jako świadkowie jedności, którą głosimy.

Po trzecie: nie przestawajmy otwierać serc - przed Bogiem, aby odnawiał nasze powołanie; przed braćmi, aby zostały uleczone podziały; oraz przed waszym ludem, aby mógł odnaleźć w was „biskupa-ojca”, bliskiego, odważnego i miłosiernego.

Niech Święta Maryja, Matka Kościoła, wyjedna nam tę łaskę, aby wszystkie dzieci tej pięknej ziemi - na andyjskich wyżynach, w dolinach, w Amazonii, na wybrzeżu i na wyspach - znajdowały w Kościele dom, w którym będą przyjmowane, wysłuchiwane, kochane i prowadzone do Jezusa Chrystusa.

Bardzo dziękuję!