Jeżeli wierzyć statystykom, ok. 20% mieszkańców Europy doświadcza raz w tygodniu nieprzyjemnego uczucia pieczenia i palenia za mostkiem, potocznie nazywanego zgagą. Mechanizm, który wywołuje tę dolegliwość, jest następujący. W normalnych warunkach przyjęty pokarm trafia do żołądka, gdzie poddawany jest działaniu enzymów trawiennych i kwasu solnego. Nabłonek wyścielający żołądek jest przystosowany do kontaktu z kwasem solnym, w przeciwieństwie do nabłonka przełyku. Jeżeli w pewnych warunkach treść pokarmowa cofa się do przełyku, to obecność kwasu podrażnia jego nabłonek. To właśnie powoduje dokuczliwe pieczenie, które nazywamy zgagą. Tego typu problem pojawia się wtedy, gdy zwieracz dolny przełyku z jakiegoś powodu nie funkcjonuje prawidłowo.

Jeżeli taki objaw pojawia się sporadycznie i szybko ustępuje, wystarczy postarać się o unikanie błędów dietetycznych i sytuacji, które go wywołują. Jeżeli jednak doświadczamy go regularnie, to może się okazać, że cierpimy na chorobę refluksową, która ma charakter przewlekły, a jej leczeniem powinien się zająć specjalista.

Błędy dietetyczne, które mogą wywołać zgagę, to spożywanie tłustych, ciężkostrawnych i pikantnych potraw, zbyt obfite posiłki, spożywanie czekolady, alkoholu, napojów gazowanych, mocnej kawy i herbaty. Możliwe są również indywidualne reakcje na niektóre produkty, dlatego warto zaobserwować, czy miewamy zgagę po zjedzeniu np. zielonych ogórków, owoców kiwi, ciast z proszkiem do pieczenia i in. Jeżeli tak – warto zaprzestać ich jedzenia.

Ważne jest również unikanie błędów w trakcie konsumpcji. Posiłki, raczej w mniejszych porcjach, powinny być spożywane bez pośpiechu i w spokoju. Najkorzystniejsze są dania o umiarkowanej temperaturze. W trakcie posiłku i bezpośrednio po nim nie powinno się przyjmować większej ilości płynów. Trzeba również unikać jedzenia w późnych godzinach wieczornych – kolację najlepiej spożyć nie później niż 3 godz. przed snem. Osoby ze skłonnościami do zgagi nie powinny się kłaść bezpośrednio po posiłku, w nocy powinny spać na poduszce, tak by głowa i tułów były wyżej niż reszta ciała.

Występowaniu zgagi sprzyja otyłość, która zwiększa ciśnienie wewnątrz jamy brzusznej, dlatego zmniejszenie wagi ciała zazwyczaj przynosi ulgę. Nacisk na narządy jamy brzusznej zwiększa się również przy długotrwałej pozycji siedzącej, np. u kierowców pochylających się nad kierownicą, dlatego zalecane jest ustawienie fotela z minimalnym odchyleniem oparcia do tyłu.

Osoby cierpiące na refluks nie powinny spożywać alkoholu, powinny też zrezygnować z palenia papierosów. Na liście zaleceń dotyczących stylu życia jest również unikanie noszenia ubrań uciskających brzuch, a także unikanie stresów.

Nasilone objawy wymagają diagnozy lekarskiej. Badania, na które kierowany jest w tym przypadku pacjent, to przede wszystkim gastroskopia, ewentualnie także badanie rentgenowskie, pH-metria, czyli pomiar (zarzucania) kwaśnej treści w przełyku, oraz badanie manometryczne ciśnienia w obrębie przełyku. Poza lekami i zmianą stylu życia wskazane może być, w trudnych przypadkach, leczenie operacyjne. Objawów refluksu przełykowego nie powinniśmy lekceważyć – nie tylko z powodu odczuwanego dyskomfortu, ale także dlatego, że działanie cofającego się kwasu żołądkowego na przełyk może powodować powikłania; niektóre z nich to: owrzodzenie przełyku lub jego zwężenie, przebudowa śluzówki, gruczolakorak.