Józef Stanicki urodził się w nieistniejącej już wsi Ławy na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego. Kiedyś mieszkało tam kilkadziesiąt rodzin. Kiedy ponad czterdzieści lat temu rozpoczął się proces wykupu gruntów, do której przeznaczona została wspomniana miejscowość, pan Józef wraz z rodziną wyprowadził się do położonej niedaleko wsi Truskawka. Tam zamieszkał w domu rodzinnym żony. Często wracał jednak do miejsca swojego wychowania. Spacerując pośród sosnowych dróżek, patrzył, jak jego ukochany las regeneruje się i wzrasta. Patrzył również na pamiątki historii, których w podstołecznej puszczy nie brakuje. Sosnowy bór przez lata był bowiem schronieniem dla żołnierzy i partyzantów, którzy toczyli walki z wrogiem.

Z inspiracji córki

Na jednym z niedzielnych spacerów, w których mężczyźnie towarzyszyła pierworodna córka Marzena, zatrzymali się na wydmie. Z wzniesienia tego rozpościerał się widok na rodzinną wieś pana Józefa. W tamtym czasie drzewa były jeszcze niewielkie i nie zasłaniały szerokiego widoku. Na skraju dróg stał kilkumetrowy, stary krzyż, upamiętniający powstanie styczniowe (1863-64).

– A może byś go tato odnowił? – zapytała kilkuletnia dziewczynka.

– Kiedy córka to powiedziała, to w pierwszej chwili pomyślałem: „Taki wysoki krzyż”, a po krótkim namyśle: „W sumie, czemu nie” – wspomina pan Józef w rozmowie z Niedzielą.

Mężczyzna zaczął od rozmowy z dyrekcją parku, która okazała się przychylna pomysłowi i zaoferowała drzewo na nowy krzyż. Pan Józef z pomocą rodziny odnowił pamiątkowy pomnik. Następnie solidnie wkopał do ziemi i zalał betonem. Kiedy wszystko było już gotowe, poproszono księdza z pobliskiej parafii Wiersze, aby przyjechał i poświęcił krzyż.

– Co tu dużo mówić, cieszyłem się. To taka radość w sercu, kiedy prócz pracy dla własnej rodziny, prócz pomocy innym można zrobić jeszcze coś pożytecznego – uśmiecha się pan Józef.

W zasadzie niemal z marszu odnowił dwa kolejne, z których jeden postawił dziadek pana Józefa w 1930 r., gdy wreszcie doczekał się upragnionej wnuczki.

Drugi krzyż stał obok wsi Łubiec. Postawiono go w 1911 r. Mimo upływu dziesiątek lat, drzewo pionowej belki krzyża okazało się bardzo twarde i nadal zdrowe. Po zdemontowaniu nie dało się go nawet przeciąć, z piły leciały iskry. Pan Józef dorobił więc jedynie nowe ramiona. Odnowił podstawę i całość zabezpieczył drewnochronem.

Po wyremontowaniu trzech krzyży pan Józef postanowił zaprzestać dalszych prac. – Pomyślałem, że zrobiłem co do mnie należało i choć wiedziałem, że w puszczy jest jeszcze wiele krzyży, to nawet przez myśl mi nie przeszło, aby dalej je odnawiać. Wiadomo, że to wymaga czasu, pracy – wspomina.

Kawałek gazety z popielnika

W 1979 r. Jan Paweł II po raz pierwszy przyjechał z pielgrzymką do Polski. Pan Józef nie był w Warszawie na Mszy św., ale jak większość rodaków przeżywał zarówno sam wybór Polaka na Stalicę Piotrową, jak i całą pielgrzymkę. Kiedy emocje związane z wydarzeniem ucichły, rodzina mężczyzny wróciła do codziennych obowiązków. Jednocześnie w kraju zaczęło dochodzić do innych niż wcześniej wydarzeń. Najpierw były strajki robotników, potem powstała „Solidarność”, której tzw. karnawał przerwał stan wojenny wprowadzony w grudniu 1981 r.

W kolejnym roku zimą pan Józef, jak to zazwyczaj w czasie okresu grzewczego, niemal co wieczór rozpalał w piecu. Pewnego wieczoru, wymiatając popiół z popielnika, wśród prochu dostrzegł kawałek gazety.

– Zdziwiłem się. Nigdy nic takiego nie mało miejsca. To przecież niemożliwe, aby w piecu został kawałek gazety… Kiedy kolejny raz sięgnąłem do pieca, by wygarnąć popiół, a ten kawałek gazety wyfrunął prosto na mnie. Pewnie pod wpływem lekkiego powiewu z mojej dłoni… – zastanawia się pan Józef i przyznaje, że jego zdziwienie sięgnęło zenitu, kiedy przyjrzał się na ocalały kawałek gazety.

– To był krzyż z dzisiejszego pl. Piłsudskiego. Ten, przy którym nasz papież Jan Paweł II odprawiał Mszę św. w trakcie swojej pielgrzymki. Do dzisiaj nie wiem, jak to możliwe? Po pierwsze, że ten kawałek ocalał. Po drugie, że było na nim właśnie to zdjęcie? – mówi pan Józef i kolejny raz w życiu zadaje sobie to pytanie oraz przyznaje, że odczytał to jako znak.

– Kiedy tak patrzyłem na to ocalałe w niewytłumaczalny sposób zdjęcie, miałem takie natchnienie odnośnie tych krzyży w Puszczy Kampinoskiej. Aby do tego wrócić. Aby nadal je odnawiać – wspomina.

Z kawałkiem gazety wybrał się do ówczesnego proboszcza parafii Wiersze, nieżyjącego już śp. ks. Krzysztofa Kłosiewicza. Kapłan w długiej rozmowie przyznał, że skoro pan Józef tak to odczytał, to powinien wrócić do swojego zajęcia.

Nadpaloną stronę gazety ze zdjęciem z Mszy św. w Warszawie pan Józef oprawił w ramki. I ruszył do puszczy, naprawiać stojące tam stare krzyże.

Wiara daje siłę

Na przestrzeni lat mężczyzna odnowił blisko dwadzieścia krzyży. Niektóre z nich mają 6 metrów, najwyższe nawet 9 m. Jak taka praca przebiega?

– Kiedy widzę, że któryś się już pochyla, próchnieje, że na którymś czas odcisnął swoje piętno, rozmawiam z dyrekcją parku. Najpierw leśniczy znajduje drzewo. Następnie znajomy, który ma specjalne urządzenie, pomaga zdemontować uszkodzony krzyż, który w dalszej kolejności przywozimy do mnie na podwórko. Z nowego drzewa inny znajomy wycina potrzebny element, który z kolei ja hebluję, maluję i zabezpieczam. Kiedy wszystko jest gotowe, wspólnie z synem i ewentualnie kimś jeszcze, jedziemy na miejsce i osadzamy krzyż. Kiedyś zalewałem podstawę betonem. Teraz w przygotowane podłoże, w które wstawiam krzyż daję też specjalne, metalowe mocowania, które podpierają go z każdej strony i dzięki temu wiem, że wytrzyma on kolejne kilkadziesiąt lat, a może nawet i wiek – opowiada.

Pan Józef skończył niedawno 77 lat. Praca przy krzyżach jest dość ciężka, ale przyznaje, że kiedy wykonuje to zajęcie, czuje dodatkową siłę. Jest przekonany, że to z Bożej łaski.

Wiara – jak sam mówi – nadaje sens życiu człowieka. Kiedy się wierzy, wszystko nabiera innych barw i człowiek pomimo przeciwności pokonuje codzienne trudy życia.

Krzyże, które odnowił pan Józef, odwiedzają turyści. Przy wielu z nich stoją często świeże kwiaty. Wokół niektórych ktoś systematycznie grabi liście. Przypominają ważne wydarzenia, wsie, których już nie ma i prawdziwy sens ludzkiego życia.

Czy ktoś z rodziny będzie w przyszłości kontynuował misję pana Józefa? – Tego nie wiem. Chciałbym, ale każdy ma swoje zajęcia. Najstarsza córka Marzena i najmłodsza Agnieszka mieszkają za granicą. Dwaj starsi synowie z rodzinami również mają swoje domy, więc jedynie Marcin, który mieszka obok nas być może przejmie w przyszłości to moje zajęcie – zamyśla się pan Józef.