Obserwator

SYSTEMY GPS
Na wojnie z Rosją

Jesteśmy na cyfrowej wojnie z Rosją. Zagrożeń będzie coraz więcej i będą dotyczyć infrastruktury krytycznej – ostrzega minister cyfryzacji, wicepremier Krzysztof Gawkowski. Poważne zakłócenia GPS występujące nad Bałtykiem spowodowały utratę kontroli nad dronami. Urządzenia odlatywały z dużą prędkością w nieznanych kierunkach lub spadały. Incydenty zanotowano m.in. w Gdyni, Sopocie, Juracie, na Helu i we Władysławowie. Eksperci byli podzieleni w ocenach przyczyn awarii. Jedna z hipotez mówiła o możliwym wpływie rosyjskich systemów wojskowych zakłócających sygnał GPS w tym regionie. Niektórzy łączyli zakłócenia z trwającymi ćwiczeniami NATO Baltops 2025. Według Gawkowskiego, Rosja prowadzi nieustannie wojnę hybrydową w cyberprzestrzeni i w obszarach dotyczących zakłóceń systemów GPS.

Wiadomo, że Dowództwo Operacyjne Wojska Polskiego opracowało serię zaleceń dla lotnictwa wojskowego. Przekazano również informacje lotnictwu cywilnemu i Polskiej Agencji Żeglugi. Problem nie ogranicza się tylko do Polski. Niedawno fińskie służby graniczne podały, że w ciągu pierwszych 5 miesięcy 2025 r. odnotowały osiemdziesiąt cztery przypadki zakłóceń sygnału GPS na Morzu Bałtyckim. Liczba ta jest ponad 3-krotnie wyższa niż w tym samym okresie ubiegłego roku. Najwięcej incydentów miało miejsce we wschodniej części Zatoki Fińskiej, w pobliżu granicy z Rosją. /w.d.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

RANKING
Grunt to konkurencyjność

Reklama

W najnowszym międzynarodowym rankingu najbardziej konkurencyjnych gospodarek Polska spadła o jedenaście pozycji. To najgorszy wynik od 5 lat. W publikowanym co roku rankingu IMD Szwajcarskiej Szkoły Biznesu eksperci przeanalizowali wyniki sześćdziesięciu dziewięciu gospodarek na podstawie ponad 330 kryteriów mierzących różne aspekty konkurencyjności. Nasza gospodarka została sklasyfikowana na 52. miejscu, a wyprzedziły nas m.in.: Litwa (21. miejsce), Czechy (25. miejsce), Łotwa (38. miejsce) czy Węgry (48. miejsce). W 2021 r. zajęliśmy 47. miejsce, w 2022 – 50., a w 2023 – 43. Na czele rankingu znalazły się: Szwajcaria przed Singapurem, Hongkongiem, Danią, ZEA i Tajwanem. USA sklasyfikowane zostały na 13. miejscu, a Niemcy – na 19. Polska zanotowała gorsze wyniki w zakresie handlu zagranicznego, zatrudnienia i cen, zanotowała też spadki we wszystkich składowych efektywnościach rządu, obejmujących finanse publiczne, politykę podatkową, ramy instytucjonalne, prawo biznesowe i ramy społeczne. /j.k.

SZKOLENIE WOJSKOWE
Do woja marsz

W zapowiadanych przez MON dobrowolnych szkoleniach wojskowych 52,7% badanych nie weźmie udziału, a taką chęć przejawia 41,2% badanych – wynika z sondażu IBRiS. Zadano w nim pytanie: czy wziąłby pan/ wzięłaby pani udział w zapowiadanych przez MON masowych, krótkich, dobrowolnych szkoleniach wojskowych? Odpowiedź „zdecydowanie nie” wybrało 26,7% ankietowanych, „raczej nie” – 26%, „raczej tak” – 22,9%, „zdecydowanie tak” – 18,3%. Z kolei odpowiedzi „nie wiem” udzieliło 6,1% respondentów. Zapowiadane ponad 3 miesiące temu przez premiera Donalda Tuska szkolenia wojskowe w społeczeństwie najwyraźniej nie budzą entuzjazmu. Co ciekawe, w grupie sceptyków są zwolennicy zarówno obozu rządzącego (53%), jak i opozycji oraz niegłosujący (po 52%). Inna sprawa, że wciąż nie wiadomo, jak te szkolenia będą wyglądały. Resort obrony narodowej informuje, że szczegóły są w fazie opracowywania. /w.d.

UCHODŹCY
Wenezuelczycy na wygnaniu

Reklama

Spadek liczby uchodźców z Afganistanu oraz powrót ok. 2 mln Syryjczyków po obaleniu prezydenta Baszszara al-Asada sprawiły, że w 2024 r. Wenezuela stała się krajem o największej łącznej liczbie uchodźców i osób wymagających międzynarodowej ochrony. Liczby te wynoszą odpowiednio: 370 tys. uchodźców i 5,9 mln osób potrzebujących ochrony – wynika z raportu „Global Trends” Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR). Wenezuelczycy stanowili drugą co do wielkości grupę na świecie, która złożyła wnioski o azyl w 2024 r. – odnotowano ich 268 tys. Zajmują też 3. miejsce pod względem liczby ludzi żyjących na wygnaniu na świecie – ustępują jedynie Afganistanowi i Syrii, a wyprzedzają Ukrainę. Liczba wysiedlonych Wenezuelczyków wzrosła z 5,4 mln w 2023 r. do 6,1 mln w 2024 r. Większość Wenezuelczyków szukających schronienia pozostaje w Ameryce Łacińskiej, najwięcej – 2,8 mln przyjęła Kolumbia. Rząd lewicowego prezydenta Nicolása Maduro odrzucił raport, zarzucając UNHCR manipulację, co ma potwierdzić całkowitą degradację tej agencji ONZ. /j.k.

OCENA Z RELIGII
Czy będzie sprzeciw?

Reklama

Zanosi się na sprzeciw wobec decyzji Ministerstwa Edukacji Narodowej. Instytut Ordo Iuris przygotował opinię na temat wliczania oceny z religii do średniej na koniec roku szkolnego. Kontestuje ona stanowisko i rozporządzenie MEN, które nie uznaje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 maja – według orzeczenia ocena z religii musi być wliczana do średniej. Ordo Iuris stoi po stronie TK. W przypadku zastosowania się do bezprawnego stanowiska MEN sądy czeka zalew pozwów rodziców pokrzywdzonych uczniów – ostrzega instytut, wskazując, że szkoły mają obowiązek uwzględnienia oceny z religii przy ustalaniu średniej. „Uczeń, który nie otrzymał wyróżnienia na świadectwie z powodu nieuwzględnienia oceny z religii wbrew wyrokowi TK, może wystąpić o korektę świadectwa. A jeśli nieprzyjęcie do preferowanej szkoły średniej spowodowało straty materialne (np. w wyniku niższego poziomu nauczania w szkole, do której trafił) lub niematerialne (np. stres), uczeń może próbować dochodzić odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie przepisów o ochronie dóbr osobistych” – zaznacza organizacja. Instytut zamieścił wzór wniosku, który rodzice mogą złożyć w szkole, gdyby chcieli domagać się wliczania oceny z religii do średniej. Jeśli mimo złożenia wniosku te oceny nie zostaną wliczone do średniej na koniec roku i będzie to miało konkretne, ujemne skutki dla dziecka, Instytut Ordo Iuris oferuje bezpłatną pomoc prawną. /j.k.

POWIELANE PROTESTY
Próba manipulacji

Do Sądu Najwyższego wpłynęło ponad 50 tys. protestów wyborczych. Jak jednak podkreśliła pierwsza prezes SN Małgorzata Manowska (na zdjęciu), 90% z nich to protesty powielane, których wzór został udostępniony przez posła Romana Giertycha. – Pracownicy SN nazywają je „giertychówkami” – powiedziała pierwsza prezes i dodała, że kilka tysięcy protestów to wzór udostępniony przez posła Michała Wawrykiewicza. Jak podkreśliła, indywidualnych protestów było kilkaset sztuk. Prezes Manowska, która 23 czerwca była gościem Bogdana Rymanowskiego na antenie Radia ZET, zapytana o to, czy protesty wyborcze wpłyną na wynik wyborów prezydenckich, odpowiedziała, że o tym zdecyduje Sąd Najwyższy po rozpoznaniu wszystkich, napływających jeszcze, protestów, przy czym nie wszystkie będą rozpatrywane. – Z tych „giertychówek”, które wpłynęły do SN, bardzo duża liczba – parę tysięcy – ma PESEL posła Giertycha, bo ludzie nie potrafili nawet wpisać swojego numeru PESEL. Protest, który jest dotknięty tego typu wadami, będzie pozostawiony bez rozpoznania – wyjaśniła prezes. Jednocześnie zaznaczyła, że ze względu na zasypywanie SN jakimiś pismami i przeprowadzanie różnych akcji sprzecznych z prawem, nie jest pewne, czy SN zdąży z rozpatrzeniem wszystkich protestów wyborczych do 2 lipca. Inną kwestią poruszoną w programie było to, czy jest możliwość ponownego przeliczenia wszystkich głosów oddanych w wyborach. Zdaniem Manowskiej, jest to mało prawdopodobne. – Żaden organ ani sąd nie ma takiego uprawnienia, żeby ot, tak sobie nakazać ponowne przeliczenie głosów – wyjaśniła. /a.k.

FINANSE
Pieniądze na wakacje

Polacy wydadzą średnio 1760 zł na tegoroczne wakacje – wynika z badania, które na zlecenie Związku Banków Polskich przeprowadziła firma badawcza Minds & Roses. Jeśli chodzi o wyjazdy rodzinne, letni budżet wzrasta do 4,4 tys. zł. W obu przypadkach oznacza to wzrost o niecałe 2% rok do roku. Według raportu Wakacyjny Portfel Polaków 2025, Polacy najchętniej spędzą urlop w kraju – taką opcję wybiera 58% respondentów. Wakacje za granicą planuje 23% badanych, podczas gdy 13% deklaruje pozostanie w domu, a 6% jeszcze nie podjęło decyzji. Jak podają autorzy badań, w tym roku znowu królują kierunki dobrze znane i sprawdzone, takie jak Bałtyk, Mazury i polskie góry, choć ceny pobytów w tych miejscach momentami dorównują zagranicznym kurortom. Za granicą ponownie numerem jeden są Włochy, zaraz potem plasują się kraje bałkańskie i dostępne budżetowo wybrzeże Morza Czarnego. „Polacy nie zamierzają rezygnować z wypoczynku i zakładają większe wydatki niż w ubiegłym roku. Co więcej – coraz większą wagę przywiązują do planowania wakacyjnego budżetu i bezpieczeństwa finansowego podczas podróży” – oceniają autorzy badań. /j.k.

W Eucharystii uczestniczyli przedstawiciele Wojska Polskiego, służb mundurowych, organizacji społecznych, kombatanci, reprezentanci wrocławskich instytucji oraz liczni mieszkańcy miasta. Uroczystość uświetniły poczty sztandarowe.– Gromadzimy się w tej świątyni, aby dziękować Bogu za dar wolnej Ojczyzny. Przeżywamy 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. To dzień szczególny – dzień narodowej pamięci, wdzięczności i dumy – mówił w homilii metropolita wrocławski.Przypomniał, że 11 listopada 1918 r. był dniem odzyskania tego, co przez 123 lata niewoli próbowano nam odebrać – własnego państwa, narodowej suwerenności i prawa do samostanowienia.– Dobrze wiemy, że polska niepodległość została okupiona cierpieniem pokoleń, krwią powstańców, żołnierzy i zesłańców. Ludzi prześladowano za polskość, język, wiarę i miłość do Ojczyzny. Dzisiaj wspominamy tych, którzy w godzinie próby zachowali polską mowę w rodzinnych domach, przekazywali dzieciom historię narodową, bronili wiary i kultury, wychowywali kolejne pokolenia w duchu patriotyzmu – mówił arcybiskup.Przypomniał m.in. postacie Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Paderewskiego, Wincentego Witosa i wielu innych, którzy mimo różnic poglądów potrafili służyć Polsce.– Dzisiaj musimy sobie zadać pytanie: Co uczyniliśmy z darem niepodległości? Czy potrafimy być godnymi dziedzicami tych, którzy ją wywalczyli? Ojczyzna nie jest tylko wspomnieniem przeszłości, ona jest naszą matką. Mamy wobec niej dług wdzięczności – mówił hierarcha.Nawiązał do fragmentu Ewangelii o dziesięciu trędowatych. Wszyscy zostali uzdrowieni przez Jezusa, ale tylko jeden powrócił, by podziękować. Jezus pyta, czy nie dziesięciu zostało oczyszczonych.– To pytanie Jezusa jest pytaniem o ludzką pamięć, o wdzięczność, o zdolność rozpoznania otrzymanego dobra. Te słowa Chrystusa możemy dzisiaj odnieść także do naszej Ojczyzny. A zatem – czy potrafimy powiedzieć Bogu i tym, którzy wywalczyli naszą wolność i niepodległość: dziękujemy za Polskę? Czy ciesząc się z niepodległości, widzimy w niej dar, który trzeba chronić, rozwijać i przekazywać następnym pokoleniom? – pytał metropolita. Tłumaczył, że wdzięczność jest postawą człowieka, który nie zapomina, komu zawdzięcza dobro.– Jest postawą narodu, który zna swoją historię, szanuje swoich bohaterów i nie pozwala, by pamięć o ofierze poprzednich pokoleń została roztrwoniona – podkreślał abp Kupny.Zaznaczył, że dlatego podczas tej Eucharystii chcemy być podobni do uzdrowionego, który powrócił do Jezusa, by Mu podziękować.– Chcemy uklęknąć przed Bogiem i powiedzieć: Panie, dziękujemy Ci za Polskę! Dziękujemy Ci za jej historię, kulturę, chrześcijańskie dziedzictwo, za ludzi, którzy ją budowali, bronili, kochali. I dziękujemy za tych, którzy oddali życie, abyśmy mogli żyć w wolnym kraju – zaznaczył arcybiskup.Zauważył, że nasza wdzięczność musi wyrażać się w postępowaniu. Nie wystarczy raz do roku wywiesić biało-czerwoną flagę, odśpiewać hymnu narodowego czy złożyć bukiet kwiatów pod pomnikiem, choć są to ważne gesty.– Jednak patriotyzm musi być czymś znacznie głębszym. Trzeba to wyraźnie powiedzieć: patriotyzm zaczyna się w rodzinie, szkole, miejscu pracy, w uczciwym wykonywaniu obowiązków, szacunku dla drugiego człowieka oraz odpowiedzialności za słowo i podejmowane decyzje – mówił hierarcha.Podkreślił, że tegoroczne Święto Niepodległości przeżywamy w szczególnych okolicznościach.– Nasza narodowa radość została głęboko naznaczona bólem i żałobą. Wydarzenia, które rozegrały się 7 listopada w Krakowie, w samym centrum tego historycznego miasta, wstrząsnęły całą Polską – mówił arcybiskup, nawiązując do brutalnego zamachu terrorystycznego, w którym zginęło sześć osób, a wiele zostało rannych. Wezwał do modlitwy za tych, którzy stracili życie, oraz za ich rodziny i bliskich. Podkreślił bohaterstwo policjantów, ratowników medycznych i wszystkich, którzy nieśli pomoc.– Wyrażamy wdzięczność tym wszystkim, którzy z narażeniem własnego życia stanęli w obronie innych. Zbrodnia dokonana w Krakowie jest nie tylko tragedią poszczególnych rodzin, ale także bolesną raną zadaną całej wspólnocie. Jest wezwaniem do zastanowienia się nad tym, jaki świat budujemy, jakie wartości przekazujemy młodemu pokoleniu i jak chronimy ludzkie życie oraz bezpieczeństwo naszych obywateli – mówił arcybiskup.Zaznaczył, że nie znamy jeszcze wszystkich odpowiedzi na pytania rodzące się w związku z tą tragedią. Nie powinniśmy więc pochopnie osądzać ani rozpowszechniać nieprawdziwych informacji.– Ale jedno musimy powiedzieć z całą stanowczością: żadna ideologia, żadna osobista frustracja ani żaden konflikt nie dają człowiekowi prawa do odbierania życia niewinnym ludziom. Bo życie ludzkie jest święte. Każde życie – podkreślał arcybiskup.Zauważył, że historia naszej Ojczyzny uczy, iż Polska była szczególnie zagrożona wtedy, gdy brakowało jej jedności, co niejednokrotnie wykorzystywali zaborcy.– Ale historia pokazuje również, że potrafimy się jednoczyć w sprawach najważniejszych. Czy potrafimy to dzisiaj? Czy przez nasze nieodpowiedzialne słowa i działania nie otwieramy pola naszym wrogom, którzy, tak jak w historii, próbują wykorzystać nasze wewnętrzne konflikty i spory? – pytał metropolita i zaznaczył: – Niepodległość odzyskana w 1918 r. była wysiłkiem wielu ludzi, którzy nie zawsze myśleli tak samo. Ale w godzinie historycznej próby potrafili uznać, że Polska jest ważniejsza niż osobiste ambicje. Czy potrafimy dzisiaj wyciągnąć z tego lekcję?Tłumaczył, że nie chodzi o to, by wszyscy mieli takie same poglądy.– Demokracja zakłada bowiem pluralizm. Ale spór nie może niszczyć wspólnoty. Przeciwnik polityczny nie może być nazywany wrogiem Ojczyzny. Możemy różnić się w ocenach, prowadzić trudne debaty, spierać się o kształt państwa, ale nie wolno nam zapominać, że wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za naszą Ojczyznę. Niepodległość nie jest własnością takiej czy innej partii, jednego środowiska ani jednej grupy społecznej. Jest wspólnym dobrem wszystkich Polaków – podkreślał metropolita.Zaznaczył, że Polska potrzebuje mniej wzajemnej pogardy, a więcej szacunku; mniej języka nienawiści, a więcej odpowiedzialności za wypowiadane słowa; mniej egoizmu, a więcej troski o wspólne dobro.– Nie zbudujemy silnego państwa na pogardzie, kłamstwie, poniżaniu przeciwnika, wzajemnym oskarżaniu się i nieustannym podważaniu godności drugiego człowieka. Dlatego potrzebujemy dzisiaj chrześcijańskiego spojrzenia na Ojczyznę. Takiego, które uczy szacunku do każdego człowieka i troski o przyszłość kolejnych pokoleń. Troska o niepodległość musi być troską o moralny fundament państwa i społeczeństwa – przekonywał arcybiskup.Zaznaczył, że niepodległość potrzebuje ludzi uczciwych; rodzin, w których dzieci uczą się miłości i odpowiedzialności; nauczycieli, którzy nie tylko przekazują wiedzę, ale także wychowują; polityków, dla których służba publiczna jest zobowiązaniem, a nie przywilejem; ludzi pracy, budujących pomyślność kraju swoją rzetelnością, a wreszcie – młodego pokolenia.Zwracając się do młodych obecnych na Eucharystii, arcybiskup zaznaczył:– Kochani, Ojczyzna was potrzebuje! Potrzebuje takiej młodzieży, która się nie wstydzi swojej historii, języka, kultury i chrześcijańskich korzeni!Podkreślił, że Kościół nie chce zastępować państwa ani przejmować zadań instytucji publicznych. Nie może jednak milczeć, kiedy zagrożone są wartości, na których powinno się opierać życie społeczne: wolność człowieka, świętość życia, sprawiedliwość, solidarność i odpowiedzialność.– Kościół chce służyć Polsce przez formowanie sumień, wychowanie młodego pokolenia, budowanie pojednania i przypominanie, że człowiek nie jest narzędziem w rękach innych ludzi, lecz osobą obdarzoną niezbywalną godnością. Niepodległość potrzebuje bowiem nie tylko silnych instytucji i dobrze zorganizowanego państwa, lecz także ludzi prawego sumienia – mówił arcybiskup.Wezwał również do modlitwy za sprawujących władzę w naszym państwie, za wojsko, służby mundurowe i wszystkich strzegących bezpieczeństwa Ojczyzny: – Módlmy się za Polskę, aby była krajem wolnym, bezpiecznym, sprawiedliwym i solidarnym. I módlmy się za nas samych, abyśmy nigdy nie zapomnieli, że miłość do Ojczyzny jest zadaniem, które zaczyna się od wierności Bogu, prawdzie i drugiemu człowiekowi.