Spór o Westerplatte jest sporem nie tylko o historię i pamięć, ale też – nawet przede wszystkim – o znaczenie państwa i jego relacje z samorządem terytorialnym.

Owszem, historia i pamięć mają w przypadku Westerplatte ogromne znaczenie, zwłaszcza wobec prób ich relatywizowania. Spór o półwysep zawiera jednak w sobie pytanie: Czy państwo polskie ma prawo interweniować w sytuacji ewidentnych nadużyć i wieloletnich zaniedbań wobec tego miejsca pamięci narodowej? Odpowiedź wydaje się oczywista: Tak, państwo polskie ma takie prawo, a nawet obowiązek.

Kto uważa inaczej, kwestionuje prymat władzy państwowej. Jednostki samorządowe, które by się na to poważyły, naruszyłyby odnoszącą się do ustroju i działania samorządu terytorialnego zasadę unitarności, w myśl której nie są one autonomiczne w stanowieniu prawa, lecz powstają i działają tylko na podstawie prawa krajowego.