Intensywny rozwój szat liturgicznych przypadł między IV a VIII w. Pierwowzorem stały się szaty używane w cesarstw rzymskim. Od IX w. miały one już pełne zastosowanie w zgromadzeniu liturgicznym.
Humerał (łac. humerale - ramię, siła). Jest to płócienna chusta z tasiemkami, którą kapłan okrywa szyje i ramiona. Wywodzi się od chusty noszonej wokół szyi w starożytnym świecie rzymskim. W liturgii humerał pojawił się w VIII w., symbolizował chełm zbawienia, umiarkowanie głosu, cnotę pokory i wstrzemięźliwość. Dziś używa się go tylko wtedy, gdy zakładana alba nie okrywa zwykłego ubrania.
Alba (łac. alba - biała). Jest to biała szata sięgająca do kostek. Wywodzi się od rzymskiej tuniki. Symbolizuje czystość duszy, sprawiedliwość i łaskę Bożą. Pierwsze wzmianki o albie jako stroju liturgicznym pochodzą z IV w.
Komża. Powstała ze skrócenia alby najprawdopodobniej w krajach zimnych, gdzie ubieranie np. alby na futro było uciążliwe. W liturgii przyjęła się w XIV w.
Cingulum (łac. pas, powróz). Jest to lniany pasek (lub sznurek) służący do przepasywania alby. W liturgii pojawił się w IV w. Jeżeli krój alby na to pozwala cingulum nie musi być używane. Symbolizuje wstrzemięźliwość i umiarkowanie.
Stuła. Jest oznaką urzędu, symbolem władzy kapłańskiej. Wywodzi się od insygniów cesarskich. Przez duchownych była używana od II w. Synod w Toledo (VII w.) wspominał, że stuła jest odznaczeniem biskupa, kapłana i diakona. W XIII w. przyjął się zwyczaj noszenia stuły przewieszonej przez lewe ramie przez diakonów; kapłan krzyżował stulę na piersi, zaś biskup ubierał ją, nie krzyżując. Obecnie kapłan stuły nie krzyżuje na piersi, zachowano zaś średniowieczny sposób ubierania stuły przez diakona.
Ornat. Jest wierzchnią szatą kapłana odprawiającego Mszę św. Nazwa pochodzi od łac. ornatu - ozdoba, upiększenie, strój. Ornat pojawił się w liturgii już w I w., a powstał z rzymskiego płaszcza. Najpierw miał formę dzwonową z niewielkim otworem na głowę. Od XIII do XVII w. zaczęto "ucinać" go po bokach, aż w końcu powstały dwa płaty: przedni i tylni. Taki krój ornatu nazywamy rzymskim, a powszechnie był używany jeszcze w XX w. Dziś raczej używa się ornatu, tzw. gotyckiego, który formą jest zbliżony do tego używanego w starożytności. Od XII w. ornat jest szatą używaną tylko do sprawowania Eucharystii. Symbolizuje miłość przykrywającą grzech, a także słodkie jarzmo Pańskie.
Dalmatyka. Znana była w starożytności jako uroczysta szata senatorska. W liturgii pojawiła się ok. II w. w Dalmacji (stąd nazwa). Początkowo nosili ją papieże (od IV w.), później także diakoni usługujący przy papieżu, a od IX w. pozostali diakoni. Dziś także jest uroczystym strojem diakona asystującego przy biskupie lub kapłanie.
Kapa (łac. capere - obejmować, okrywać). Jest szatą w kształcie peleryny, zarzucana na ramiona i spięta z przodu klamrą. Pierwotnie była uroczystym strojem królów i książąt. Później stała się płaszczem chroniącym duchownych od niepogody. Do liturgii weszła między VIII a XI w. Używać jej można we wszystkich nabożeństwach (jutrznia, nieszpory, nabożeństwa z wystawionym Najświętszym Sakramentem, sprawowanie sakramentów, poświęcenie kościoła i pogrzeby).
Na koniec należy jeszcze zatrzymać się nad kolorami szat liturgicznych. Kanon kolorów wiąże się z techniką farbowania purpury. Za najcenniejszą uchodziła purpura czarna. Aż do wczesnego średniowiecza papieże sprawowali liturgię w szatach czarnych. Drugą w kolejności była purpura czerwona (karmin), a następnie fioletowa. Od X w. purpura zaczęła tracić swoje znaczenie, a jej miejsce zaczęły zajmować kolory roślin. Kanon kolorów używanych w liturgii podał jako pierwszy papież Innocenty III (XIII w.), potem Mszał z 1570 r. Dzisiaj, po Soborze Watykańskim II, obowiązują w liturgii następujące kolory:
Biały - symbolizuje czystość, niewinność, doskonałość, radość. Używa się go w czasie Wielkanocy, Bożego Narodzenia, świąt i wspomnień Chrystusa, Maryi Dziewicy i świętych, którzy nie byli męczennikami;
Czerwony - używa się go w Niedzielę Męki Pańskiej, Wielki Piątek, Zesłanie Ducha Świętego, wspomnienia świętych - męczenników;
Fioletowy - oznacza pokorę, skruchę, żałobę. Szat tego koloru używa się w okresie Adwentu, Wielkiego Postu, dzień zaduszny, a także w mszach pogrzebowych;
Zielony - symbolizuje nadzieję, młodość i sprawiedliwość. Szaty koloru zielonego przywdziewa się w okresie zwykłym;
Różowy - używa się go tylko dwa razy w roku, tj. w III niedzielę Adwentu (Gaudete) i IV niedzielę Wielkiego Postu (Laetare);
Złoty - używany jest podczas wyjątkowo wielkich uroczystości;
Czarny - niegdyś używany w okresie pokuty i postu, a także w mszach pogrzebowych i żałobnych; w zasadzie dzisiaj się go już nie używa.