To m.in. wartości chrześcijańskie, katolickie, patriotyzm, a także cytaty z Biblii czy wartości dotyczące rodziny. Takie treści zawarł w podręcznikach do nauki języka angielskiego nasz wieloletni felietonista dr Marek Kuczyński, człowiek szerokich horyzontów. W dziedzinie dydaktyki tego języka opracował kilkanaście podręczników opartych na autorskiej metodzie kompilacji.

Skuteczna nauka języka obcego

– Metoda autorska polega, po pierwsze, na zdefiniowaniu zawartości programu nauczania; zawartości leksykalnej, czyli słownictwa; zawartości frazeologicznej, czyli m.in. idiomów; a także zawartości syntaktycznej i gramatycznej – wyjaśnia dr Kuczyński. – Skuteczna nauka języka obcego dokonuje się przez stopniowe rozwijanie treści o coraz bardziej zaawansowane zagadnienia. Istotna jest tu selekcja słownictwa. Środki leksykalne nie mogą być dobrane przypadkowo, jak to się często dzieje – zauważa. – Po drugie, jest coś takiego, jak powtarzalność słownictwa i frazeologii oraz gramatyki. Kiedy jest tworzony kolejny rozdział podręcznika, to nie tylko prezentujemy nową wiedzę leksykalną i gramatyczną, ale też powtarzamy w innych kontekstach tę wiedzę poprzednio wprowadzoną. A zatem, narastająco w każdym poszczególnym rozdziale powtarzamy to, co było w poprzednich rozdziałach, dodając nowe treści. W ten sposób nowe treści wpisujemy w zagadnienia poznane dotychczas. Możemy to porównać do zasady budowania kulki śniegowej – wyjaśnia. To powoduje, że wiedza leksykalna w sposób aktywny wchodzi w struktury umysłowe osoby uczącej się. Staje się ona asocjacyjnie, skojarzeniowo mocno zagnieżdżona, dzięki czemu dostępność środków leksykalnych przy używaniu języka będzie duża. – To dlatego, że różne konteksty prezentowane w rozdziałach przyczyniły się do stworzenia swoistych linków skojarzeniowych. Kiedy myślimy, ponieważ chcemy coś powiedzieć, następuje pobudzenie umysłu i bardzo szybko pojawia się skojarzenie, a dzięki temu mowa staje się płynna – tłumaczy autor. Metoda dr. Marka Kuczyńskiego jest nie tylko stosowana w nauczaniu języków obcych, o czym świadczą tysiące absolwentów, ale też rzeczywiście została doceniona na rynku wydawniczym. Jeden z podręczników stał się nawet bestsellerem. Pan Marek nawet nie wie dokładnie, gdzie są używane jego książki. Jakiś czas temu otrzymał podziękowania od biblioteki uniwersytetu w Amsterdamie za publikacje, które zostały włączone w zasoby biblioteczne. Ale to tylko jeden z przykładów. Pan Marek uczy języka na różnych poziomach edukacyjnych, nie tylko uniwersyteckim. Opracował odpowiednie podręczniki dla najmłodszych uczniów, a także do przygotowania do testu ósmoklasisty oraz do egzaminu maturalnego. Pracował też w WSD Duchownym w Paradyżu. Pewnego razu powiedział klerykom: „Jak nie będziecie się uczyć, to wrogowie Kościoła będą mówić, że Kościół katolicki to ciemnota i będą mieli rację. A wy poniesiecie za to odpowiedzialność”. Na kolejne zajęcia alumni byli wyśmienicie przygotowani!

Świadomie włączać dobre idee w naukę

Jeden z podręczników p. Kuczyńskiego wydało Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. Posługując się nim w nauce, młody człowiek poznaje polskie święta katolickie i patriotyczne, a także różne tradycje: – Treść, która jest prezentowana przy nauczaniu języka obcego, ma również wpływ na to, jaki człowiek będzie – zauważa autor. – Struktura umysłowa, sieci semantyczne, które się wprowadza również poprzez język obcy, zwłaszcza na poziomie zaawansowanym, składają się na konstytutywną część osoby – dodaje. – Z obszernych badań naukowych wynika, że ucząc się języka obcego w stopniu zaawansowanym, nie tylko pozyskujemy narzędzie do komunikowania się, ale również rozbudowujemy swoją strukturę poznawczą – zaznacza Marek Kuczyński. Warto zauważyć, że nauka języka obcego ma ogromny wpływ na postrzeganie rzeczywistości. Przykładowo treści zawarte w podręcznikach kształtują wizję rodziny, a czasami nawet światopogląd i wyznanie religijne. Od tego może zależeć sposób interpretowania, co jest prawidłowe, a co być może zaściankowe, przestarzałe. Dr Marek Kuczyński jest autorem swoistej trylogii do nauki języka. Ciekawostkę stanowi fakt, że nie tylko zbudował ją na podstawie autorskiej metody, ale też zawarł w odcinkach swoistą powieść sensacyjno-przygodową. W oparciu o wiele, bardzo wiele odcinków zaprogramował odpowiednią powtarzalność leksykalną. Sama powieść to skarbnica wartości: – Zawarłem w niej wartości katolickie, chrześcijańskie, cytaty z Biblii. Jest też o rodzinie, patriotyzmie. Można znaleźć np. ostrzeżenia przed sektami. Przedstawiam też właściwy model rodziny – mówi dr Kuczyński. Podręcznik nosi piękny tytuł: Eastern Treasure, czyli klejnot Wschodu. – Opowiada o diamencie, który został pod koniec II wojny światowej ukradziony przez wojska alianckie z Japonii. Jeden z bohaterów ma za zadanie odnaleźć ten klejnot na terenie Ameryki i sprowadzić go z powrotem do cesarskich potomków – wyjaśnia. Warto podkreślić, że cała powieść używa do nauki angielskiego jest autorstwa Marka Kuczyńskiego. Zarówno dzięki właściwej metodzie, jak i dzięki inspirującym treściom, uczący się języka będzie czynił to z większą chęcią. A jest czego się uczyć: – W języku angielskim jest ok. 600 tysięcy słów, a przeciętny rodowity jego użytkownik, z wykształceniem wyższym, zna 50 tysięcy słów – zauważa p. Marek. W 2018 r. jego działalność naukowa została doceniona przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę, który odznaczył go Złotym Krzyżem Zasługi.

Niewygodne słowa

– Przeprowadziłem badania, na podstawie których okazało się, że są słowa, które często występują w języku i powinny być zawarte w podręcznikach, bo są przydatne, ale próżno ich tam szukać. Jeżeli odnoszą się do katolickiego chrześcijańskiego systemu wartościowania, są wycinane i nie są prezentowane w podręcznikach – stwierdza. – Nie znajdziemy w podręcznikach do języka angielskiego słowa „sin”, czyli grzech. Trzeba się postarać, żeby znaleźć słowo „soul”, czyli dusza. Natomiast znajdziemy w różnorakich podręcznikach słowa używane z dużo mniejszą częstotliwością – dodaje. – Można też znaleźć prezentację 2 wizji człowieka. Pierwsza to człowiek nowoczesny, który w niedzielę idzie z pieskiem na spacer, na co dzień jest bystry i dobrze się uczy. Druga wizja: w tle wioska, świątynia. Przedstawiony człowiek jest słabo wykształcony, a w niedzielę idzie do kościoła. Generalnie rzecz biorąc, jest pokazany jako osoba zacofana. Taki obraz wchodzi w strukturę umysłową dziecka, które się rozwija. Jak będzie ono postrzegać zaproszenie do wiary? – pyta retorycznie.

Marek Kuczyński

jest doktorem językoznawstwa angielskiego i wykładowcą filologii angielskiej w Instytucie Neofilologii Uniwersytetu Zielonogórskiego, a jednocześnie zajmuje się pracą naukowo-autorską. Przez jedną kadencję był w zarządzie krajowym Akcji Katolickiej, a przez 20 lat był rzecznikiem prasowym Instytutu Akcji Katolickiej Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej. Od wielu lat współpracuje z Aspektami, głównie jako felietonista. Od kilkudziesięciu lat jest uczestnikiem pieszej pielgrzymki na Jasną Górę. W latach 80. był współzałożycielem i działaczem podziemnej organizacji antykomunistycznej „Ruch Młodzieży Solidarnej”, później aresztowany, przesłuchiwany. Ma status działacza opozycji antykomunistycznej. Jest założycielem stowarzyszenia „Praworządny Sulechów”.

Dr Kuczyński jest autorem kilkunastu podręczników do języka angielskiego oraz wielu opracowań naukowych opublikowanych w kraju i za granicą. Szczególnym osiągnięciem jest stworzenie podręczników na bazie własnej metody kompilacyjnej, spośród których jeden stał się bestsellerem. W pracy dydaktycznej zajmuje się gramatyką, językoznawstwem, psycholingwistyką, a także prowadzi seminaria licencjackie i magisterskie. Był promotorem ok. 500 prac licencjackich i 100 prac magisterskich nauczycieli języka angielskiego oraz tłumaczy. Jest założycielem i był pierwszym kierownikiem Zakładu Filologii Angielskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego w latach 2006 – 2008. W ramach propagowania skutecznych metod uczenia się języków obcych wspomagał ogólnopolską szkołę językową eMKa, w której był dyrektorem programowym. Włącza wartości duchowe, patriotyczne i rodzinne w dydaktykę języków obcych. W 2018 r. został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi nadanym przez Prezydenta RP za całokształt działalności. Otrzymał też Medal Komisji Edukacji Narodowej oraz Krzyż Wolności i Solidarności.