Nieprzemijające dziedzictwo św. Turybiusza

Patron uniwersytetu był wybitnym prawnikiem i arcybiskupem Limy, który „uczynił ze swojego życia żywą katedrę mądrości, miłości i sprawiedliwości”, jak zaznaczył Leon XIV. W tym kontekście Papież przypomniał przesłanie św. Jana Pawła II z Konstytucji apostolskiej „Ex corde Ecclesiae”, w której Papież Polak wskazał na uniwersytet, szczególnie katolicki, jako na żywą wspólnotę, w której poszukiwanie prawdy staje się aktem miłości i służby wielkiej rodzinie ludzkiej.

Apel do młodych

Leon XIV zaapelował do studentów, aby byli „głównymi uczestnikami procesu kształcenia, którego jakość mierzy się przede wszystkim zdolnością do ukształtowania” ludzi na mądrych, uczciwych i dojrzałych.

W służbie Prawdzie

Jak zaznaczył Ojciec Święty, w kontekście obecnych przemian kulturowych „uniwersytet jest powołany, aby być kuźnią talentów i laboratorium sensu: przestrzenią, w której rozum nie podporządkowuje się użyteczności, lecz wiernie służy prawdzie”.

Papież dodał, że przede wszystkim chodzi o służbę „Prawdzie pisanej wielką literą, którą jest Chrystus, Zbawiciel świata”. Dzięki temu uniwersytet staje się miejscem „spotkania wiary i rozumu, religii i nauki”, a nie przestrzenią „kształcenia jedynie wykwalifikowanej siły roboczej na potrzeby zamkniętego i wysoce konkurencyjnego rynku”.

W trosce o sprawiedliwość i godność pracowników

Papież przestrzegł, że „postęp, który pozostaje obojętny na sprawiedliwość i godność pracowników”, staje się „mechanizmem ucisku i odrzucenia”. Dlatego uniwersytet katolicki powinien przypominać, że „nauka pozbawiona sumienia prowadzi do zniszczenia życia nas wszystkich”. Natomiast „wychowanie humanistyczne i chrześcijańskie umacnia naszą zdolność do budowania trwałych więzi braterskich”.

Potrzeba prawdziwej mądrości

Papież zachęcił do poszukiwania mądrości, „której nie mogą posiąść ani maszyny, ani programy komputerowe”. Mówił, że „tylko w ten sposób postęp technologiczny będzie służył naszemu integralnemu rozwojowi, chroniąc godność każdej osoby i wspierając dobro wspólne”.

Przykład św. Turybiusza

„Wielkie dzieło kulturowe, którego św. Turybiusz dokonał na tych ziemiach, wciąż nas inspiruje” - wskazał Leon XIV i dodał, że „uniwersytet czerpiący wzór z przykładu św. Turybiusza jest powołany do wykorzystywania innowacji naukowych, aby zmniejszać dystanse społeczne i leczyć rany społeczeństwa”.

„Dzieci” nowej epoki

Papież zachęcił studentów do korzystania z możliwości, jakie oferuje im epoka, w której żyją, i do kontemplowania ich „w świetle wiary, która jest pochodnią pośród zagubienia i mroków samotności, znudzenia oraz cierpienia”.

Mocne przesłanie dla profesorów

„Odkrywajcie z zachwytem i pasją, że wasza praca jest wzniosłym wyrazem miłości intelektualnej” - mówił Papież do profesorów i przedstawicieli władz akademickich. Zachęcił, aby dawali młodym „świadectwo życia zgodnego z wyznawanymi wartościami” i wspólnie ze studentami wytrwale szukali mądrości.

Papież zaprosił również do rozwijania swoich kompetencji naukowych i przekuwania ich „w konkretne dzieła sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza na rzecz najuboższych”.

Oto tekst przemówienia Ojca Świętego w tłumaczeniu na język polski:

Ekscelencje,

Szanowne Władze Akademickie,

Szanowni Przedstawiciele Władz Politycznych i Cywilnych,

Wielce szanowni Profesorowie, Pracownicy Badawczy i Administracyjni,

Umiłowani Studenci!

Wielką radością jest dla mnie powrót do Chiclayo i spotkanie z wami w murach Katolickiego Uniwersytetu św. Turybiusza z Mogrovejo. Przede wszystkim dziękuję Panu, Bogu życia, za lata, które pozwolił mi spędzić, pełniąc misję w służbie ludowi peruwiańskiemu. Następnie dziękuję wam, ponieważ w latach, gdy byłem Wielkim Kanclerzem tej uczelni, pomagaliście mi zrozumieć, że władza jest służbą, sprawowanie rządów oznacza umiejętność słuchania, a wychowanie jest szlachetnym aktem nadziei.

To spotkanie zachęca nas, abyśmy przypomnieli sobie nieprzemijające dziedzictwo patrona tego Uniwersytetu, św. Turybiusza z Mogrovejo - wybitnego prawnika i Arcybiskupa Limy, który uczynił ze swojego życia żywą katedrę mądrości, miłości i sprawiedliwości. Wiara, którą głosił, i wiedza, której nauczał, powinny nadal pozostawać drogowskazem wyznaczającym kierunek badań naukowych w tych aulach. Uniwersytet, a zwłaszcza uniwersytet katolicki, jest żywą wspólnotą, w której poszukiwanie prawdy staje się aktem miłości i służby wielkiej rodzinie ludzkiej (por. Św. Jan Paweł II, Konst. apost. Ex corde Ecclesiae, 1-2). To wy, młodzi, macie być głównymi uczestnikami procesu kształcenia, którego jakość mierzy się przede wszystkim zdolnością do ukształtowania was na mądrych, uczciwych i dojrzałych mężczyzn i kobiety.

Wiecie, że przeżywamy obecnie złożone przemiany kulturowe. W tym kontekście uniwersytet jest powołany, aby być kuźnią talentów i laboratorium sensu: przestrzenią, w której rozum nie podporządkowuje się użyteczności, lecz wiernie służy prawdzie. Przede wszystkim zaś Prawdzie pisanej wielką literą, którą jest Chrystus, Zbawiciel świata. W ten sposób uniwersytet katolicki zabiega o owocność spotkania wiary i rozumu, religii i nauki: prowadząc dialog z pokorą, podejmując badania z naukową rzetelnością i zawsze poszukując dobra wspólnego. Takie podejście do działalności akademickiej uwalnia nas od pokusy kształcenia jedynie wykwalifikowanej siły roboczej na potrzeby zamkniętego i wysoce konkurencyjnego rynku.

Postęp, który pozostaje obojętny na sprawiedliwość i godność pracowników, staje się bowiem mechanizmem ucisku i odrzucenia. Dlatego uniwersytet katolicki ma obowiązek przypominać w przestrzeni publicznej i politycznej, że nauka pozbawiona sumienia prowadzi do zniszczenia życia nas wszystkich. Podobnie technika pozbawiona duszy nie przyczynia się do rzeczywistej poprawy jakości życia, natomiast wychowanie humanistyczne i chrześcijańskie umacnia naszą zdolność do budowania trwałych więzi braterskich, abyśmy - przemierzając epokę cyfrową - potrafili przechodzić od samego połączenia do autentycznych relacji prowadzących ku komunii. Drodzy przyjaciele, technologia nie zawsze jest neutralna: niekiedy jej rozwiązania noszą w sobie piętno, interesy i ambicje tych, którzy ją projektują i kontrolują. Dlatego należy ją badać z jasnym umysłem i czystym sercem.

Najbardziej zgubnym zagrożeniem jest podporządkowanie się paradygmatowi technokratycznemu, który redukuje rzeczywistość do danych materialnych, uznając efektywność za najwyższą wartość. Zarówno nauczyciele akademiccy, jak i studenci są powołani do rozwijania krytycznego myślenia: poszukujcie zawsze tej mądrości, której nie mogą posiąść ani maszyny, ani programy komputerowe. Tylko w ten sposób postęp technologiczny będzie służył naszemu integralnemu rozwojowi, chroniąc godność każdej osoby i wspierając dobro wspólne.

W obliczu tej misji przykład św. Turybiusza z Mogrovejo rozświetla nam drogę. W jego czasach, gdy ludność rdzenna była często poddawana wyzyskowi i dyskryminacji, z ewangeliczną żarliwością bronił on jej ludzkiej godności. Św. Turybiusz nauczył się języków osób, którym służył, głosząc Ewangelię w kontekście ich kultury i opracowując dla nich katechizm, który był jednym z pierwszych w Ameryce katechizmów w językach rdzennych mieszkańców. Jego działalność duszpasterska świadczy o tym, że logika Wcielenia nadal przynosi owoce w każdym czasie i miejscu poprzez misję Kościoła. Wielkie dzieło kulturowe, którego św. Turybiusz dokonał na tych ziemiach, wciąż nas inspiruje. Dzisiaj bowiem pustyniami nie są już tylko suche przestrzenie Lambayeque, które ten Święty Pasterz przemierzał konno. Są nimi również nowe formy analfabetyzmu moralnego i obywatelskiego, prowadzące do wykluczenia ubogich. Uniwersytet czerpiący wzór z przykładu św. Turybiusza jest powołany do wykorzystywania innowacji naukowych, aby zmniejszać dystanse społeczne i leczyć rany społeczeństwa.

W ten sposób, drodzy profesorowie i studenci, dochodzimy teraz do refleksji nad jednym z kluczowych zagadnień współczesnej myśli - ludzką ograniczonością, a zatem człowiekiem jako istotą ograniczoną. Dzisiaj mnożą się obietnice transhumanizmu i posthumanizmu - nurtów ideologicznych, według których technologia prędzej czy później wyeliminuje wszelkie choroby i cierpienie, a także starzenie się, a nawet samą śmierć. Tymczasem postępu naukowego, będącego wspaniałym owocem ludzkiej inteligencji, nie można utożsamiać z przywilejem milionerów dążących do nieśmiertelności, podczas gdy całe społeczności cierpią nędzę i ucisk. W ten sposób sprzedaje się nam złudzenie istot ludzkich udoskonalonych za pomocą cybernetyki i biotechnologii. Wobec tego mirażu antropologia chrześcijańska przypomina, że ograniczoność nie jest wadą fabryczną, lecz warunkiem ludzkiej wielkości.

Ograniczoność jest bowiem wezwaniem do solidarności i otwarcia na transcendencję. Podczas gdy mit samowystarczalności zamyka nas w egoizmie i prowadzi do odrzucenia słabych, uznanie własnej kruchości uwrażliwia nas na potrzeby wszystkich. Św. Turybiusz z Mogrovejo doświadczał ograniczeń fizycznych podczas swoich wyczerpujących podróży; chorował, cierpiał z powodu zmęczenia i niezrozumienia ze strony możnych. Co więcej, to właśnie poprzez życie poddane tak wielu próbom przemienił dzieje Kościoła i społeczeństwa całego kraju. Dzisiaj to do nas należy odnowienie jego przykładu!

Drodzy młodzi studenci, jesteście „dziećmi” tej nowej epoki. Korzystajcie z możliwości, jakie wam ona daje, i kontemplujcie je w świetle wiary, która jest pochodnią pośród zagubienia i mroków samotności, znudzenia oraz cierpienia. Powiedziała nam o tym z wielką szczerością Angela, ukazując, że wiara zawsze daje nadzieję. Nie zwodzi ona tak jak magia, która obiecuje usunięcie wszelkich problemów. Żywa relacja z Bogiem przynosi nam pociechę, nadając sens naszym krzyżom, które Pan Jezus dźwiga razem z nami. Na tym polega przeżywanie wiary jako cnoty, to znaczy jako siły, która obdarza mądrością i męstwem oraz prowadzi nas ku temu, co najistotniejsze, o czym opowiedział Adriano. Zarówno modlitwa, jak i nauka przemieniają nasz sposób myślenia, aż poprowadzą do przemiany życia. Wówczas prawda staje się przedmiotem świadomego wyboru, a zarówno modlitwa, jak i nauka przechodzą od refleksji do działania: obie stają się zadaniem, w którego wypełnianiu poszukujemy i odnajdujemy radość na każdym etapie życia.

W tym kontekście Pani Profesor Guzmán podzieliła się z nami słowem o niezwykle bogatej treści: ofiara [hiszp. sacrificio]. W języku potocznym słowo to oznacza wyrzeczenie, ale przede wszystkim znaczy uczynić coś świętym [hiszp. hacer sagrado]: jest to gest, dzięki któremu całe nasze życie, nawet to, co jest przez świat odrzucane, nabiera wartości. Zjednoczeni z ofiarą Chrystusa, która objawia prawdziwy sens tego doświadczenia, otwórzmy nasze życie, jego trudy i nadzieje na działanie Boga. On zawsze przemienia w dobro to, co składamy w Jego ojcowskie ręce.

Drodzy profesorowie i przedstawiciele władz akademickich, odkrywajcie z zachwytem i pasją, że wasza praca jest wzniosłym wyrazem miłości intelektualnej. Towarzysząc tym młodym ludziom podczas zajęć i w pracy badawczej, dawajcie każdemu z nich świadectwo życia zgodnego z wyznawanymi wartościami: bądźcie ludźmi wolnej myśli, dla których prawda ma pierwszeństwo przed opinią, a sprawiedliwość przed interesem. Wspólnie ze studentami wytrwale poszukujcie mądrości, aby móc dzielić się nią w swoim środowisku życia, ze współpracownikami i z całym społeczeństwem peruwiańskim. Rozwijając swoje kompetencje naukowe, przekuwajcie je w konkretne dzieła sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza na rzecz najuboższych oraz w trosce o stworzenie, tak bardzo dziś zranione przez działania spekulacyjne, które lekceważą dobro ludu.

Drodzy przyjaciele, zachęcam was, abyście z odnowionym zapałem kontynuowali swoje zaangażowanie w dzieło wychowania i kształcenia. Dlatego przyzywam wstawiennictwa Maryi Panny, Sedes Sapientiae, nad wami wszystkimi i nad waszą pracą. Niech Ona, która przyjęła do swego łona odwieczne Słowo, uczy was żyć w tym czasie z odwagą i wiarą.

Niech Bóg wam zawsze błogosławi!