Reklama

Historia

Katechizmowa polityka historyczna

O konieczności mocnego zaznaczania sprzeciwu wobec nieuzasadnionych zarzutów pod adresem Polski i Polaków z prof. Wiesławem Janem Wysockim rozmawia Wiesława Lewandowska

2018-02-28 10:37

Niedziela Ogólnopolska 9/2018, str. 42-43

[ TEMATY ]

historia

Grzegorz Boguszewski

Prof. dr hab. Wiesław Jan Wysocki

WIESŁAWA LEWANDOWSKA: – W burzliwej dyskusji związanej z ustawą o IPN padła sugestia, że potrzebna jest redefinicja polskiej polityki historycznej. Na czym, Panie Profesorze, powinna polegać dobra polityka historyczna?

PROF. WIESŁAW Jan WYSOCKI: – W Polsce zbyt długo nie mieliśmy systemowej aktywności w zakresie polityki historycznej. Były podejmowane różne sporadyczne inicjatywy, które nigdy nie miały charakteru ogólnopaństwowego. A jednocześnie nasza polityka historyczna została przecież już dość dawno wyraziście zdefiniowana – oparta na wartościach przez samego Jana Pawła Wielkiego, którego ostatni wielki tekst „Pamięć i tożsamość” powinien być...

– ...katechizmem polskiej polityki historycznej?

– Tak, to jest chyba najlepsze określenie. Dlatego, że naszą politykę historyczną chcielibyśmy przecież opierać na etosie prawdy i poczuciu własnej wartości.

– Chcielibyśmy – co to znaczy?

– To znaczy, że właściwie dopiero w ostatnim okresie możemy mówić o tym, iż próbuje się podejmować usystematyzowane działania w zakresie stosunku do historii. Wreszcie prezydent, premier, ministrowie i inne instytucje państwa przedstawiają jeden kierunek widzenia polityki historycznej podporządkowanej interesowi państwa i narodu. I co najważniejsze, pojawiają się tu poczucie misji i służby oraz dobitne zaznaczenie sprzeciwu wobec nieuzasadnionych zarzutów pod adresem Polski i Polaków.

– Czy nie to właśnie „katechizmowe” ujęcie polityki historycznej sprowokowało niedawny absurdalny zarzut o „uprawianie przez Polskę polityki historycznej”?

– Zapewne tak, ponieważ przestaliśmy się wreszcie godzić na stosowaną wobec nas „pedagogikę wstydu”, na skandalicznie niesprawiedliwe oskarżenia związane z II wojną światową i Holokaustem, na to choćby, że np. Jedwabne ma być naszym kamieniem u szyi... Takich kamieni chętnie by nam nawieszano jeszcze więcej, a my powinniśmy być wiecznie zniewoleni tym zawstydzeniem wobec świata... Wreszcie podnieśliśmy głowę, ale musimy pamiętać, że w istocie chodzi tu nie o ten nasz dzisiejszy bunt, ale o bardzo wyrafinowaną, wyrachowaną politykę historyczną prowadzoną przez naszych oponentów i krytyków.

– O to, że wszyscy wokół nas prowadzą politykę historyczną zgoła „niekatechizmową”, interesowną i zaprzeczającą prawdzie?

– Oczywiście! Wystarczy się przyjrzeć polityce historycznej Rosji – czy to białego, czy czerwonego caratu. Podobnie zakłamana od wielu dziesiątków lat jest polityka niemiecka, która jako sprawców wszelkich zbrodni wskazywała wyłącznie „odnarodowionych” nazistów, a dodatkowo starała się podzielić winą z Polakami... Na szczęście w końcu doczekaliśmy się kilku gestów dzisiejszych niemieckich władz, które oddały Polsce należną prawdę.

– Ironią losu jest to, że najbardziej krytyczni wobec tej wydobytej z niebytu polskiej polityki historycznej są Żydzi. Dlaczego ustawa o IPN wywołała w środowiskach żydowskich aż tak wielkie poruszenie, że zaczęto Polaków oskarżać o udział w Holokauście, dlaczego właśnie teraz?

– Moim zdaniem, ma to związek z całkiem inną ustawą – z czekającą już na podpis prezydenta USA ustawą nr 447, która przyznaje Departamentowi Stanu prawo do wspierania organizacji żydowskich w odzyskiwaniu na całym świecie mienia po ofiarach Holokaustu. Choć nie jest to akt formalnie wymierzony w Polskę, to pośrednio może prowadzić do ogromnych roszczeń, których egzekwowanie będzie tym łatwiejsze, im bardziej świat uzna, że Polacy kolaborowali z Niemcami, że maczali ręce w Holokauście... Do dziś nie potrafię zrozumieć, dlaczego na terenie byłego obozu w Dachau mógł powstać klasztor karmelitański, a na terenie byłego KL Auschwitz było to niemożliwe. Czy za tym nie kryje się tylko wysokość sumy...?

– Wydaje się, że polska „katechizmowa” polityka historyczna jest dość bezradna wobec tak interesownej polityki historycznej, Panie Profesorze!

– Sądzę, że już jakiś doraźny jej cel udało nam się osiągnąć, ale aby wygrać całą batalię o prawdę historyczną, potrzeba konsekwencji, systemowego, długofalowego działania. Niestety, istnieją antypolskie siły odśrodkowe, które są gotowe zniszczyć każdy program służący narodowi. Nawet za cenę totalnego politycznego zniszczenia siebie samych.

– Rzeczywiście, okazuje się, że opinia publiczna bardzo przychylnie reaguje na obecny kształt polityki historycznej, natomiast opozycja twierdzi, że rządząca Zjednoczona Prawica zaproponowała nowelizację ustawy o IPN tylko po to, by sobie zwiększyć popularność przez obudzenie demona antysemityzmu...

– To całkowicie nietrafna i bardzo krzywdząca ocena. Ustawa o IPN – moim zdaniem, zbyt długo się z nią ociągano – jest niezbędną reakcją na zarzuty pod adresem Polski. O ile pojawiające się z dala od europejskich doświadczeń wypowiedzi o „polskich obozach śmierci” można było do pewnego stopnia lekceważyć, bo wynikały tylko z niewiedzy, to już nagminne używanie tego określenia przez Niemców mogło być traktowane jako perfidia i zła wola. Trzeba było to przeciąć, szkoda, że tak późno.

– Dlaczego nie wcześniej?

– Wcześniej w Polsce nawet nie było świadomości, jak bardzo groźne staje się to pomawianie nas o najgorsze czyny. Gdy niemiecka telewizja nadawała oczerniający Armię Krajową serial „Nasze matki, nasi ojcowie”, zorganizowaliśmy w środowisku Armii Krajowej konferencję, by zastanowić się, jak powinniśmy odpowiedzieć na tego rodzaju oszczerstwa. Wtedy usłyszałem od przedstawiciela ważnej instytucji państwowej, że w tym filmie nie została obrażona żadna instytucja państwa polskiego... Zadałem pytanie: Czy Armia Krajowa to nie część Wojska Polskiego i czy Wojsko Polskie nie zostało w filmie obrażone?

– A zatem państwo polskie nie zamierzało wtedy w jakikolwiek sposób zaprotestować? Nie mogło, nie chciało?

– Trudno mi to zrozumieć. Na szczęście znalazł się jeden zdeterminowany żołnierz AK, pan Karol Tendera, który prywatnie wytoczył niemieckiej telewizji proces, przy wsparciu społeczności Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Ten jeden żołnierz dzisiaj powinien być wzorcem dla całego środowiska AK i dla nas wszystkich. Nikt z nas w żadnym razie nie powinien się godzić na „pedagogikę wstydu”, zwłaszcza gdy stosują ją wobec nas ci, którzy mają wielkie grzechy na sumieniu. Jakiś czas temu prezydent Francji upominał Polskę, że powinna milczeć... Teraz więc, gdy przywołuje się naszą rzekomą kolaborację z niemieckim okupantem, powinniśmy śmiało wypomnieć rzeczywistą kolaborację Francji z Niemcami w czasie II wojny światowej.

– Jesteśmy chyba wciąż zbyt delikatni i zastraszeni.

– Bardziej martwi mnie to, że nasza dbałość o to, by prezentować osiągnięcia okresu Polskiego Państwa Podziemnego, jest naprawdę minimalna. Podam przykład książki o „Żegocie”, która ukazała się w latach 60. ubiegłego wieku, a potem dopiero w latach 90. były cztery wznowienia, ale w nakładzie 50-100 egzemplarzy... Powinniśmy tego typu publikacje wydawać w dużych nakładach i w obcych językach. Na tym polega dobrze prowadzona polityka historyczna.

– Dlaczego nas na nią nie stać, dlaczego jest tak mało konkretna?

– Wciąż tego nie rozumiem. Niedawno zwróciłem się do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, byśmy z racji setnej rocznicy odzyskania niepodległości wydali przynajmniej dzieła najważniejsze dla II Rzeczypospolitej. Dlaczego do tej pory nie wydano np. „Archiwum Belwederskiego”? Publikacja w Internecie to jednak za mało... Moim zdaniem, ministerstwo kultury powinno stworzyć listę najważniejszych publikacji o charakterze politycznym z okresu międzywojennego, a także z okresu niepodległej emigracji, która przecież wydała wielkie dzieła do dziś nieznane w kraju lub znane co najwyżej bardzo wąskiej grupie. Dorobek emigracji niepodległościowej, tej II RP na wychodźstwie, powinniśmy koniecznie przywołać – po to, żeby poznać nasze korzenie niepodległościowe, by naprawdę móc się ich trzymać. Bo mentalnościowo wciąż tkwimy w II PRL.

– Ostra diagnoza, Panie Profesorze!

– Cóż, obawiam się, że próba ugruntowania tej peerelowskiej deformacji naszej świadomości przez III RP powiodła się znakomicie. Nie jest więc łatwo stanąć teraz wobec świata z podniesionym czołem i w sposób dostatecznie skuteczny bronić honoru Polski. Dlatego bardzo ucieszyło mnie to, że premier Mateusz Morawiecki w swym przemówieniu podczas obchodów 73. rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz wreszcie powiedział o wartościach. Wcześniej nikt z liderów III RP nie mówił o tym, że można spojrzeć na Auschwitz z perspektywy trzech świętych: świętego ofiarnika Maksymiliana Kolbego, Żydówki i chrześcijanki św. Edyty Stein oraz rtm. Witolda Pileckiego, którego jego współpracownik, późniejszy profesor, Tadeusz Płużański nazwał „narodowym świętym”.

– Dlaczego, zdaniem Pana Profesora, wcześniej zabrakło tego właśnie spojrzenia?

– Dlatego, że dominowało i nadal dominuje przekonanie, iż w Auschwitz mordowano wyłącznie Żydów... O martyrologii Polaków mówi się zbyt mało, nie przekazuje się całej prawdy historycznej. Nie mówi się choćby o tym, że w powstaniu w getcie brał czynny udział oddział AK, a w Narodowych Siłach Zbrojnych jeden z najwyższych oficerów był pochodzenia żydowskiego... Nie przywołuje się pamięci gen. Bernarda Monda, legionisty i oficera Wojska Polskiego. Takich przykładów jest wiele. Niestety, zbyt często zamiast konkretnej prawdy historycznej pojawiały się rozmaite tendencyjnie zakłamane tezy, jak np. ta, że powstanie żydowskie było po to, by na Gęsiówce wymordować resztkę Żydów...

– Mieliśmy do czynienia z typową propagandową dezinformacją historyczną?

– Można by tak to określić. Trudno dziś zrozumieć i wybaczyć to, że nie poinformowaliśmy świata o naszych rzeczywistych osiągnięciach, takich jak Polskie Państwo Podziemne z prawodawstwem jedynym na świecie, które kolaborantów z okupantem skazywało sądownie i wykonywało wyroki, które stworzyło instytucję wspierającą Żydów, w której działali „antysemiccy katolicy” – jak ich nazywano – z pisarką Zofią Kossak-Szczucką na czele. Tę organizację założyło środowisko ultrakatolickie! Apel Kossak-Szczuckiej skierowany do polskich katolików, będący protestem wobec zagłady Żydów, winien być zrównany z misją Karskiego, z raportami Witolda Pileckiego.

– Tymczasem została ona skazana na zapomnienie, także jako pisarka.

– Uważam, że z okazji naszego tegorocznego jubileuszu odzyskania niepodległości Zofia Kossak-Szczucka powinna zostać przywrócona naszej świadomości czytelniczej.

– Dopiero całkiem niedawno zaczęto przywracać pamięć o rtm. Pileckim. Pan Profesor chyba już dość dawno rozpoczął swoje studia nad tą postacią, których owocem była monografia wydana w 1994 r.?

– To było w czasie, kiedy zajmowałem się kacetami i łagrami, czyli w okresie studiów akademickich i pierwszego etapu pracy naukowej. Niestety, musiałem odejść od tej tematyki, ponieważ to ciągłe obcowanie ze śmiercią, z relacjami z obozów, w których opisywano nieprawdopodobne zbrodnie, okazało się bardzo wyczerpujące psychicznie. Wtedy, tuż przed latami 80., pisząc książkę o życiu religijnym w Auschwitz i innych niemieckich obozach, zacząłem wchodzić głębiej w sylwetkę Witolda Pileckiego. Cenzura nie puściła mi, oczywiście, żadnego tekstu. Potem dopiero w latach 90. Urząd Ochrony Państwa dał mi możliwość zajrzenia do dokumentów i wówczas napisałem pierwszą, opartą na źródłach, monografię o rtm. Pileckim.

– Była wtedy jakaś reakcja czytelników?

– Zgłaszali się do mnie ludzie w związku nie tyle z samą postacią Pileckiego, ile z tymi, którzy zostali skazani na śmierć w tzw. procesach odpryskowych, z prośbą o jakieś informacje. Wtedy zwróciłem się do UOP o umożliwienie mi ponownego zajrzenia do tych materiałów. Dostałem 8 tomów – wcześniej miałem 12 grubych, jeszcze nieuporządkowanych tomów – przy czym wiele dokumentów było już zasłoniętych bibułkami, których nie mogłem odsłaniać, czego pilnował funkcjonariusz. To było w 1996 r.

– To był przejaw polityki historycznej niby wolnej III RP...

– Niby wolnej... Wtedy pomyślałem, że widocznie komuś nadal bardzo zależało na tym, aby pamięć o Witoldzie Pileckim ciągle była na marginesie historii.

– A przecież mamy tu do czynienia z bohaterem – może to kiepskie porównanie – zasługującym na wielką produkcję kinową w rodzaju filmów o Jamesie Bondzie, tyle że bez szczęśliwego zakończenia...

– W minionych latach zgłaszały się do mnie w tej sprawie cztery ekipy filmowe ze Stanów Zjednoczonych, które chciały nakręcić film o Pileckim – bohaterze z Auschwitz. Już nawet zaczynaliśmy współpracę. ale kiedy amerykańscy filmowcy zorientowali się, że Pilecki nie był Żydem, natychmiast stracili zainteresowanie. Nie ma więc wielkiej produkcji filmowej, ale powstało kilka niszowych polskich filmów, kilka widowisk teatralnych, które nie pozwoliły pamięci Witolda Pileckiego skazać na całkowity niebyt, i już dzisiaj w Polsce nie można obok tego nazwiska przejść obojętnie.

– A jutro, Panie Profesorze? Wydaje się, że jeszcze bardzo wiele trzeba by zmienić w polskich instytucjach, których misją jest wspieranie dobrej polityki historycznej. Mamy Instytut Józefa Piłsudskiego, którego Pan Profesor jest prezesem, mamy Światowy Związek Żołnierzy AK i wiele innych. Jak wzmocnić ich oddziaływanie?

– Wprost konieczne wydaje się połączenie i wykorzystanie wszystkich sił, aby nie ulegały one sztucznemu rozproszeniu w świecie, wobec ataków którego teraz bywają bezradne. Należałoby zatem wzmacniać naturalne historyczne więzi oraz – co z biegiem lat staje się najważniejsze – łączność między kolejnymi pokoleniami. Bo przecież nie byłoby Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego, gdyby nie było żołnierzy i wychowanków Józefa Piłsudskiego... O powstańcach styczniowych mówi się, że wygrali 11 listopada 1918 r... Obyśmy więc o pokoleniu AK-owskim, o Niezłomnych mogli zawsze mówić, że naprawdę wygrali dzisiaj. Dzieci i wnukowie bojowników Polski Walczącej muszą być bardzo silnym ogniwem w łańcuchu polskich pokoleń.

Prof. dr hab. Wiesław Jan Wysocki
Historyk, nauczyciel akademicki (UKSW) – specjalizuje się w najnowszej historii Polski, historii powszechnej w czasach nowożytnych, historii wojskowości; autor m.in. prac o marsz. Edwardzie Śmigłym-Rydzu, gen. Emilu Fieldorfie, rtm. Witoldzie Pileckim, ks. mjr. Ignacym Skorupce, kard. Stefanie Wyszyńskim i św. Janie Pawle II oraz o duszpasterstwie wojskowym. Jest prezesem Instytutu Józefa Piłsudskiego.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Pamiętniki z Powstania Styczniowego, Ludomira Grzybowskiego

2020-01-22 14:52

[ TEMATY ]

historia

Powstanie Styczniowe

Archiwum rodzinne

Ludomir Grzybowski

…”Kiedy w roku 1861 rozpoczęły się manifestacje, byłem aplikantem sądowym w sądzie poprawczym. Podmuch do wspomnianych manifestacji, a w następstwie i zaburzeń w Polsce, przyszedł z zagranicy, o ile wiem, z Anglii.

Nie bawiłem się nigdy dyplomacją, więc nie znam powodów, jakie skłoniły Anglię do podniecenia umysłów, wzbudzenia nadziei, słowem do obudzenia patriotyzmu w narodzie (któren co prawda był uśpiony), a tym samym do wywołania zaburzeń wewnątrz państwa rosyjskiego; to tylko pewne, że tak było.

Na prowincji rozpoczęły się manifestacje śpiewaniem pieśni patriotycznych, jak: „Boże coś Polskę”, „Z dymem pożaru” itp., po kościołach, pod figurami, krzyżami etc. Następnie sprawieniem chorągwi do kościołów z godłami: Orła Białego w czerwonym polu, Pogoni w niebieskim. Dalej ubiorami polskimi, mianowicie czamarkami, konfederatkami, żupanami, a niekiedy i kontuszami. W końcu urządzano procesje na odpusta, z chorągwiami, obrazami pod przewodnictwem księży i z pieniem pieśni patriotycznych, do których to procesji należała tak zwana wyższa sfera. Było w tych pielgrzymkach odrobinę nabożeństwa a dużo profanacji, bo szli tacy, którzy w zwykłych warunkach nie byliby się chcieli pokazać, wobec zaś prądu patriotycznego wychodzili pierwsi, aby byli widziani, śpiewali najgłośniej aby byli słyszani, grozili najbardziej aby ich miano z najodważniejszych. Każden chciał się odznaczyć bo była pora ku temu, bo nikt za to nic nie mówił bo nikogo do żadnej odpowiedzialności nie pociągano.

W Warszawie zaś, zgromadzał się naród przed figurami świętych, statuami Matki Boskiej, na ulicach: Leszno, krakowskie Przedmieście, Stare Miasto i tam śpiewy i modły odprawiał…

Był naówczas namiestnikiem w Królestwie Polskim

z rezydencją w Warszawie książe Gorczakow i czy te obawy uważał za nic nieznaczące, czy traktował to jako zabawkę dziecinną, czy wreszcie z rozmysłem działając patrzał przez szpary aby późniejsze następstwa jakie zarządził były usprawiedliwione, dość że policja przeszkód żądnych nie czyniła. To pobłażanie władzy poczytał lud za obawę i dowód jej słabości, a podżegacze zapewniali zwycięstwo nad wojskiem niedostatecznym do zwalczenia ludności Warszawy. Jawnie więc zapowiedziano, że w dniu 25 lutego obchodzić będą rocznicę bitwy pod Grochowem. Władza zamiast zapobiec temu zbiegowisku, Rynek Starego Miasta, gdzie zapowiedziany był obchód, poleciła uprzątnąć ze wszystkich na nich będących straganów, zamieść i oczyścić. W oznaczonym dniu tj. 25 lutego z rana kilkaset osób wyszło na Pola Grochowskie i odśpiewawszy kilka pieśni narodowych spokojnie wrócili do miasta. Następnie przed wieczorem zebrały się tłumy naprzód na Rynek Starego Miasta a potem do kościoła Ducha Świętego. Po nabożeństwie wyszli procesjonalnie z pochodniami i chorągwiami o barwach narodowych, zamierzając przejść Krakowskie Przedmieście do kościoła Św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży. Lecz pochód ten został wstrzymany przez wojsko, przy czym doszło do krwawego starcia, bo dużo osób było mniej lub więcej rannych. Jeszcze przed manifestacjami za zezwoleniem Rządu utworzone było Towarzystwo Rolnicze, w skład którego wchodzili obywatele ziemscy a prezesem tego Towarzystwa był hr. Andrzej Zamoyski. W skutkiem zatrważających pogłosek, jakie rozeszły się po mieście, Andrzej hr. Zamoyski na czele zebranej deputacji udał się do Księcia Gorczakowa z przedstawieniem względniejszego obchodzenia się z rozgoryczonym ludem. Księże Gorczakow zaręczał, że nikt życia w tym starciu nie stracił i że nie będzie mściwym ale żadnych ustępstw nie myśli robić zbuntowanemu ludowi. Lecz nie dotrzymał obietnicy, bo w dwa dni potem oddał władze bezbronnemu ludowi a stało się to w sposób następujący.

Dnia 27 lutego w kościele oo. Karmelitów na Lesznie

pod pozorem pomodlenia się za poległych w starciu, o jakim wyżej była mowa, zebrała się masa różnorodnego ludu. Po modlitwie wyszli z kościoła i uszykowawszy się w czwórki, bez księży i śpiewów, ruszyli z zamiarem przejścia ulicą Długą na Krakowskie Przedmieście do Pałacu Namiestnikowskiego gdzie Towarzystwo Rolnicze odbywało swe posiedzenia, aby się z obradującymi połączyć. Książe Gorczakow wydał rozkaz, aby wojsko tj. kozacy i piechota zaczaili się kolo zamku i uderzyli na tłum przy wejściu ze Starego Miasta. Wtedy to nastąpiło groźniejsze od pierwszego starcie, bo kozacy bili i kaleczyli naród, a piechota sobą zagrodziła przejście przed gmachem dobroczynności. Lud bronił się , czym kto mógł, laskami, parasolkami a w końcu kamieniami. Piechota dała ognia z karabinów i położyła trupem pięciu. Po tej krwawej scenie tłumy rozbiegły się na wszystkie strony a wojsko zajęło stanowisko przed pałacem namiestnikowskim, aby nie dopuścić połączenia się z ludem obradującym członkom Towarzystwa Rolniczego. Lud porwał ciała pięciu poległych, nosił po ulicach i przeklinał zabójców, poprzysięgając zemstę. Książe namiestnik widząc, że głupstwo się stało, nie wiadomo, czy ze strachu wobec oznajmienia delegacji, dość groźnego, że lud zbroi się w noże i siekiery, czy dla braku dostatecznej, jak utrzymywano, załogi wojskowej, czy jak głoszono wskutek telegraficznego rozkazu z Petersburga, dość że nazajutrz po dniu niewinna krwią naznaczonym książe Gorczakow wydał proklamację do mieszkańców Warszawy, że policmajster, który w dniu 25 lutego napadł na lud, otrzymał dymisję, a jenerał, który w dniu 27 lutego nakazał strzelać do ludu, oddany pod sąd. Przy tym udziela pozwolenia pogrzebu poległych z tym, aby utworzyć straż obywatelską i z uczni szkół publicznych dla utrzymania w mieście porządku, bo ani policja, ani wojsko do czasu ukończenia pogrzebu nie pokaże się na ulicach.

Takim sposobem książe Gorczakow zrzekł się władzy, a obywatele tak miejscy, jak wiejscy oraz studenci jako konstable utrzymywali porządek.

Kiedy Wielki Książe Konstanty

przybył wraz z żoną na mieszkanie do Warszawy, nie był ani witany, ani przyjmowany tak jak powinno było być, wobec przybywającego nadawcy czy wskrzesiciela praw i swobód narodowych, bo Polacy już marzyli o czym innym, bo pragnęli zmiany panującego, bo chcieli mieć na tronie nie Moskala ale Polaka, bo chcieli mieć Polskę i Litwę i wszystkie kraje, jak za czasów Jagiełły. A że tego od razu stosowanie do życzenia nie otrzymali, więc utworzył się Rząd Narodowy, który wydawał proklamacje, rozporządzenia itp. Między innymi polecał odbierać od wszystkich dobrze myślących polaków przysięgę, która była bardzo krepująca, bo wymagała ślepego posłuszeństwa Rządowi Narodowemu, bo nie wykonanie jakiego bądź rozkazu, choćby on w własnym przekonaniu był zbrodnią, stanowiło złamanie przysięgi. Takie stawał się już krzywoprzysięzcą i mógł być skazany na karę śmierci. Przysięgający obowiązany był na każde wezwane Rządu Narodowego stawić się w miejsce oznaczone i stosownie do okoliczności chwycić za bron i walczyć do ostatniej kropli krwi, aż się wroga wytępi, czy tez iść inną drogą, tj. podstępem, chytrością etc., etc. I wobec rozbudzonych, roznamiętnionych uczuć narodowych, ile wiem, młodzież przysięgę wykonywała i gotowa była na każde skinienie iść na ofiarę, bo tego Rząd Narodowy wymagał.

Kto był ten Rząd Narodowy, gdzie jego siedlisko, kto wchodził w skład jego, czy odbywały się jakie gremialne posiedzenia, wspólne narady, czy tylko członkowie tego Rządu Narodowego, każden na swoją rękę, wedle swego widzimisię wydawał rozkazy i rozporządzenia, nic i nikomu nie było wiadomym. Przyłożona pieczęć z wyobrażeniem Orła Białego w czerwonym polu i Pogoni w niebieskim, z napisem: ”Rząd Narodowy”, stanowiło wszystko. A kto odebrawszy jaki bądź rozkaz z takim godłem takowego co do litery nie wykonał, już był zakwalifikowany na karę śmierci. I byli tak zwani sztyletnicy, którzy takie wyroki Rządu Narodowego wykonywali. Były znów losowania i na kogo padł taki los, bez względu na to co go czeka, musiał spełnić rozkaz, bo inaczej byłby zasztyletowany. Taki właśnie los spadł na niejakiego Jaroszyńskiego, aby zabił Wielkiego Księcia Konstantego.

Wielcy Księstwo Konstantowie

byli względnie sympatycznie usposobieni do Polaków. Chcieli zdaje się nawzajem, aby i Polacy opłacali się sympatią. Aby dać dowód jednoczenia się z Polakami, kiedy narodził im się syn w Warszawie, nadano mu imię Wacław. Chodzili i jeździli bez konwoju i straży, dając dowód ufności do Polaków. Ale to wszystko nic nie znaczyło, bo Polacy nie chcieli widzieć Moskala panującym i postanowili wszystkich wytępić. Otóż pewnego dnia, kiedy Wielki Książe wyszedł wraz z żoną, aby wsiąść do pojazdu, ów wylosowany Jaroszyński strzelił do niego z rewolweru. Kula utkwiła w szlifie, nie czyniąc żadnego obrażenia ciała. Jaroszyński został pojmany i osądzony jako królobójca na powieszenie. Strzelano również i do margrabiego, lecz margrabia po pierwszym chybionym strzale laską kilka razy uderzył owego śmiałka i ten ze strachu czy z bólu stracił tak przytomność, że więcej nie strzelał i policja go ujęła.

Po tych faktach Margrabia Wielopolski zarządził pobór do wojska(rozumie się ruskiego) wszystkich młodych ludzi, w mniemaniu zapewnie, że tym sposobem przetnie wszystkie wybryki. Z obawy, aby i mnie nie wzięli, wyjechałem na wieś do znajomych. W parę dni przyszła wiadomość, że Rząd Narodowy, przeciwdziałając rządowi ruskiemu, wydał rozkaz, aby wszyscy młodzi ludzie chwycili za bron i stanęli do walki przeciw wrogom. Niestety, cóż to za broń, trochę dubeltówek i kos, a co za żołnierze? Trochę urzędników, trochę uczni ze szkół, trochę szlachty, którzy pozabierali za sobą ekonomów, lokai i stangretów. A tu armia ruska wyćwiczona, umontowana, z zapewnieniem przebywania wszędzie, gdzie się podobało, czy po miastach, czy po wsiach, opatrzeni w odzież, żywność etc, etc. A Polacy nigdzie punktu oparcia, nigdzie miejsca swobodnego do jakiegoś zorganizowania się, bo niby w swoim kraju ale gorzej wychodziło jakby na obczyźnie, bo tu każden chłop był wróg i nie rzadko chłopi łapali powstańców i oddawali w ręce Moskali, a ile namnożyło się szpiegów, donosicieli etc. Wszystko to bowiem szło do przewagi, do siły, słowem, do mocniejszego.

Więc tedy wybuchło powstanie i były dwa rządy: ruski i tzw. Rząd Narodowy Polski, i obydwa wydawały rozporządzenia, rozumie się wprost sobie sprzeczne. Urzędnicy odbierali rozkazy od Rządu Narodowego z poleceniem wykonania takowych pod karą śmierci. Od rządu zaś ruskiego przeciwnie, z zagrożeniem dymisji i odpowiedzialności osobistej. I tak na przykład Rząd Narodowy wydał i rozesłał do wszystkich naczelników powiatu rozporządzenie, aby nakazali młodym ludziom zdolnym do noszenia broni stawić się do wojska polskiego formującego się w danym miejscu. Więc niektórzy naczelnicy przed odebraniem przeciwnego polecenia rządu ruskiego wydali do wójtów gmin w myśl tego odpowiednie rozkazy. Czytałem taki w oryginale okólnik naczelnika powiatu stepnickiego, aby „wszyscy młodzi ludzie chwycili za broń i stawili się pod sztandary polskie”.

Małogoszcz, licha bardzo mieścina, starodawnego typu budynki, przeważnie drewniane, zamieszkane przez mieszczan-rolników, a częścią i Żydów. Otoczone ze wszystkich stron lasami i górami. Samo zaś miasteczko rozpołożone w dolinie. Przybyliśmy w sobotę witani uroczyście, bo wyszła naprzeciw nam procesja z chorągwiami, obrazami. Księża na czele i mnóstwo ludu. Wprowadzeni tak do miasteczka rozlokowaliśmy się po domach, a Langiewicz ze sztabem zajął kwaterę na plebanii… Tam staliśmy dni kilka, nikt nas nie niepokoił. Odbywaliśmy musztry i ćwiczenia. Było nas tedy w Małogoszczu około pięciu tysięcy, zresztą sądzę, że nikt tego dokładnie nie wiedział, bo nie było godziny, aby bądź mniejsze oddziały, bądź pojedynczo nie przybywali. Nareszcie po tygodniowym postoju oznajmiono nam, że nazajutrz będzie bitwa, bo Moskale się zbliżają. Jakoż z rana zaczęto nas rozprowadzać na pozycje, ale tylkośmy wyszli z miasta, dały się słyszeć za nami strzały karabinów… Cały batalion nasz był uzbrojony w dubeltówki, które w najlepszym razie mogły szkodzić przeciwnikowi na 150 do 200 kroków. Moskale stali od nas na jakie 1500 do 2000 kroków, bo widzieliśmy ich i przedstawiali się oczom naszym jak jakieś punkciki małe i z tych punkcików wylatywało trochę dymu, a potem huk. Kule zaś ich karabinów nie tylko dochodziły do nas, ale przenosiły poza nasze pozycje… Stałem frontem zwrócony do nieprzyjaciela czekając na sposobność wystrzelenia choćby z jednej z lufy, kiedy naraz tak silnie zostałem w piersi uderzony, że zachwiałem się i na wznak upadłem. Doznałem takiego w całym ciele wstrząśnienia, że byłem pewny, iż kula przeszyła mnie na wylot, bo jednocześnie doznałem bólu w piersiach i krzyżu; ponieważ mimo to przytomności nie straciłem, począłem ręką po krzyżu szukać, czy nie ma otworu, którym by kula wyszła, a nieznalazłszy żadnej skazy w surducie podniosłem się, a trakcie też tym rozpoczął się odwrót vel rejterada. Przeszliśmy przez las, przez rzeczkę koło młyna „Bocheniec” zwanego i wydostali się na łąki i pola. Tuz za nami, jak spod ziemi wyrośli, zjawili się dragoni ruscy i poczęli rozwijać front, sposobią się widocznie do szarży…

Siedziałem w tej Rudzie Promnickiej jak mysz w pudle, a chociaż jeszcze o ruchach wojsk ruskich wiadomość od dworu do dworu nadchodziła, więc jak tylko dano znać, wynosiłem się w las i tam czasami całe dnie, a niekiedy i noce, przebywałem. Nie zawsze jednak mogli zdążyć wysłać ostrzeżenie, a czasami posłańcy byli chwytani, wtedy znienacka Moskale nadchodzili...Prawdopodobnie w tym razie tak się też stało, że jednej nocy rozbudzony hałasem i niezwykłym ruchem koło dworu, zerwałem się, a wyjrzawszy oknem, zobaczyłem cały dom dookoła otoczony wojskiem... Otworzono drzwi i wszedł oficer od piechoty z kilkoma żołnierzami. Zrobili rewizje w pokoju, a mnie kazano wstać, ubrać się, mówiąc, że jestem aresztowany…

Ledwieśmy się rozejrzeli po tym niby odwachu, a właściwie kozie, gdzie złodziei i włóczęgów trzymali, przyszedł oficer dyżurny z dwoma żołnierzami i zapytał: „Któren to Pan Grzybowski?”, a gdym się odezwał, mówi: ”Proszę do jenerała”. Poszedłem pod eskortą na pierwsze piętro i tam mnie wprowadzili do gabinetu. Oficer żołnierzy zostawił ze mną, a sam wyszedł. Niezadługo słyszę ostrogi i wszedł pan jenerał. Usiadł na fotelu i zwyczajnym głosem zaczął wypytywać, gdzie byłem, w których oddziałach, w jakich bitwach, jaka była organizacja: „Wszystko tu jest zapisane i tyś dawno powinien być jeśli nie na szubienicy, to na Syberii”. Na wszystko odpowiadałem i na każde pytanie wymijająco. W końcu mówię: „jako Polak musiałem i powinienem był iść walczyć, inaczej wszyscy by mną pogardzali, tak jak ja sam sobą. Powinien ekscelencja uwzględnić, bo inaczej zrobić nie mogłem”…

Jednego razu przyjechał zwierzchnik jenerała Czengierego, jenerał Bellegarde, wieszatiel, drugi tom Murawiewa, tylko w mniejszym stopniu, ale także dużo ludzi wyprawił na tamten świat. Otóż ten wieszatiel wraz z Czengierym i ze świtą zwiedzał więzienie i do każdego numeru zachodził. Zjawili się i u mnie. Tego dnia na obiad przynieśli mi na misce kapuśniak, a w nim kawałek mięsa nadzianego na patyk. Nie mogłem jeść, więc nietknięte stało, kiedy weszli, pierwszy Bellegarde, za nim Czengiery itd. Bellegarde podszedł do miski, zaczął mieszać łyżką i pyta po niemiecku: „Was is das?”. Nie ma odpowiedzi. Zwrócił się do Czengierego z zapytaniem: „Szto, eto Niemiec?”. Tamten odpowiada: ”Niet, Polak”. „A za szto on siedit?”. Czengiery mu recytuje: „Był snaczała w bandie, posle zanimałsja unistom knig narodnonasilenia, a na koniec ostał kakim-to komisarom ichnaho rządu”. Po takiej rekomendacji struchlałem i nic nie mówiłem. Bellegarde wpatrzył się we mnie i mówi: „A wy szto na eto?”. Powiadam: „Byłem w powstaniu, ale żądnym komisarzem ani żadnym urzędnikiem nie byłem”. Bellegarde mówi: ”Ja by wam sowiet prawdu gawarit”. Odwrócił się i poszli wszyscy…

Po pięciu miesiącach siedzenia w „sekretnym” kazali mnie ponownie odstawić do komisji śledczej, w której rezydował pułkownik Sorniew, kilku innych oficerów, a jako asesor prowadzący badanie był porucznik Kuliczkowski…. cdn.

CZYTAJ DALEJ

15 lat Rycerzy Kolumba w Polsce

2020-01-22 17:01

[ TEMATY ]

episkopat

konferencja

Rycerze Kolumba

rycerze

Artur Stelamsiak/Niedziela

Rycerze Kolumba obchodzą w Polsce 15 lat działalności. Z tej okazji przedstawiciele katolickiej wspólnoty zrzeszającej mężczyzn zorganizowali konferencje prasową w sekretariacie KEP

Podczas konferencji podsumowania 15-lecia działalności Rycerzy Kolumba w Polsce sekretarz generalny Episkopatu Polski bp Artur Miziński podkreślił, że ich misja jest ważnym elementem prowadzenia męskiej formacji katolickiej i wartości związanych z ojcostwem, której wciąż w Kościele w Polsce jest mało. Polscy Rycerze są natomiast pionierami takiej posługi w Europie Środkowo-Wschodniej.

Delegat stanowy Rycerzy Kolumba w Polsce Tomasz Wawrzkowicz powiedział, że wspólnota nazywana jest "prawym, mocnym ramieniem Kościoła katolickiego".

- To jest wielkie wyzwanie dla nas. Chcemy tym słowom sprostać. Chcielibyśmy być w każdej polskiej parafii, ale jeszcze dużo pracy przed nami - dodał.

Rycerze są obecni w kilkuset parafiach na terenie 28 diecezji. Do międzynarodowej wspólnoty Rycerzy zaproszeni są wszyscy pełnoletni mężczyźni będący praktykującymi katolikami, a także chcący formować się duchowo, działając dla dobra Kościoła i swoich parafialnych wspólnot. - Nasza struktura krajowa jest bardzo zróżnicowana. Rycerze są obecni zarówno w parafiach wielkomiejskich, w takich miastach jak Warszawa, ale też w małych wiejskich parafiach - tłumaczył Krzysztof Zuba, sekretarz stanowy Rycerzy Kolumba.

Filarami, na których opiera się duchowość Zakonu, są jego cztery główne zasady: Miłosierdzie, Jedność, Braterstwo i Patriotyzm.

Bycie Rycerzem Kolumba polega na realizacji tych zasad na dwóch płaszczyznach: wewnętrznej i zewnętrznej. Rycerze formują się poprzez wspólną modlitwę, życie sakramentalne, różaniec, adorację Najświętszego Sakramentu, wspólnotowe dni skupienia i rekolekcje oraz inne tradycyjne formy pobożności.

Jedną z nowych akcji charytatywnych Rycerze Kolumba prowadzą wspólnie z Tygodnikiem Katolickim „Niedziela”, Fundacją NIEDZIELA.Instytut Mediów oraz organizacją Pomoc Kościołowi w Potrzebie.

- To "Akacja Dom", która pomaga zbierać środki finansowe na mieszkania dla chrześcijan w Iraku. Dzięki mediom i pomocy w lokalnych wspólnotach i parafiach Rycerzy Kolumba udało się już zebrać ponad 48 tys. złotych. Oznacza to, że możemy pomóc ok. 12-13 rodzinom na miejscu w Iraku - mówił na konferencji ks. Zbigniew Kucharski, dyrektor Młodzieżowej Agencji Informacyjnej MAIKA, pełnomocnik zarządu ds. projektów Fundacji NIEDZIELA.Instytut Mediów. - Dzięki tej akcji każdy może włączyć się w budowę domów w Dolinie Niniwy, m.in. w dwóch miastach Bartella i Baszika, gdzie setki chrześcijańskich rodzin czekają na naszą pomoc - dodał ks. Kucharski.

Rycerze Kolumba za namową Jana Pawła II i na zaproszenie kard. Józefa Glempa przybyli do Polski w 2005 r. i rozpoczęli tu działalność. Pierwszą radą w Polsce w 2006 r. była krakowska Rada im. Jana Pawła II, mająca siedzibę przy Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach.

Obecnie Zakon skupia w Polsce 6 tys. członków działających w 105 radach na terenie 28 diecezji. Ich przełożonym jest obecnie delegat stanowy Tomasz Wawrzkowicz z diecezji rzeszowskiej. Krajowe duszpasterstwo Rycerzy powierzono kard. Franciszkowi Macharskiemu. Po jego śmierci Kapelanem Rycerzy w Polsce został mianowany metropolita częstochowski abp Wacław Depo.

CZYTAJ DALEJ

Kielce: IPN przypomni „Raport z Auschwitz”

2020-01-22 21:29

[ TEMATY ]

Auschwitz

pokaz

Bożena Sztajner/Niedziela

Auschwitz

Opowieść o Polakach, którzy alarmowali świat o terrorze w okupowanej Polsce, obozach Zagłady, a w szczególności o KL Auschwitz, będzie tematem pokazu filmowego i spotkania w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” w Kielcach. Wydarzenie odbędzie się w czwartek 30 stycznia.

W filmie zaprezentowano nieznane dotąd dokumenty z archiwów brytyjskich, które świadczą o tym, że Polacy regularnie od 1941 roku do końca wojny informowali wszystkich aliantów o tym, co dzieje się w obozach Zagłady na terenie okupowanej Polski.

W filmie o KL Auschwitz opowiadają także więźniowie, głównie z pierwszych transportów: Kazimierz Albin, Kazimierz Piechowski, Jerzy Bogusz, Karol Tendera, a także Eva Mozes-Kor - ofiara dr Mengele.

Po pokazie odbędzie się spotkanie z reżyserem dokumentu, którego światowa premiera miała miejsce w Parlamencie Europejskim.

Projekcja filmu będzie kolejnym spotkaniem w stałym cyklu „Seans historyczny” w którym w Centrum Edukacyjnym „Przystanek Historia” są prezentowane filmy fabularne, dokumentalne oraz reportaże z towarzyszącym im komentarzem historyka.Wydarzenie odbędzie się w siedzibie „Przystanek Historia” przy ul. Warszawskiej 5. Początek o godz. 17.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję