Reklama

Niedziela Rzeszowska

Kresy – Śladami wielkich Polaków

Śladami Jana III Sobieskiego

Tradycyjnie już od 4 lat w czasie letnich wakacji zabieramy czytelników w podróż na Kresy. W tym roku będziemy podążać śladami naszych słynnych rodaków pochodzących z tych terenów. Wśród postaci będą królowie, wodzowie, bohaterowie powstań, męczennicy za wiarę, poeci, pisarze i muzycy

Niedziela rzeszowska 26/2019, str. 4-5

[ TEMATY ]

Król Sobieski

Mirek i Magda Osip-Pokrywka

Zamek w Olesku

Ten król to postać legenda. Jako ostatni zwycięski wódz przed upadkiem Rzeczpospolitej Obojga Narodów zyskał sławę bohatera. A jako obrońca chrześcijaństwa przed turecką nawałą zasłużył na szacunek całej Europy. Został zapamiętany również jako jeden z najlepszych polskich epistolografów. Przez dwadzieścia lat, codziennie, bez względu na to czy przebywał w domu, czy na wyprawie wojennej, pisał kwieciste listy do swojej żony Marysieńki.

Nasza kresowa wyprawa szlakiem rezydencji związanych z rodem Sobieskich herbu Janina zaczyna się w niewielkim Olesku na skraju Małego Polesia, 70 km na wschód od Lwowa. Tutejszy zamek na kamiennym ostańcu, pośród równiny i bagnistych łąk, wzniósł Jan Daniłowicz, wojewoda ruski. I to tu 390 lat temu, 17 sierpnia 1629 r. urodził się przyszły król. Legenda mówi, że podczas porodu rozpętała się potężna burza, a warownie atakowały tatarskie hordy. Gdy tylko odebrano niemowlę i po obmyciu położono na marmurowym stole, jego blat pękł na dwie części. Zamek pomyślany jako ufortyfikowana magnacka rezydencja dziś pełni funkcję muzeum. Tuż u jego podnóża znajduje się dawny klasztoru Kapucynów i kościół św. Józefa. Dziś mieszczą się tam magazyny Lwowskiej Galerii Sztuki, uważane za jedną z najliczniejszych kolekcji sztuki polskiej poza granicami kraju (niestety, nieudostępnione do zwiedzania).

Kilka rodowych posiadłości Sobieskich znajdziemy na południe od Oleska. Najważniejsza to Złoczów, gdzie przetrwał murowany zamek i trzy świątynie. Warownia zbudowana przez ojca króla jest jedną z lepiej zachowanych XVII-wiecznych fortyfikacji bastionowych na terenach Rusi Czerwonej. Fundatora budowli rozpoznać można po tarczy herbowej na kawalierze. Rozmieszczone na jej bokach litery: J.S.K.K.S.K., oznaczają: „Jakub Sobieski, krajczy koronny, starosta krasnostawski”. W centrum miasteczka w dobrym stanie przetrwał również popijarski kościół ufundowany przez syna władcy – królewicza Jakuba. Zaś w cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego (dawna fara katolicka) w kryptach spoczywają dwie siostry króla Jana III Sobieskiego: Zofia i Katarzyna.

Reklama

Mniej szczęścia miały Pomorzany i Podhorce. W pierwszej z nich, będącej ulubionym miejscem królewskich łowów, zamek znajduje się w głębokiej ruinie. Zaś w Podhorcach bryła wspaniałej barokowej budowli przetrwała zawieruchy dziejowe, ale wnętrza zostały całkowicie ogołocone. Z oryginalnego wyposażenia zachowały się jedynie marmurowe portale oraz fragmenty kominków.

Nie należy zapominać o królewskim mieście Lwów, którego król Jan III Sobieski był honorowym obywatelem. Na lwowskim rynku pod nr 6 zachowała się piękna renesansowa kamienica należąca niegdyś do Sobieskich. Mimo że pierwotnie (w 1580 r.) została wzniesiona przez greckiego kupca Konstantego Korniakta, na cześć Jana III Sobieskiego jest nazywana Królewską. Znawcy architektury, ze względu na wspaniały wewnętrzny arkadowy dziedziniec, określają ją mianem małego Wawelu. W okresie międzywojennym funkcjonowało tu Muzeum Narodowe im. Króla Jana III. Dziś wnętrza są udostępnione do zwiedzania jako oddział Lwowskiego Muzeum Historycznego.

Więcej na temat kresowych miejsc związanych z królem Janem III Sobieskim w najnowszej książce autorów artykułu: KRESY. Śladami wielkich Polaków – Mirek i Magda Osip-Pokrywka, Wydawnictwo JEDNOŚĆ. Album ukaże się w sprzedaży w 2 połowie lata 2019 r.

2019-06-25 14:10

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Serce króla Sobieskiego

Niedziela warszawska 1/2019, str. I

[ TEMATY ]

Król Sobieski

Artur Stelmasiak

Od lewej: prof. Rajmund Gazda, ks. dr Janusz Bodzon i o. dr. Gabriel Bartoszewski

Ponad 300-letnie serce króla Jana III Sobieskiego zostało zbadane przez naukowców. Podczas dziękczynnej Mszy św. serce zostało złożone w Kaplicy Królewskiej kościoła Ojców Kapucynów

Eucharystia, w czasie której dziękowano za życie wielkiego króla z okresu I Rzeczypospolitej, sprawowana była w kameralnym gronie w bocznej kaplicy kościoła pw. Przemienienia Pańskiego, który został wybudowany z fundacji króla Sobieskiego. I choć pogromca tureckich muzułmanów spod Wiednia pochowany jest w krypcie św. Leonarda na Wawelu, to swoje serce pozostawił w skromnym kościele przy ul. Miodowej. – Naszą Eucharystią chcemy zakończyć proces związany z inspekcją serca króla Jana III Sobieskiego. Przez trzy miesiące, dzięki wsparciu Fundacji Orlen Dar Serca, udało się odnowić również sarkofag – mówił o. Kazimierz Synowczyk, gwardian klasztoru kapucynów. – Módlmy się za wielkiego króla, który ocalił Europę przed Turkami, aby jego dziedzictwo nie zostało roztrwonione, aby Europa zachowała swoją chrześcijańską tożsamość.

Królewskie pragnienie

W proces badania królewskiego serca od początku zaangażowany był o. dr Gabriel Bartoszewski OFM Cap oraz kanclerz kurii metropolitalnej ks. dr Janusz Bodzon, który przyniósł do kapucynów zgodę od kard. Kazimierza Nycza na rozpoczęcie badań prof. Tadeusza Dobosza z Uniwersytetu Wrocławskiego. Ksiądz kanclerz w imieniu metropolity warszawskiego przewodniczył Mszy św. dziękczynnej. – Serce wyraża najgłębsze pragnienia i dążenia, które są w człowieku. Dlatego dziś przy grobowcu serca króla Jana przyjrzyjmy się pragnieniom władcy, który poświęcił całe swoje życie obronie Rzeczypospolitej – mówił ks. Bodzon.

Podczas homilii kapłan przypomniał, że Sobieski prowadził wiele wojen w obronie naszej Ojczyzny, a zwycięska bitwa z Turkami pod Wiedniem była ukoronowaniem jego dzieła budowania silnej Rzeczypospolitej. Był także dobrym królem w czasach pokoju. Wystarczy wspomnieć społeczność muzułmanów w I Rzeczpospolitej czyli losy Tatarów, którzy podczas wypraw wojennych dostali się do niewoli, a później zostali osadzeni w północno-wschodniej części naszego kraju.

Władysław Syrokomla opisał czasy, gdy Polska w XVIII wieku była coraz bardziej rozszarpywana. Wówczas imperium Osmańskie wysłało potajemnie do Tatarów swoich posłów, by jako współwyznawcy muzułmanie zaatakowali wspólnie z nimi Rzeczypospolitą. W odpowiedzi od Tatarów usłyszeli, że oni RP traktują jak swoją matkę i każdemu, „kto wyciągnie rękę przeciwko naszej matce, będziemy traktowali jak wściekłego psa”. – Dzięki mądrości takich władców jak Sobieski nawet wrogowie Rzeczpospolitej szybko uznawali ją za swoją ojczyznę, której byli gotowi bronić – wskazał ks. Bodzon.

Wota Sobieskiego

Król Jan III Sobieski był także człowiekiem wielkiej wiary. Za wygraną Kampanię Wiedeńską, która obroniła Europę przed zalewem muzułmanów, papież Innocenty nadał mu tytuł Defensor Fidei, czyli Obrońcy Wiary. Kościół kapucynów jest wyrazem królewskiego dziękczynienia za zwycięstwo pod Wiedniem. Jednak największym wotum Sobieskiego jest Zakon Braci Mniejszych Kapucynów, których w 1683 r. sprowadził do Polski. Dziesięć lat wcześniej, po zwycięstwie nad Turkami pod Chocimiem, hetman Sobieski złożył ślub sprowadzenia zakonu. Z obietnicy danej Panu Bogu się wywiązał. – Choć król był doskonałym wodzem i miał wielką waleczną armię, to był świadomy swoich ograniczeń i tego, jak wiele zwycięstw zależy od Boga. Dlatego tak często Mu dziękował, składając liczne wota. Jednym z nich jest klasztor i kościół, w którym dziś się modlimy – mówił ks. Bodzon.

Nie wiadomo dokładnie, dlaczego król ślubował akurat sprowadzenie kapucynów. Najprawdopodobniej poznał kapucynów podczas swych podróży i studiów na Zachodzie Europy. Po sprowadzeniu do Polski zakonnicy mieszkali na Zamku Królewskim i pełnili funkcję kapelanów kaplicy królewskiej, ale także byli obecni w innych posiadłościach Sobieskiego.

Rok po śmierci króla w 1696 r. kapucyni zabrali go do siebie na Miodową. Dobrodzieja pochowano w katakumbach kapucyńskiego kościoła, a zabalsamowane serce umieścili w metalowej kasecie. W 1733 r. szczątki króla Jana i jego małżonki Marii Kazimiery przeniesiono na Wawel, pozostawiając u kapucynów jedynie serce. W 1830 r. przygotowano w bocznej kaplicy kościoła okazały sarkofag, w którym spoczęło królewski serce. – I do tamtej pory aż do września 2018 r. nikt do środka nie zaglądał – mówi „Niedzieli” o. Gabriel Bartoszewski, który z ramienia zgromadzania kapucynów nadzorował inspekcję królewskiego serca. – Dzięki inspekcji serce zostało zabezpieczone, ale także udało się odnowić sarkofag, zdobienia i koronę.

Z tradycją i poszanowaniem

W obecności przedstawicieli kurii warszawskiej, braci kapucynów oraz zespołu konserwatorów wydobyto z sarkofagu urnę z sercem króla. Rozpoczęto równocześnie szczegółowe badania zawartości kasety oraz prace konserwatorskie przy sarkofagu pod kierunkiem konserwatora zabytków prof. Rajmunda Gazdy. – To serce sam król powierzył ojcom, którym zaufał. Z perspektywy tylu lat jestem pewien, że się nie zawiódł na kapucynach. Moim zdaniem król Jan III Sobieski jest spadkobiercą tego dorobku Rzeczypospolitej, który także dziś warto naśladować – mówił prof. Gazda.

Inspekcja wykazała, że z powodu korozji kasety, serce nie zachowało się w zwartej formie. Widoczne były fragmenty czarnej tkaniny oraz fragmenty roślin, które prawdopodobnie miały służyć zabalsamowaniu serca. Sam sarkofag nosił ślady bezskutecznej próby otwarcia, prawdopodobnie z czasów II wojny światowej. Samo serce uległo rozkładowi i ma konsystencję prochu. Szczątki zostały przebadane genetycznie oraz poddane procesowi naświetlania oczyszczającego z grzybów i mikroorganizmów. Królewskie serce zamknięte zostało w nowej urnie, która została zaplombowana woskową pieczęcią metropolity warszawskiego. Obok urny w specjalnej tubie został złożony dokument opisujący historię serca, sarkofagu oraz badań, które zostały przeprowadzone w 2018 r. „Zakon Braci Mniejszych Kapucynów, podejmując inicjatywę inspekcji serca, włożył wielki wysiłek, aby dokonać ją zgodnie z tradycją i poszanowaniem, wyrażając w ten sposób głęboką wdzięczność i miłość do własnego fundatora króla Jana III Sobieskiego” – czytamy w dokumencie, który potwierdza autentyczność królewskiego serca. – Nadszedł moment historyczny, aby to serce, które było przechowywane przez tyle wieków w naszej wspólnocie kapucyńskiej, złożyć dzisiaj ponownie w sarkofagu po wszystkie czasy – mówił na zakończenie uroczystości o. Gabriel Bartoszewski.

CZYTAJ DALEJ

Amerykański Senat zagłosował za zabijaniem noworodków

2020-02-27 19:11

[ TEMATY ]

USA

senat

pro‑life

niemolęta

Vatican News/©fresnel6 - stock.adobe.com

Amerykański senat odrzucił dwa projekty ustaw pro-life.

Pierwszy dotyczył ochrony dzieci nienarodzonych, zdolnych do odczuwania bólu, czyli po 20. tygodniu ciąży. Jego celem było więc zapobieganie tak zwanym późnym aborcjom. Drugi miał chronić noworodki, które przeżyły aborcję i zagwarantować im takie same prawa, jakie mają dzieci, które urodziły się jako wcześniaki na tym samym etapie ciąży. Oba projekty nie przekroczyły wymaganego progu 60 głosów.

„To niezrozumiałe, że ktoś może popierać zabijanie niemowląt”
– napisał w oświadczeniu po decyzji senatu abp Josepf F. Naumann z Kansas City, przewodniczący komitet ds. ochrony życia przy amerykańskim episkopacie. „Reformy, które odrzucił senat, były kluczowe dla ochrony praw człowieka i większość Amerykanów je zdecydowanie popiera. Nasz naród jest lepszy niż wynikałoby z tego głosowania. Czas, aby popierający ustawy pro-life dali temu wyraz w przestrzeni publicznej” – uważa abp Naumann.

W USA od 1973 roku obowiązuje precedens prawny Roe przeciwko Wade, który zalegalizował aborcję na życzenie matki bez jakiejkolwiek przyczyny aż do momentu urodzenia się dziecka. Sprawę tę może ponownie rozpatrzyć tylko Sąd Najwyższy USA, ale od wielu lat oddala ten wniosek z powodu poglądów proaborcyjnych większości sędziów, których kadencja jest dożywotnia. Obecnie jednak prezydent Trump mianował dwóch nowych sędziów o poglądach pro-life i głosy w izbie rozkładają się po połowie. Jeżeli zostanie on wybrany na kolejną kadencję, jest szansa, że zmiana prawa stanie się możliwa.

CZYTAJ DALEJ

Papież: nieliczni wiedzą o nas wszystko, my o nich nic, to niebezpieczne

2020-02-28 15:36

[ TEMATY ]

papież

Franciszek

papież Franciszek

Catholic News Service/facebook.com

Również w stosowaniu nowoczesnych technik cyfrowych trzeba się kierować zasadami etycznymi. Przypomniał o tym papież Franciszek w przemówieniu do uczestników watykańskiej konferencji o sztucznej inteligencji. Obok specjalistów z zakresu etyki, brali w niej udział przedstawiciele czołowych firm komputerowych, takich jak IBM czy Microsoft, a także reprezentanci świata polityki, jak przewodniczący Parlamentu Europejskiego, czy dyrektor FAO. Na zakończenie obrad podpisali oni apel o kodeks etyczny dla sztucznej inteligencji.

W imieniu nieobecnego z powodu choroby papieża jego przemówienie odczytał abp Vincenzo Paglia. Franciszek przyznaje, że zmiany wywołane przez rozwój techniki cyfrowej mają charakter epokowy. Nasze decyzje, również te najważniejsze, są dziś owocem ludzkiej woli oraz kalkulacji wynikających z różnych algorytmów. Dlatego coraz trudniej jest zrozumieć ich przedmiot, przewidzieć skutki i określić odpowiedzialność.

Papież zauważył też, że w epoce cyfrowej zmienia się postrzeganie przestrzeni, czasu i ciała. Stajemy wobec perspektyw nieograniczonego rozwoju, a zarazem mamy do czynienia z postępującym ujednolicaniem. Coraz trudniej jest zachować różnorodność.

Na polu społeczno-gospodarczym człowiek coraz częściej jest sprowadzany do roli konsumenta, podporządkowanego interesom skoncentrowanym w ręku nielicznych. Na podstawie śladów, które pozostawia po sobie w internecie, algorytmy gromadzą dane, które pozwalają kontrolować jego nawyki dla celów komercyjnych czy politycznych, często bez jego wiedzy. Franciszek zauważył, że mamy tu do czynienia z asymetrią, bo nieliczni wiedzą o nas wszystko, a my o nich niczego. Może to stanowić zagrożenie dla społeczeństw demokratycznych. Poważne wyzwania wiążą się również ze stosowaniem sztucznej inteligencji w naukach biologicznych.

Franciszek podkreślił, że dziś nie wystarczy już jedynie szkolenie do właściwego korzystania z nowych technik. Nie są to bowiem narzędzia neutralne. Nie można też zdać się na wrażliwość moralną tych, którzy projektują nowe urządzenia i algorytmy. Potrzebujemy instancji, które zapewnią, że uwzględniona zostanie wrażliwość etyczna użytkowników i wychowawców. W tym kontekście papież pozytywnie ocenił podpisany na zakończenie watykańskiej konferencji wspólny apel o kodeks etyczny dla sztucznej inteligencji.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję