Wartości te dotyczą prawidłowej pracy serca dorosłego człowieka. Nierzadko jednak zdarza się, że ten rytm ulega zaburzeniu: serce pracuje zbyt szybko lub zbyt wolno albo też bije nierówno. Pojawienie się arytmii może wynikać z wielu przyczyn i może być groźne dla zdrowia, a nawet życia człowieka. Dlatego warto mieć podstawową wiedzę na temat tego zaburzenia, chociażby po to, aby bardziej precyzyjnie zgłosić lekarzowi swoje obserwacje i obawy.

Przyczyny

Pierwszą grupę przyczyn zaburzenia rytmu serca stanowią choroby układu sercowo-naczyniowego – np. choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca – czy też jego wady, np. wady zastawek. Kolejna grupa czynników to: choroby tarczycy – zarówno jej nadczynność, jak i niedoczynność – nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, niedokrwistość (czyli anemia), zaburzenia pracy nerek, infekcje wirusowe, obturacyjny bezdech senny, zaburzenia elektrolitowe, np. zbyt niski poziom potasu lub magnezu. Arytmie mogą być także wynikiem nadużywania alkoholu lub produktów zawierających kofeinę, zażywania narkotyków, nadmiernego wysiłku fizycznego, niedoboru snu, a także skutkiem ubocznym przyjmowania niektórych leków lub suplementów diety.

Diagnoza

Arytmię w warunkach domowych możemy stwierdzić, mierząc puls na przegubie przedramienia lub przy pomocy ciśnieniomierza, bo większość aparatów do mierzenia ciśnienia jest wyposażona w taką funkcję. Jeżeli arytmii towarzyszą takie objawy, jak trudności z oddychaniem, ból w klatce piersiowej, omdlenie, zawroty głowy – trzeba szybko szukać pomocy lekarskiej.

Dla postawienia diagnozy ważne są dokładnie zebrany wywiad od pacjenta, osłuchiwanie serca, a także badanie EKG w spoczynku, które jest podstawowym testem rejestrującym pracę serca. W celu doprecyzowania diagnozy lekarz może zlecić badania krwi, takie m.in. jak: morfologia, kreatynina, TSH, glukoza, elektrolity. W bardziej skomplikowanych przypadkach może być potrzebne badanie EKG metodą Holtera, czyli całodobowy (czasem dłuższy) zapis pracy serca, ewentualnie badania obrazowe.

Leczenie i profilaktyka

Jest kilka rodzajów arytmii. Nie wszystkie wymagają leczenia, ale powikłania, do których mogą prowadzić, sprawiają, że zarówno dosłownie, jak i w przenośni trzeba trzymać rękę na pulsie. Udar mózgu i zawał serca to najgroźniejsze konsekwencje nieleczonych arytmii, dlatego trzeba je diagnozować i kontrolować. Jeżeli są wynikiem innej przyczyny niż schorzenia układu sercowo-naczyniowego, konieczne jest leczenie choroby podstawowej.

Kardiolodzy dysponują tak szerokim zakresem możliwości leczenia arytmii, że trudno byłoby je tu przedstawić. Obok leków farmakologicznych są to również terapie zabiegowe, jak np. ablacja czy też, w zaawansowanych przypadkach, wszczepienie pacjentowi małego urządzenia elektronicznego (kardiostymulatora), które reguluje rytm serca.

Mimo ogromnego postępu w tej dziedzinie niezmienna pozostaje rola profilaktyki. Zapobieganie zaburzeniom rytmu serca polega m.in. na: stosowaniu zbilansowanej diety korzystnej dla układu krążenia, odpowiedniej dla wieku i stanu zdrowia systematycznej aktywności fizycznej, rezygnacji z używek, dbaniu o prawidłową masę ciała, redukcji stresu. I, oczywiście, konieczne jest regularne kontrolowanie rytmu serca.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.