Dla tworzenia bezpiecznego świata dzieciństwa potrzebna jest pełna szacunku i miłości relacja między rodzicami. To wzorce codziennych zachowań między dorosłymi mają m.in. wpływ na rozwój empatii u dzieci czy ich poczucie własnej wartości.

Rodzice wzorcem

Dobre relacje między rodzicami sprawiają, że dom dla dzieci, a później nastolatków staje się bezpiecznym portem, do którego chcą wracać. Dzieci w naturalny sposób obserwują i naśladują zachowania swoich rodziców. Relacje rodzinne oparte na szacunku, miłości i zrozumieniu stanowią dla nich wzorzec do naśladowania. Widząc, jak rodzice radzą sobie ze stresem, z konfliktami i trudnościami życiowymi, uczą się, jak podchodzić do podobnych sytuacji w przyszłości. Można powiedzieć, że dzieci już od urodzenia obserwują i przyswajają to, w jaki sposób ich rodzice okazują sobie miłość czy komunikują się ze sobą w codzienności. One są bardzo wrażliwe na dynamikę zachowań i reakcji między dorosłymi, szczególnie w domu, a te interakcje mają wpływ na ich postrzeganie relacji między innymi ludźmi w późniejszym czasie.

W pedagogice mówi się o modelowaniu dziecka przez przykład, który dają najbliżsi opiekunowie. Im lepszy model, tym bezpieczniejszy wzór do naśladowania przez dziecko, które tworzy swój świat „oczami dorosłych”. Oznacza to, że dzieci w dużej mierze formują swoje pojęcie o sobie, rzeczywistości i społeczeństwie na podstawie tego, co widzą, słyszą i czego doświadczają w relacjach z dorosłymi opiekunami. Odbierają sygnały z otoczenia, w którym się rozwijają i kształtują swoje przekonania oraz sposób rozumienia świata na podstawie doświadczeń w codzienności. Mówimy, że bezpieczny model przywiązania do rodzica kształtuje bezpieczny model budowania swojej przyszłości w dorosłym życiu.

W atmosferze miłości

W budowaniu bezpiecznej przystani dzieciństwa i okresu nastoletniego bardzo ważną rolę odgrywa przekonanie, że rodzice kochają się nawzajem, okazują sobie miłość przez słowa i gesty. Przekłada się to na budowanie atmosfery miłości w domu, która udziela się wszystkim domownikom i kształtuje poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego. Tym samym dzieci mają większe szanse na rozwijanie pozytywnego obrazu siebie i stworzenie w przyszłości relacji pełnych miłości i akceptacji.

Kiedy rodzice okazują sobie szacunek, życzliwość, traktują się z godnością i uznają prawa i uczucia drugiej osoby, dzieci wzrastają w stabilnym emocjonalnie środowisku. Z odwagą mówią o tym, co przeżywają radosnego lub co jest dla nich trudnością czy nowym wyzwaniem, a co powoduje smutek. Wspólne cele czy plany rodziców, a później także aktywności całej rodziny, np. podczas wspólnego spędzania wolnego czasu, budują w dzieciach poczucie wspólnoty, odpowiedzialności i zrozumienia dla budowania rodziny jako miejsca, w którym chcą być, mogą współtworzyć i w którym dobrze się czują.

Pełna zrozumienia komunikacja między rodzicami pozwala dzieciom zobaczyć, jak sobie radzić z różnicami i konfliktami w sposób konstruktywny, tzn. że należy skupić się na znalezieniu rozwiązania bez obwiniania kogokolwiek czy szukania winnego. Obserwując, jak rodzice szanują siebie nawzajem, wyrażają uczucia i radzą sobie z konfliktami, dzieci uczą się, jak budować i utrzymywać pozytywne relacje. Wpływ na rozwój empatii u dzieci ma także obserwacja tego, jak rodzice okazują sobie nawzajem empatię. Jeśli dzieci widzą, że ich rodzice są wrażliwi na uczucia oraz potrzeby drugiej osoby, uczą się zrozumienia i reagowania z empatią w swoich interakcjach z innymi.

Wzajemne wsparcie

Umiejętność aktywnego słuchania, m.in. bez przerywania mówiącemu, ma również bardzo duże znaczenie w procesie wychowywania dzieci, ponieważ już od najmłodszych lat uczy zrozumienia dla spraw drugiej osoby. Kiedy rodzice potrafią przyznać się przed sobą do błędu lub przeprosić za niewłaściwe zachowanie, dzieci widzą, że nikt nie jest doskonały. Postawa przeproszenia i przebaczenia buduje też zaufanie w rodzinie, a dzieci czują, że rodzice są autentyczni i gotowi do samorefleksji, co w efekcie wzmacnia też więzi rodzinne. Ponadto dzięki takim sytuacjom dzieci uczą się, jak można sobie poradzić w sytuacji, kiedy popełnią błąd lub źle się zachowają.

Wzajemne wsparcie w trudnych chwilach, które okazują sobie rodzice np. w sytuacji utraty pracy przez jedno z nich, buduje w dzieciach poczucie bezpieczeństwa i zaufania. Dzieci potrzebują pewności, że dorosły świat jest gotów zareagować i zapewnić wsparcie w nieprzewidywalnych czasem sytuacjach, co buduje ich poczucie bezpieczeństwa wobec niepewności.

Jeżeli rodzice korzystają z dobrodziejstw, które niosą słowa motywacji, czyli wzbudzania motywu do podjęcia jakiejś akcji u drugiej osoby, budzą tym samym motywację wewnętrzną dziecka, sprawiając, że znajduje ono w sobie wystarczająco dużo siły do pokonywania różnych przeciwności czy wykonywania zadań, czasem najprostszych. Dzieci czują się także zmotywowane, aby rozwijać swoje pasje, zdolności i zainteresowania, ponieważ wiedzą, że mają wsparcie ze strony rodziców. Stawianie przez rodziców zrozumiałych granic czy wpajanie zasad w życiu codziennym pomaga dzieciom zrozumieć, czego mogą się spodziewać, a to wpływa na ich poczucie bezpieczeństwa. Wyrazy wdzięczności i doceniania między rodzicami uczą dzieci dostrzegać gesty najmniejszej dobroci i pomocy oraz kształtują taką samą postawę zachowania w codzienności. Wspólne zaangażowanie przez rodziców w życie religijne, praktykowanie rodzinnej modlitwy, korzystanie z sakramentów św. budzi w dzieciach wiarę, nadzieję i miłość. Staje się wzorem do naśladowania i daje fundament do dalszego wzrostu życia duchowego zgodnego z przykazaniami i Ewangelią.

***

Dzieci wychowywane w atmosferze szacunku i miłości mają większe poczucie wartości, są bardziej niezależne i lepiej sobie radzą z życiowymi wyzwaniami. Im bardziej pozytywne, pełne miłości będą relacje między rodzicami, tym pewniejszy siebie, zdolny do samodzielnego myślenia i podejmowania odpowiedzialnych decyzji będzie młody człowiek w przyszłości. Podsumowując – można powiedzieć, że każda dobra inwestycja w budowanie silnych relacji między rodzicami przyniesie jeszcze lepsze efekty w dorosłym życiu dziecka.

Projekt dofinansowany w konkursie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej „Po pierwsze Rodzina!”.