Szczególne miejsce z zbiorach Muzeum Archidiecezji Warszawskiej zajmuje polskie malarstwo współczesne. Większość dzieł to sztuka zaangażowana, która w latach 80. XX wieku była odważną i ambitną próbą powiedzenia prawdy o tamtym czasie.

Nasze muzeum było wtedy ostoją myśli niezależnej, a jednym z twórców niezależnej kultury był Zbylut Grzywacz – wybitny malarz, grafik, rzeźbiarz, fotografik, pisarz i pedagog. W czasie stanu wojennego internowany w więzieniu w Nowym Wiśniczu. Jednym z owoców tego doświadczenia był cykl wspomnień i obrazów pt. Rekolekcje wiśnickie – opowieść o czasie ponurym, często pełnym zwątpienia i goryczy. Opowieść o braterstwie, wzajemnej pomocy i solidarności.

Na obrazie pt. Ogniwa przedstawił spleśniałe kromki więziennego chleba nanizane na łańcuch jak ziarna różańca. Sztuka do bólu realistyczna, ale też głęboko symboliczna. 28 kromek – to ludzie połączeni wspólnym losem (autor siedział w 28-osobowej celi). Pisał potem: „Należy bowiem pokazać rzeczywistość taką jaka była. Bez naciągania. Tym bardziej, że przydarzyła się rzecz niesłychana. W wojnie z systemem uzbrojonym po zęby zwyciężyliśmy. Bez broni. Zmieniliśmy oblicze Polski. Co się zatem wydarzyło? Jakim cudem? Może to upór i stanowczość, a może wzajemna solidarność i zjednoczenie”.